Σε εργασίες καθαριότητας επιδίδονταν τις τελευταίες ημέρες προσωπικό μέσα στον ιστορικό χώρο του καφέ «Πανελλήνιον» στην Προκυμαία Μυτιλήνης.

Μας προκάλεσε έκπληξη, περνώντας από την πλευρά της Ερμού που είδαμε ανοιχτό τον χώρο, ελπίζοντας ότι γίνονται προετοιμασίες για ένα ενδεχόμενο άνοιγμα. Εξάλλου πέρασαν κιόλας πάνω από δύο χρόνια που παραμένει κλειστός ο ιστορικός χώρος που είχε ζωντανέψει χάρη στον Χάρη Μιχαηλίδη.

Μάταιες όμως οι ελπίδες μας, καθώς και το προσωπικό απάντησε αμέσως αρνητικά στο ενδεχόμενο άμεσο άνοιγμα του χώρου, αλλά και σύμφωνα με πληροφορίες, η τράπεζα Πειραιώς στην οποία ανήκει το οίκημα, απλώς το καθαρίζει μήπως και… ενοικιαστεί…

Το Πανελλήνιο ξεκίνησε εκ νέου τη λειτουργία του στις 19 Μαΐου του 2009 από την οικογένεια Μιχαηλίδη. Στη διάρκεια της λειτουργίας του φιλοξένησε εκατοντάδες πολιτιστικές εκδηλώσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, ομιλίες, πολιτικές συναντήσεις ακόμη και συναυλίες καταξιωμένων καλλιτεχνών. Το Πανελλήνιον είχε επιλέξει συνειδητά το «Ν» για να γιορτάσει τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του καθώς και να διοργανώσει σημαντικές εκδηλώσεις και παρουσιάσεις βιβλίου.

«Οι συνεχείς περιορισμοί καθώς και οι έντονες μετακινήσεις του στενού μας προσωπικού δυναμικού, μας οδηγεί σήμερα, 13 χρόνια μετά, στον αποχαιρετισμό του ονείρου μας» έλεγε κατά την ανακοίνωση του κλεισίματος σε ανακοίνωση που ανήρτησε και βρίσκονταν μέχρι πριν από λίγες ημέρες στα τζάμια του ιστορικού καφενείου, ο Χάρης Μιχαηλίδης.

Το «Πανελλήνιον», ένα από τα ιστορικά καφενεία της Μυτιλήνης, μαζί με το διπλανό του «Κρυστάλ», άνοιξε στις αρχές του περασμένου αιώνα όταν η ζωή της πόλης μεταφέρθηκε στο νέο για την εποχή κέντρο γύρω από τον επιβλητικό Άγιο Θεράποντα και το σχολικό συγκρότημα. Σηματοδότησε την ανάπτυξη της αστικής τάξης της Μυτιλήνης, το πέρασμα της εξουσίας από την καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία στους Έλληνες, μάρτυρας πολιτικών και παραπολιτικών συναντήσεων αλλά και των μαζώξεων των διανοουμένων της πόλης, των «ιερών τεράτων» της γενιάς του ’30, της Λεσβιακής Άνοιξης.

Για δεκαετίες αποτελούσε το κέντρο ζωής της πόλης, αλλά και το πιο ακριβό μαγαζί του Αιγαίου έχοντας, για καιρό, τη μορφή καζίνο. Στα τραπέζια του λένε πως χάθηκαν περιουσίες, ενώ κάποιες στιγμές δόθηκαν μέσα σε αυτό από παραστάσεις μέχρι και συναυλίες…

Οι σωσμένες φωτογραφίες όπως αυτές που παρουσίασε το «Ν» από το αρχείο και ρεπορτάζ του Στρατή Μπαλάσκα το 2022 αποδεικνύουν ότι το «Πανελλήνιον» αποτελούσε και χώρο πολιτικών διεργασιών. Σε δυο από τις τρεις φωτογραφίες ο Ελευθέριος Βενιζέλος παρακολουθεί ένα αγώνα μπιλιάρδου στο καφενείο που κάποια στιγμή λειτούργησε και ως «Λέσχη» του κόμματος των Φιλελευθέρων.

Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι μέσα στη δεκαετία του ’80, η Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας (ΑΤΕ) αγόρασε τα κτίρια που στεγάζονταν τα δύο καφενεία «Πανελλήνιον» και  «Κρυστάλ», καθώς και το κτίριο του τρίτου καφενείου, «του Δάλλα» το οποίο έκλεισε κι αυτό, για να στεγαστεί το κατάστημά της στη Μυτιλήνη.

Το 1986 το ΥΠΕΧΩΔΕ με πρόταση του Νομάρχη τότε Νίκου Σηφουνάκη, δεν ενέκρινε τη μετατροπή και του «Πανελλήνιον» και του «Κρυστάλ» σε Τράπεζα, «για τη σημασία τους στην πρόσφατη κοινωνική ιστορία της πόλης της Μυτιλήνης», αλλά και για το ότι η «απουσία των καφενείων αυτών από το συγκεκριμένο χώρο (σε άμεση σχέση με το παραδοσιακό - εμπορικό - ιστορικό κέντρο της Μυτιλήνης και την παραλία λιμάνι), θα δημιουργούσε σημαντική αλλοίωση της καθημερινής ζωής της πόλης».

Το 1990, το «Πανελλήνιον» και το «Κρυστάλ» προλαβαίνουν να χαρακτηριστούν και πάλι με εισήγηση του νέου τότε βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Νίκου Σηφουνάκη, από το Υπουργείο Αιγαίου διατηρητέα, τόσο ως προς στην όψη, όσο και ως προς τη χρήση τους. «Χαρακτηρίζεται ως διατηρητέος και ο εσωτερικός χώρος των καφενείων ΚΡΥΣΤΑΛ και ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΝ (…), φερόμενα ως ιδιοκτησία ΑΤΕ, με την αρχική τους επίπλωση και το διάκοσμό τους, καθώς και η χρήση τους ως καφενείων, επειδή αποτελούν πολύτιμη ζωντανή μνήμη της ιστορίας και της γραφικότητας της παλιάς Μυτιλήνης και παραδοσιακό χώρο ψυχαγωγίας των κατοίκων», ανέφερε χαρακτηριστικά η σχετική απόφαση 2274 του 1990. Επιπλέον, στα μέσα της δεκαετίας του ’90, το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε αίτημα της ΑΤΕ για αποχαρακτηρισμό του «Κρυστάλ» και του «Πανελληνίου».

Μέσα στη δεκαετία του ’90 κλείνουν και τα δύο καφενεία. Πρώτα το «Κρυστάλ», το 1998 που εν τω μεταξύ είχε μετατραπεί σε μπαρ χάνοντας τον παραδοσιακό του χαρακτήρα και επιτρέποντας σε κάποιους να τα αποχαρακτηρίσουν ως προς τη χρήση και μετά από λίγους μήνες και το «Πανελλήνιον».

Η διάδοχος τραπεζική κατάσταση της «Αγροτικής Τράπεζας» η «Τράπεζα Πειραιώς» με υπέρογκα ενοίκια οδήγησε στο κλείσιμο του «Κρυστάλ» που επίσης καθαρίζονταν… μάταια πριν από έναν χρόνο και στο κλειστό έως σήμερα «Πανελλήνιον».