Μια προβολή με ισχυρό συμβολισμό θα φιλοξενήσει η Μυτιλήνη την Τετάρτη 3 Σεπτεμβρίου, στις 21:30, στο Δημοτικό Θέατρο, στο πλαίσιο του 1ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ειρήνης Λέσβου. Πρόκειται για την παγκόσμια πρώτη της ελληνικής έκδοσης του ντοκιμαντέρ «Διωγμένοι για την Ειρήνη – όταν χωρίστηκαν Έλληνες και Τούρκοι», σε συνδιοργάνωση των Φίλων Ιστορικής Μνήμης, της Συνύπαρξης και Επικοινωνίας στο Αιγαίο και του Ευρωτουρκικού Φόρουμ Πολιτισμού.

Η ταινία δημιουργήθηκε το 2003 για τα γερμανικά κανάλια ARTE και WDR TV και μεγάλο μέρος των πλάνων της γυρίστηκε στη Λέσβο και την Κρήτη, καταγράφοντας συνεντεύξεις με επιζώντες της Ανταλλαγής των πληθυσμών του 1923. Ο σκηνοθέτης Osman Okkan θα παραβρεθεί στην προβολή και θα συνομιλήσει με το κοινό για τη διαδικασία δημιουργίας και την επικαιρότητα του έργου.

Μνήμες ξεριζωμού και γενιές τραύματος

Η Συνθήκη της Λωζάνης (Ιούλιος 1923) σηματοδότησε τον αναγκαστικό ξεριζωμό περίπου 1,5 εκατομμυρίου χριστιανών από την Τουρκία και 500.000 μουσουλμάνων από την Ελλάδα. Το ντοκιμαντέρ διερευνά τις συνθήκες αυτής της πολιτικής μαζικής απέλασης, τις συνέπειές της στις ζωές των ανθρώπων και πώς οι μνήμες αυτής της βίαιης εμπειρίας εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επόμενες γενιές.

Στην ταινία μιλούν όχι μόνο αυτόπτες μάρτυρες, αλλά και σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο συγγραφέας Γιασάρ Κεμάλ, ο μουσικός Ζουλφού Λιβανελί και η Μαρία Φαραντούρη, καταθέτοντας προσωπικές μαρτυρίες και στοχασμούς γύρω από την έννοια της ειρήνης.

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η προσπάθεια του σκηνοθέτη να ακολουθήσει δύο μουσουλμάνους ανταλλαγέντες από τη Λέσβο – από το Σκαλοχώρι και την Καλλονή – οι οποίοι επιστρέφουν στα χωριά όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν, αναμετρώντας τις μνήμες και τα συναισθήματά τους.

Η ελληνική έκδοση και οι συνεργάτες

Την ελληνική έκδοση του ντοκιμαντέρ επιμελήθηκαν ο Χρήστος Χατζηλίας (φιλολογική και ιστορική επιμέλεια, αφήγηση μαζί με τη Βέρα Κωφοπούλου), ενώ στην τεχνική επιμέλεια συνέβαλαν οι Αλέξανδρος Σπάθης, Νίκος Τσιριγώτης και Γιώργος Παπαδόπουλος. Η μετάφραση από τη γαλλική έκδοση έγινε από την Τσεβή Τζιτζίκου, ενώ η ηχογράφηση της αφήγησης πραγματοποιήθηκε από τους Σπάθη και Τσιριγώτη.

Η προβολή είναι αφιερωμένη στη μνήμη των Ferhat Eris και Mehmet Eryaman, καθώς και της Simone Sitte, που στήριξε την παραγωγή, αλλά και όλων όσοι «διώχτηκαν για την ειρήνη».

Ένα φεστιβάλ που χτίζει γέφυρες

Η παγκόσμια πρώτη της ελληνικής έκδοσης του ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τον διεθνή χαρακτήρα του Φεστιβάλ, που φιλοδοξεί να γίνει θεσμός συνύπαρξης και πολιτιστικού διαλόγου στο Αιγαίο. Όπως έχει τονίσει ο πρόεδρος της «Συνύπαρξης», Πάρης Βουνατσής, «η ειρήνη δεν είναι θεωρία, είναι αγώνας – και ο αγώνας αυτός περνά και μέσα από τη μνήμη».