Με ένα από τα πιο δυνατά σύγχρονα έργα του ευρωπαϊκού θεάτρου επιστρέφει στη σκηνή η θεατρική ομάδα «Άστεγοι». Πρόκειται για τα «Ορφανά» του Άγγλου συγγραφέα Dennis Kelly, σε μετάφραση της Κοραλίας Σωτηριάδου, που παρουσιάζονται στις 13, 14, 15 και 20, 21, 22 Δεκεμβρίου, στις 8.30 το βράδυ, στο θεατράκι των «Αστέγων», στη Θεοφράστου 24.

Μιλώντας στον ρ/σ του «Ν» 99 fm, η πρόεδρος των «Αστέγων» Ανθή Σαμαρτζίδου, η σκηνοθέτρια της παράστασης Άννα Ταξείδη και η πρωταγωνίστρια Κατερίνα Κομνηνάκα παρουσίασαν το έργο, εξήγησαν γιατί το επέλεξαν και τι θέλουν να «κουβεντιάσει» με το κοινό της Μυτιλήνης.

Ένα έργο για «τη διπλανή πόρτα» – και για εμάς

Η Άννα Ταξείδη διάβασε για πρώτη φορά τα «Ορφανά» το 2015, σε μια περίοδο που η Λέσβος ζούσε έντονα την προσφυγική – μεταναστευτική κρίση. Όπως ανέφερε, από τότε το έργο «κόλλησε στο μυαλό» της:

«Το κείμενο γράφτηκε το 2010, είναι απόλυτα σύγχρονο και ρεαλιστικό. Μπορεί να γράφτηκε για την Αγγλία, αλλά αφορά κάθε κοινωνία του δυτικού κόσμου. Εγώ από την πρώτη στιγμή το ενέταξα κατευθείαν στην Ελλάδα και ειδικά στο νησί, σε μια πραγματικότητα που ζήσαμε πολύ έντονα».

Για την Ταξείδη, ο ρεαλισμός του έργου βρίσκεται στους διαλόγους και στις σχέσεις των τριών προσώπων: ενός ζευγαριού της εργατικής τάξης και του αδελφού της γυναίκας. «Είναι άνθρωποι καθημερινοί, μη “κουλτουριάρηδες”, όπως οι διπλανοί μας. Τα δύσκολα τα πραγματεύονται με απλό τρόπο, γιατί έτσι έχουν μάθει να σκέφτονται». 

Κοινωνικό θρίλερ για βία, ρατσισμό και οικογένεια «πάση θυσία»

Στην υπόθεση, η Έλεν και ο Ντάννυ ετοιμάζονται για ένα ρομαντικό δείπνο, όταν εισβάλλει στο σπίτι ο Λίαμ, ο αδελφός της Έλεν, γεμάτος αίματα. Από εκεί και πέρα, όσα εκτυλίσσονται επί σκηνής εντάσσουν το έργο στην κατηγορία του κοινωνικού θρίλερ.

«Σε πρώτο επίπεδο το έργο μιλά για τις σχέσεις και τον ρατσισμό, για τον εκφασισμό της κοινωνίας που είναι εδώ, απλώς συχνά προσπαθούμε να τον κρύψουμε κάτω από το χαλί», σημείωσε η σκηνοθέτρια. «Σε ένα δεύτερο επίπεδο, για μένα ο βασικός πυρήνας του είναι η οικογένεια: πώς και οι τρεις προσπαθούν να κρατήσουν αυτή την οικογένεια ζωντανή, με κάθε κόστος. Το αν τελικά μπορεί να κρατηθεί ή όχι, είναι κάτι που θα το δει το κοινό».

Η Κατερίνα Κομνηνάκα, που υποδύεται την Έλεν, περιγράφει την ηρωίδα της ως μια γυναίκα της καθημερινότητας, «πενταρφανή», η οποία παλεύει να σταθεί στην κοινωνία και να κρατήσει την οικογένειά της όρθια, παρά τις οικονομικές και ψυχολογικές πιέσεις:

«Το έργο δείχνει πολύ καθαρά τι συμβαίνει όταν προσπαθείς να κρατήσεις την οικογένεια πάση θυσία. Θέτει ερωτήματα για το κατά πόσο μιλάμε στους ανθρώπους μας όταν έχουμε ανάγκη ή κρύβουμε τα πάντα κάτω από το χαλί. Και ανοίγει και μια συζήτηση για τις δομές στήριξης που δεν υπάρχουν: όχι μόνο για περιπτώσεις κακοποίησης, αλλά για οικογένειες που ζουν σε οικονομικά αδιέξοδα».

Η ίδια υπογραμμίζει ότι «αυτές οι ιστορίες μπορεί να συμβαίνουν δίπλα μας, αν όχι στο δικό μας σπίτι», γι’ αυτό και θεωρεί πως το κοινό «οφείλει να τις δει, να τις σκεφτεί, και όπου χρειάζεται να κάνει και την ανάλογη παρέμβαση». 

Σκληρό, αλλά βαθιά ανθρώπινο

Η παράσταση είναι ακατάλληλη για άτομα κάτω των 15 ετών, καθώς περιλαμβάνει βία και έντονη, απρεπή φρασεολογία. «Όχι σεξουαλικές σκηνές, αλλά σίγουρα βία και σκληρό λόγο» διευκρινίζει η Άννα Ταξείδη. «Είναι σκληρά πράγματα, θεατρικά μεν, αλλά όχι τόσο μακριά από την πραγματικότητα όσο θα θέλαμε».

Παρόλα αυτά, η πρόεδρος των «Αστέγων» Ανθή Σαμαρτζίδου τονίζει ότι αξίζει να το δει ο κόσμος: «Τη σκληρότητα τη βλέπουμε καθημερινά στην τηλεόραση. Στο θέατρο όμως μπορούμε να τη δούμε αλλιώς, να τη σκεφτούμε, να τη συζητήσουμε. Προσωπικά θεωρώ ότι είναι από τα καλύτερα πράγματα που έχουν ανεβάσει οι “Άστεγοι”». 

Γυναικεία παρουσία στην πρώτη γραμμή

Η παράσταση έχει και μια ισχυρή γυναικεία υπογραφή, κάτι που –όπως λέει η Ανθή Σαμαρτζίδου– είναι διαχρονικό χαρακτηριστικό της ομάδας: «Οι γυναίκες πάντα κρατούσαν όρθιους τους “Άστεγους”: στα σκηνικά, στην οργάνωση, στα διοικητικά, στη σκηνοθεσία. Τώρα έτυχε να έχουμε και δύο συνεχόμενες γυναικείες σκηνοθεσίες. Εμείς απλώς συνεχίζουμε την ιστορία της ομάδας με τον τρόπο που μπορούμε, δίπλα-δίπλα με τα αγόρια και τα παλιά μέλη που μας στηρίζουν».

Η Ταξείδη σκηνοθετεί για πρώτη φορά, υπογράφει επίσης τη μουσική επιμέλεια και, μαζί με την Τίνα Βορεάδη, τη σκηνογραφία. Σημαντική είναι και η συμβολή της χορογράφου Μαρίνας – Ισμήνης Ιωαννάτου, η οποία έχει επιμεληθεί το χορογραφημένο «ζωντανό τρέιλερ» με το οποίο ανοίγει η παράσταση. 

Φωνές, εικόνες και μια «έκπληξη» στο τέλος

Στο τραγούδι τέλους συμμετέχει ζωντανά το φωνητικό σύνολο Fractals, «ένα πολυφωνικό σχήμα με φίλες μου», όπως λέει η σκηνοθέτρια, που προτιμά να κρατήσει μυστικό το τι θα ακούσει το κοινό: «Είναι έκπληξη, γι’ αυτό και δεν αναφέρεται στο πρόγραμμα ποιο τραγούδι είναι».

Το video, το μοντάζ και ο χειρισμός των φώτων και των προβολών έχουν ανατεθεί στον Παναγιώτη Βεκρή, ενώ τους φωτισμούς υπογράφουν ο ίδιος, ο Χρήστος Μαλακός και η Τίνα Βορεάδη. Το φροντιστήριο έχει η Μαρία Ταξείδη, τα ηχητικά ο Στρατής Μουφλουζέλλης, ενώ την αφίσα και το πρόγραμμα σχεδίασε ο Σταμάτης Γιαννάκης.

Στους ρόλους εμφανίζονται, αλφαβητικά:
• Ντάννυ: Αβραάμ Ιντζεβίδης
• Έλεν: Κατερίνα Κομνηνάκα
• Λίαμ: Αντουέλ Νάκε 

Το κόστος των πνευματικών δικαιωμάτων και οι ερασιτεχνικές ομάδες

Η Ανθή Σαμαρτζίδου στάθηκε και σε ένα πρακτικό, αλλά κρίσιμο ζήτημα: το υψηλό κόστος των πνευματικών δικαιωμάτων για τις ερασιτεχνικές ομάδες. «Είμαστε απολύτως υπέρ των πνευματικών δικαιωμάτων, από αυτά ζουν οι συγγραφείς –και η ίδια η Άννα, ως συγγραφέας. Όμως, όταν υπάρχει και αγγλική και ελληνική εταιρεία που εκπροσωπεί το έργο, το κόστος ανεβαίνει πολύ. Για μικρά θεατράκια με λίγες θέσεις, όπως το δικό μας, αυτό είναι ένα τεράστιο βάρος».

Όπως τόνισε, θα έπρεπε η πολιτεία να εξετάσει ειδικές ρυθμίσεις για έναν περιορισμένο αριθμό παραστάσεων ερασιτεχνικών σχημάτων, «ώστε να μην περιορίζεται η καλλιτεχνική παραγωγή μόνο σε κείμενα κλασικού ρεπερτορίου ή σε έργα που γράφουμε οι ίδιοι». 

Πληροφορίες παραστάσεων – κρατήσεις

Οι παραστάσεις των «Ορφανών» θα δοθούν:
13, 14, 15 και 20, 21, 22 Δεκεμβρίου, ώρα 20:30,
στο θεατράκι των «Αστέγων», Θεοφράστου 24.

Λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων, θα γίνονται κρατήσεις τις ημέρες των παραστάσεων, από τις 11:00 έως τις 14:00, στο τηλέφωνο 6944 392867.
Γενική είσοδος: 10 ευρώ – Μειωμένο (φοιτήτριες/φοιτητές, άνεργες/άνεργοι): 8 ευρώ.
Δεν διατίθεται POS.

Τη διοργάνωση στηρίζουν ως μεγάλοι χορηγοί τα Hotel Lesvion, Food Trust, Έπιπλα Home και Fagi.gr, καθώς και σειρά τοπικών επιχειρήσεων και φορέων: Κουρτίνες -Υφάσματα Λάζαρος Μισαϊλίδης, Café-Bar Παλιά Αγορά , ΕΠ.ΥΠ.ΕΛ. ΑΒΕΕ, Παπαλίνες by Lemonart, Λέσχη Πλωμαρίου «Βενιαμίν ο Λέσβιος», Χρωματοπωλείο Μανιατέλλης, Μεζεδοπωλείο Δίαυλος, Moth Bar, Σκοπελίτης – ΒΙΟΚΑΡΠΕΤ, Καφενείο Πι, Cine ΦΥΤΟΠΟΛΙS, Sok-Jeans, The Beauty House

Οι «Άστεγοι» καλούν το κοινό της Μυτιλήνης να σταθεί δίπλα τους σε αυτή τη νέα, απαιτητική δουλειά:
ένα σκληρό, αλλά βαθιά ανθρώπινο έργο, που όπως λένε οι ίδιοι, «δεν αφορά μόνο το διπλανό σπίτι – αφορά πρώτα απ’ όλα τα δικά μας».