Γράφει η ΕΥΡΗΝΗ ΧΡΥΣΑΦΗ

Μια εκδήλωση βαθιάς συγκινησιακής φόρτισης, επιστημονικής τεκμηρίωσης και ηθικής ευθύνης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 16 Ιουλίου στη Μυτιλήνη, με τίτλο «Το Κρατικό-Επιχειρηματικό Έγκλημα των Τεμπών», με πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Κριτικής Εγκληματολογικής Μελέτης και Έρευνας (ΕΚΕΜΕ) του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στην αίθουσα Γ’ του Κτηρίου Γεωγραφίας στον Λόφο Πανεπιστημίου, με ταυτόχρονη διαδικτυακή μετάδοση, προσελκύοντας το ενδιαφέρον πολιτών, φοιτητών και επιστημόνων. Τον συντονισμό ανέλαβε ο Καθηγητής Εγκληματολογίας και Διευθυντής του ΕΚΕΜΕ, Στράτος Γεωργούλας, ο οποίος είναι επίσης Αντιπρύτανης Διεθνοποίησης, Εξωστρέφειας και Φοιτητικής Μέριμνας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Η εκδήλωση διαρθρώθηκε σε δύο συνεδρίες. Στην πρώτη συνεδρία, τον λόγο έλαβε αρχικά η Αλεξάνδρα Τσακίρη, επιζώσα του πολύνεκρου δυστυχήματος στα Τέμπη, η οποία μοιράστηκε με έντονη συναισθηματική φόρτιση τις κρίσιμες στιγμές εκείνης της νύχτας. Η αφήγησή της συγκλόνισε το ακροατήριο και ανέδειξε την απόσταση ανάμεσα στην κρατική ρητορική και την πραγματικότητα των γεγονότων. «Θυμάμαι τον Καραμανλή να κουνάει το δάχτυλο και να λέει ότι όλα είναι καλά με τα τρένα», είπε χαρακτηριστικά, καταδεικνύοντας τη διάχυτη δυσανεξία απέναντι στην αδιαφορία των υπευθύνων.

Στη συνέχεια μίλησαν ο Γιώργος Ηλιόπουλος, δικηγόρος και πατέρας διασωθέντος, ο Δημήτρης Σκαρίπας, η Όλγα Χαριτίδου και ο Χρήστος Κωνσταντινίδης, σύζυγος θύματος. Όλοι τους ανέδειξαν τη νομική διάσταση της υπόθεσης, τις ευθύνες του κρατικού μηχανισμού και την ανάγκη να αποτραπεί η συγκάλυψη, ζητώντας δημόσια λογοδοσία για το έγκλημα.

Η δεύτερη συνεδρία επικεντρώθηκε στην παρουσίαση της κοινωνικής και εγκληματολογικής έρευνας του ΕΚΕΜΕ, με στόχο την ανάδειξη του εγκλήματος των Τεμπών όχι ως μεμονωμένου συμβάντος, αλλά ως αποτέλεσμα θεσμικής απορρύθμισης και συστημικών αποτυχιών. Ο Στράτος Γεωργούλας παρουσίασε τα βασικά πορίσματα της έρευνας, υπογραμμίζοντας ότι η τραγωδία των Τεμπών δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «ατύχημα», αλλά δομικό έγκλημα με σαφείς αιτίες, υπεύθυνους και πολιτικές επιλογές που το επέτρεψαν. Ανέλυσε τη διαδικασία κανονικοποίησης του κινδύνου, την αποδόμηση των ελεγκτικών μηχανισμών και την απουσία ουσιαστικής λογοδοσίας.

Την ερευνητική εργασία ανέπτυξαν επίσης οι Επίκουροι Καθηγητές του Πανεπιστημίου Αιγαίου Χρήστος Κουρούτζας και Δημήτρης Παρασκευόπουλος, παρουσιάζοντας το θεωρητικό και μεθοδολογικό πλαίσιο. Τόνισαν πως η ερμηνεία της τραγωδίας οφείλει να εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων, της ιδιωτικοποίησης των υποδομών και της αποψίλωσης των δημόσιων υπηρεσιών. Ο Νίκος Πασσάς, Καθηγητής στο Northeastern University, συνέδεσε τη δομική εγκληματικότητα με τις διεθνείς τάσεις αποποίησης ευθυνών μέσω θεσμικών παραλείψεων. Σημαντική ήταν και η συμβολή της εγκληματολόγου Μαρίας Αλβανού, η οποία προσέγγισε την υπόθεση από την πλευρά της κοινωνικής αναπαράστασης του εγκλήματος και της συλλογικής μνήμης.

Η εκδήλωση ανέδειξε με παρρησία πως η υπόθεση των Τεμπών αφορά το σύνολο της κοινωνίας, ως δείγμα κρατικής αποτυχίας αλλά και συλλογικής απαίτησης για δικαιοσύνη. Η ανάγκη για κριτική εγκληματολογική προσέγγιση, η ανάδειξη των ευθυνών πέρα από τα πρόσωπα και η συγκρότηση ενός πλαισίου ουσιαστικής πρόληψης και λογοδοσίας βρέθηκαν στο επίκεντρο. Όπως τόνισε ο Στράτος Γεωργούλας, «ο συνδυασμός μνήμης, τεκμηρίωσης και διεκδίκησης είναι το αντίδοτο στη σιωπή και τη συγκάλυψη».

Η βραδιά έκλεισε με την επιμονή όλων των συμμετεχόντων στην ανάγκη να παραμείνει η τραγωδία των Τεμπών ανοιχτή στη δημόσια σφαίρα, όχι ως πληγή, αλλά ως υπόθεση διεκδίκησης, συλλογικής μνήμης και ενεργητικής πολιτικής παρουσίας.