Καθώς η εποχή μας χαρακτηρίζεται από ρευστότητα ως προς τις ηθικές και πατροπαράδοτες αξίες της, το γνώρισμα που κάνει έντονη πλέον την παρουσία του είναι η ατομικότητα των ανθρώπων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο της ατομικότητας, η οικογένεια στην Ελλάδα του σήμερα, δεν αποτελεί πλέον το βασικό και αναντικατάστατο «κύτταρο» του συστήματος της κοινωνίας. Παράλληλα, η οικογένεια ως θεσμός δέχεται κριτική σε διάφορα επίπεδα. Αυτοί που αντιτίθενται στο πολιτικό και κοινωνικό κατεστημένο την κατηγορούν ότι με την συμμόρφωση της στους κανόνες της κοινωνίας, εξακολουθεί να ασκεί ρόλο καταπιεστικό.

Πολλά επαγγέλματα που λειτουργούν ως παράγοντες «κοινωνικού ελέγχου» αποδοκιμάζονται ανοιχτά. Έτσι, οι δικαστές, οι αστυνομικοί, οι δάσκαλοι, οι ψυχίατροι, οι ψυχολόγοι, οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι ιερείς, στήνονται πολλές φορές «στη γωνία» και οι επικριτές τους ζητούν από αυτούς να απολογηθούν για τους ίδιους λόγους που κατηγορούν την οικογένεια. Είναι φανερό λοιπόν, πως όλοι μας βρισκόμαστε στη δίνη αξιολογικών – προσωπικών ιδεολογιών, εκτιμήσεων και αφηγημάτων.

Σε όλα τα παραπάνω έρχεται να προστεθεί και ο ρόλος των Μ.Μ.Ε, τα οποία αδυνατώντας να αντιληφθούν ότι πολλοί νέοι στις μέρες μας βρίσκονται σε δυσαρμονία ως προς την κοινωνία στην οποία ανήκουν, βιάζονται να ρίξουν το «ανάθεμα» σε αυτούς και τις οικογένειές τους.

Πολλοί είναι εκείνοι που θα βιαστούν να καταδικάσουν την σύγχρονη ελληνική οικογένεια και τις μεθόδους της, λίγοι είναι όμως αυτοί που θα καταλάβουν πως η χαλάρωση των κοινωνικών δομών έφερε μαζί της και το πρόβλημα των «αποξενωμένων – περιθωριακών νέων».

Η οικογένεια σήμερα, σε αντίθεση με το παρελθόν, καλείται να φροντίσει για την κοινωνικοποίηση των νέων μελών της μέσα σε μια κοινωνία, όπου δεσπόζει η ατομικότητα, ο εγωκεντρισμός και οι περίφημοι «νόμοι της αγοράς». Καλείται να διαχειριστεί τις απογοητεύσεις των παιδιών της και να «δαμάσει» της δικές της προσδοκίες που βρίσκονται συνήθως προσανατολισμένες στην επιτυχία και αγνοούν την αποτυχία. Κι όμως, η επιτυχία όπως και η αποτυχία αποτελούν μέρος του παιγνιδιού που λέγεται ζωή.

Επιπλέον, καλείται να διαχειριστεί το πρόβλημα που δημιουργείται όταν χάνουμε τους πραγματικούς στόχους που επιδιώκουμε με την «τυφλή»υπακοή στους οικογενειακούς κανόνες. Καλείται να αντιληφθεί δηλαδή, ότι με αυτόν τον τρόπο καταστέλλει την οποιαδήποτε πρωτοβουλία καλούνται να αναλάβουν τα παιδιά προκειμένου να μπορέσουν να οικοδομήσουν με το πέρασμα του χρόνου μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα και ταυτότητα, ξέχωρα από την οικογένειά τους.
Έτσι, η σκέψη που θα πρέπει να κάνει ο γονιός πλέον είναι πως ούτε ο ίδιος θα πειθαρχούσε τυφλά και μηχανικά σε μια εντολή, εκτός και αν πείθονταν ότι υπάρχει κάποιος σοβαρός λόγος για αυτό.

Κατά συνέπεια, θα πρέπει να εξηγήσει στο παιδί του τους λόγους για τους οποίους είμαστε αναγκασμένοι να έχουμε κανόνες στον περίπλοκο κόσμο στον οποίο ζούμε και δεν μπορούμε να κάνουμε ότι θέλουμε. Είναι αλήθεια πως μόνο με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά θα αισθανθούν ότι διαθέτουν σαφή και ξεκάθαρα όρια και κατά συνέπεια θα νιώσουν μεγαλύτερη σιγουριά και ασφάλεια.

Τα παιδιά έχουν την ανάγκη της καθοδήγησης από την οικογένειά τους, όπως και την ανάγκη της στοργής και της επιδοκιμασίας της, αλλά όχι την ανάγκη της παρέμβασης και της υπερπροστασίας. Η αλλαγή και η βαθμιαία χαλάρωση των άλλοτε απολυταρχικών, αυταρχικών και τιμωρητικών μεθόδων πειθαρχίας δεν θα πρέπει να συγχέεται με την αδιαφορία. Το θεμελιακό ζήτημα δεν πρέπει να αποτελεί πλέον το κατά πόσο η πειθαρχία είναι απαραίτητη ή όχι.

Οι αλλαγές που έχουν συντελεστεί, θα πρέπει να αποτελέσουν τον οδηγό στην ζωή τόσο των παιδιών όσο και των γονέων προκειμένου να μπορέσουν να συμφωνήσουν πάνω σε βασικούς θεμελιώδεις κανόνες, οι οποίοι θα πρέπει να ακολουθούνται εξίσου και από τα δύο εμπλεκόμενα μέρη. Αυτή είναι ίσως και η μοναδική ελπίδα για να μην επιβεβαιωθεί στο μέλλον η περίφημη ρήση του διάσημου ψυχίατρου και ψυχοθεραπευτή, Καρλ Γιούνγκ :
'' Το βαρύτερο φορτίο για ένα παιδί είναι η ζωή που δεν έζησαν οι γονείς του ''.

*Ο Ηλίας Νταγλαράκης είναι Ψυχολόγος Απόφοιτος Α.Π.Θ. με ειδίκευση στην Κλινική-Γνωσιακή Ψυχολογία