Στο σημερινό μας κείμενο θα μιλήσουμε για ένα από τα ωραιότερα πουλιά που έχουμε την ευκαιρία να παρατηρούμε στο νησί μας, την περίφημη αλκυόνη.
Πολλά έχουμε ακούσει για αυτή, αλλά δυστυχώς λίγοι τη γνωρίζουν, οπότε οι ηλιόλουστες μέρες του χειμώνα που ζήσαμε τον Γενάρη μας δίνουν την ευκαιρία να την γνωρίσουμε καλύτερα.
Η αλκυόνη είναι ένα μικροσκοπικό ψαροπούλι που μπορεί να φτάσει τα 18 εκατοστά σε μήκος. Το σώμα της είναι πολύ μικρό, έχει κοντά και λεπτά πόδια που συνήθως δύσκολα διακρίνονται. Έχει δυσανάλογα μεγάλο κεφάλι και μακρύ, οξύ ράμφος, που την κάνει ιδανική στο ψάρεμα. Τα χρώματα της είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά με έντονο μεταλλικό γαλάζιο στο πάνω μέρος φτέρωμά της, μια πορτοκαλί λωρίδα στο στήθος και μια λευκή κηλίδα στον λαιμό. Το όνομα της (αλκυών) πιθανότατα το πήρε από τις παραθαλάσσιες περιοχές που φτιάχνει τις φωλιές της και κυοφορεί (αλς=θάλασσα και κύω=κυοφορώ).
Ένας μεσαιωνικός μύθος της Βόρειας Ευρώπης λέει ότι το χρώμα της Αλκυόνης ήταν στην αρχή γκρίζο. Όταν όμως έγινε ο κατακλυσμός, πέταξε πολύ ψηλά στον ουρανό, και πετώντας τόσο κοντά στις ακτίνες του ήλιου το στήθος της τσουρουφλίστηκε και έγινε πορτοκαλοκόκκινο, ενώ η πλάτη της έγινε γαλάζια από το χρώμα του ουρανού.

Την αλκυόνη θα τη δούμε σε περιοχές με ρυάκια με γλυκό νερό και βλάστηση (όπως τα περιφερειακά κανάλια των Αλυκών), σε πυκνόφυτες όχθες ποταμών (όπως οι εκβολές του Βούβαρη στον κόλπο της Καλλονής στη Λέσβο), σε λιμάνια (όπως της Σκάλας Λουτρών ή της Σκάλας Πολυχνίτου) αλλά και σε βραχώδεις ή θαμνώδεις ακτές των θαλασσών. Όπως είπαμε νωρίτερα είναι δεινός ψαράς, μπορεί να κάθεται ακίνητη ώρες στις άκρες λιμνών ή ποταμών πάνω σε ένα κλαδί ή βραχάκι και μόλις δει κάποιο ψάρι κοντά στην επιφάνεια του νερού, ορμά, πετάει με πολύ μεγάλη ταχύτητα σαν σαΐτα παράλληλα προς το νερό και εφορμά κάθετα για να πιάσει το ψάρι.

Ο μύθος…
Όλοι ξέρουμε τις «Αλκυονίδες ημέρες», που εμφανίζονται κάθε χρόνο στη μέση του χειμώνα. Είναι μερικές ηλιόλουστες μέρες στο μέσο του χειμώνα που από την αρχαιότητα παραξένεψαν τους ανθρώπους και κατά το συνήθειο τους τις συνέδεσαν με έναν μύθο.

Η Αλκυόνη λοιπόν, κόρη του Αίολου (θεού των ανέμων) και της Αιγιάλης (αιγιαλός=παραλία), παντρεύτηκε τον Κήυκα. Η αγάπη που ένιωθε ο ένας για τον άλλον, καθώς και η μεγάλη ομορφιά που είχαν, τους πήρε τα μυαλά και άρχισαν να συγκρίνουν τους εαυτούς τους με τους βασιλιάδες των Θεών, τον Δία και την Ήρα.

Όπως ήταν φυσικό, οι θεοί που πολύ καλά ξέρουμε ότι δεν ανέχονταν τέτοιες καταστάσεις, τους τιμώρησαν και μεταμόρφωσαν την Αλκυόνη στο ομώνυμο θαλασσοπούλι και τον Κήυκα σε ένα άλλο πουλί που ορμά στη θάλασσα για να αρπάξει τη λεία του, ίσως τον γλάρο. Επειδή όμως η Αλκυόνη έφτιαχνε τη φωλιά της κοντά στην ακτή και τα κύματα την κατέστρεφαν, ο Δίας, που όπως επίσης ξέρουμε ήταν μεγάλη ψυχούλα, τη λυπήθηκε και κανόνισε να απολαμβάνουμε δεκατέσσερις μέρες μέσα στον χειμώνα, χωρίς ανέμους και καταιγίδες, έτσι ώστε αυτές τις ημέρες η Αλκυόνη να επωάζει τα αυγά της.

Και η αλήθεια
Όλα αυτά βέβαια στη μυθολογία, γιατί, όσο σκληρό και εάν είναι, η επιστήμη μας επιβάλει να πούμε την αλήθεια. Η Αλκυόνη όπως και τα περισσότερα πουλιά γεννά κανονικά τα αυγά της την άνοιξη, άρα ο μύθος μπορεί πράγματι να είναι πολύ ωραίος αλλά επί της ουσίας η μεγαλύτερη συνεισφορά του είναι να δούμε την ανάγκη που υπάρχει να επαναφέρουμε στην καθημερινότητα μας την επαφή με τη φύση.

Οι αλκυονίδες ημέρες φέρνουν την ελπίδα, από την κακοκαιρία οδηγούμαστε στην άνοιξη, όπως και στην πραγματική ζωή όπου ζώντας άσχημες καταστάσεις και τη βαρυχειμωνιά πρέπει να μην χάνουμε το κουράγιο μας, αλλά να προσβλέπουμε στις αλκυονίδες ημέρες που θα μας δώσουν ανάσα ελπίδας για το μέλλον.

Με την ελπίδα να έρθει και η άνοιξη, που όπως γράφει ο μεγάλος μας συγγραφέας Στράτης Μυριβήλης:

«Στ’ ακρογιάλια του Αιγαίου η άνοιξη βγαίνει από τη θάλασσα. Ένα πρωί ο αγέρας φέγγει πιο γαλάζιος, τα κύματα ξεδιπλώνουν στον άμμο το νέο ρυθμό με κοντές αναπνοές. Το πέλαγο μυρίζει φρεσκάδα, παντού το κεντάνε σύντομες απανωτές αστραψιές. Τότες ανοίγουν πάνω στα τρεμουλιάρικα νερά κύκλοι ασημένιοι, μ’ ένα χρώμα σαν το στήθος του παγονιού. Είναι αμέτρητοι, ο ένας μέσα στον άλλον, ο ένας κυνηγά τον άλλον. Έτσι ως τον ορίζοντα. Από τη μέση, από την καρδιά του ανθού της θάλασσας, βγαίνει η άνοιξη του Αιγαίου. Η Αναδυόμενη. Παντού πεταρίζουν άσπρες, γαλανές φτερούγες. Γιορτάζει ο αγέρας, η στεριά, τα λαφριά σύννεφα κι ο μεταξωτός ουρανός.»

*Ευχαριστώ τον φίλο, φωτογράφο φύσης, Παντελή Θωμαϊδη για την παραχώρηση των υπέροχων φωτογραφιών του.