«Θεέ μου, με παρακολουθούσαν, σε τι είχαν πρόσβαση;». Αυτό αναρωτήθηκε ο Ούγγρος ερευνητής δημοσιογράφος Szabolcs Panyi το 2020, όταν ο ίδιος και οι συνάδελφοί του δούλευαν ένα ρεπορτάζ σχετικά με μια διαρροή δεκάδων χιλιάδων τηλεφωνικών αριθμών ανθρώπων που ήταν υπό παρακολούθηση, χρησιμοποιώντας το υψηλής ισραηλινής τεχνολογίας κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus που μολύνει κινητά τηλέφωνα. Ένας από τους αριθμούς στη λίστα Pegasus ήταν ο δικός του και παρακολουθούνταν για 7 μήνες το 2019. Ο Panyi βρέθηκε στην ασυνήθιστη και δυσάρεστη κατάσταση να είναι ένα από τα θύματα στην ιστορία που ερευνούσε, ενώ δεν έχει αποδειχτεί ποτέ έως σήμερα ότι αποτελούσε… εθνικό κίνδυνο. Η υπόθεση της Ουγγαρίας και του Pegasus θυμίζει αρκετά τις παρακολουθήσεις δημοσιογράφων στην Ελλάδα με το γνωστό πλέον… Predator.

Είχαμε την τιμή και τη χαρά να τον γνωρίσουμε στην αποστολή δημοσιογράφων για την ελευθερία του Τύπου στις Βρυξέλλες που οργάνωσε το ίδρυμα Heinrich-Böll-Stiftung και να μας παραχωρήσει συνέντευξη στο «Ν».

Από το 2015, ο δημοσιογράφος Szabolcs Panyi, γεννηθείς στη Βουδαπέστη προχωρά σε συνεχείς αποκαλύψεις για την επιρροή της διαφθοράς του Κρεμλίνου στην Ουγγαρία. Έχει ερευνήσει θέματα σχετικά με ακροδεξιές παραστρατιωτικές ομάδες που ασκούνται με αξιωματικούς της GRU, σκιώδεις διπλωμάτες που πουλούσαν χιλιάδες βίζα Σένγκεν σε Ρώσους εγκληματίες και επιχειρήσεις αντικατασκοπείας κατά Ρώσων κατασκόπων που παρεμποδίζονται από την φιλική προς το Κρεμλίνο ουγγρική πολιτική. Ο Panyi εργάζονταν για τον πιο διαβασμένο ανεξάρτητο ειδησεογραφικό ιστότοπο της Ουγγαρίας, Index.hu, όπου οι αναφορές του επικεντρώνονται στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στην εθνική ασφάλεια και σε θέματα που σχετίζονται με την εξωτερική πολιτική. Έχει κερδίσει το βραβείο Gőbölyös Soma Prize, που απονέμεται κάθε χρόνο για τα καλύτερα ερευνητικά άρθρα στην Ουγγαρία, για τέσσερα συνεχόμενα έτη και ήταν δύο φορές υποψήφιος για το ευρωπαϊκό βραβείο δημοσιογραφίας.

Μετά τη συζήτηση που έγινε στη λέσχη ΜΜΕ των Βρυξελλών για την ελευθερία του Τύπου και τις κινήσεις της ΕΕ, αλλά και της Κομισιόν, ο Ζαμπόλκς έθεσε τους προβληματισμούς τους στο «Ν» διαπιστώνοντας ότι τόσο η Ελλάδα, όσο και άλλες χώρες, κράτη-μέλη της ΕΕ αρνήθηκαν το σημείο του ευρωπαϊκού νόμου ο οποίος ζητά την εξαίρεση των δημοσιογράφων από τα λογισμικά παρακολούθησης. Θυμίζουμε ότι αυτές οι χώρες, μεταξύ των οποίων και η ελληνική πλευρά που εκπροσωπείται από την κυβέρνηση της ΝΔ, επικαλούνται λόγους εθνικής ασφάλειας.

Όταν αποκαλύφθηκε ότι ο ίδιος παρακολουθούνταν, φοβήθηκε περισσότερο για την ακεραιότητα των πηγών του. Γιατί ακόμα και αν χρησιμοποιεί κανείς, όπως εκείνος κρυπτογραφημένους τρόπους επικοινωνίας, αυτά τα κατασκοπευτικά λογισμικά, ουσιαστικά παίρνουν τον έλεγχο όλης της τηλεφωνικής σου συσκευής και πρόσβαση σε ό,τι έχει ή κάνει ο χρήστης της.

Ο Ζαμπόλσκ μαζί με τους άλλους 5 συναδέλφους του δημοσιογράφους και φωτορεπόρτερ, αλλά και ιδιοκτήτες αντιπολιτευτικών ΜΜΕ από την Ουγγαρία παρακολουθούνταν, και τρία χρόνια τώρα ζητούν να μάθουν την αιτία, αλλά μάταια. Δεν τους απαντούν ούτε ποιες υπηρεσίες της Ουγγαρίας τους παρακολουθούσαν, οπότε «βρισκόμαστε πολύ μακριά από το να ζητήσουμε κάποια αποζημίωση». Σκοπεύουν όμως να φτάσουν το θέμα έως τα ευρωπαϊκά δικαστήρια.

«Βασικός μας στόχος λοιπόν δεν είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη για εμάς, αφού αυτό είναι αδύνατο με το ισχύον νομικό πλαίσιο. Θέλουμε όμως να πιέσουμε για να αλλάξουν οι νόμοι περί παρακολούθησης και να υπάρχει διαφάνεια. Να ενημερώνεται για παράδειγμα ο δημοσιογράφος ότι παρακολουθείται. Γιατί αν έχουμε περισσότερες πληροφορίες, θα προχωρούσαμε σε μηνύσεις. Αν λοιπόν οι κυβερνήσεις γνώριζαν ότι θα μηνυθούν ή ότι οι στόχοι της παρακολούθησης θα ενημερώνονταν, θα ήταν πολύ πιο προσεκτικές με τις παρακολουθήσεις» λέει ο Ζαμπόλσκ.

Ο ίδιος εξηγεί ότι στην Ουγγαρία παρακολουθούνταν με το ίδιο κατασκοπευτικό λογισμικό και δικηγόροι, με την κυβέρνηση να παραβιάζει έτσι και το απόρρητο της επικοινωνίας δικηγόρων-εντολέων τους.

Ο Szabolcs PANYI είναι σήμερα ο βασικός ερευνητής δημοσιογράφος της Κεντρικής Ευρώπης στο VSquare.org, μια διασταυρούμενη -με έδρα τη Βαρσοβία-  πρωτοβουλία συνοριακής ερευνητικής δημοσιογραφίας για την περιοχή του Βίσεγκραντ, την οποία βοήθησε να ξεκινήσει. 

Το φθινόπωρο του 2018, εντάχθηκε στο Direkt36, όπου εργάζεται κυρίως σε ιστορίες που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια και εξωτερική πολιτική. Στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, σπούδασε ερευνητική δημοσιογραφία με Fulbright Υποτροφία το 2017-2018. Μεταξύ 2013 και 2018, ήταν συντάκτης και πολιτικός ρεπόρτερ στο index.hu. 

Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Eötvös Loránd όπου σπούδασε ουγγρική γλώσσα και λογοτεχνία. Προκρίθηκε για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Τύπου το 2018 και το 2021.