Η ώρα πήγε 12 το μεσημέρι εκείνο τον Οκτώβρη του 2016 και σαν άλλο ρολόι που μεταμόρφωσε την πριγκίπισσα σε σταχτοπούτα, οι κάμερες πάγωσαν και οι φακοί δεν ήξεραν πού να στραφούν. Με την ανακοίνωση του Νόμπελ Ειρήνης, που εν τέλει δεν δόθηκε στη Λέσβο οι ρεπόρτερ δεκάδων media απόρησαν. Οι αγκαλιές, οι διασώσεις, το γάλα, τα ζεστά ρούχα, το χαμόγελο στους ανθρώπους που κατάφεραν να βγουν σώοι στις ακτές και όλα όσα πρόσφεραν οι κάτοικοι του Αιγαίου, με μπροστάρισσες τις τρεις γιαγιάδες, τους ψαράδες, Στρατή Βαλαμιό και Θανάση Μαρμαρινό, αλλά και εκείνους που δεν εστίασε ο φακός, έμειναν ακόμα εκεί.

Και επτά χρόνια μετά η γιαγιά Μιλιά, που μας διευκρίνιζε να τη λέμε Αιμιλία Καμβύση, έφυγε από τη ζωή, «ακολουθώντας» τις αδερφικές τις φίλες που έχασε τα προηγούμενα χρόνια, και βρέθηκαν μαζί στη συγκλονιστική φωτογραφία του Λευτέρη Παρτσάλη. Τι γίνονταν όμως εκείνους τους μήνες του 2016, από τον Ιανουάριο που έγινε η πρόταση για το Νόμπελ Ειρήνης μέχρι την ανακοίνωσή του που απέκλεισε τους ανθρώπους της αλληλεγγύης της Λέσβου;

Μία χολυγουντιανή σταρ και ακτιβίστρια και δύο απλοί άνθρωποι- σύμβολα της αλληλεγγύης για τη Λέσβο, η Σούζαν Σαράντον, η γιαγιά Αιμιλία Καμβύση και ο ψαράς Στρατής Βαλαμιός ήταν υποψήφιοι για Νόμπελ Ειρήνης, σύμφωνα με επίσημες υποψηφιότητες που ανακοινώθηκαν από την Ακαδημία Αθηνών, το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή και τη Σύνοδο των Πρυτάνεων των ελληνικών πανεπιστημίων. Σε ρεπορτάζ της υπογράφουσας τότε για την «Εφημερίδα των Συντακτών» ρώτησα την Αιμιλία Καμβύση: «Γιαγιά πού σε βρήκε η ανακοίνωση για το Νόμπελ; Στην ακτή ήσουν πάλι;» (σ.σ. είχαμε την άνεση να της μιλάμε με τέτοια οικειότητα γιατί το σπίτι της ήταν πάντα ανοιχτό).

«Όχι πλαγιάζω μωρέλιμ και λίγο. Τώρα έχω να πάω δυο μέρες γιατί δεν είχε καλό καιρό. Έχω στενοχωρηθεί τόσες φορές που βλέπω τα μωρέλια σε αυτή την κατάσταση. Για μένα, όπως αυτό στη φωτογραφία, είναι σαν ‘γγόνια μου. Αυτοί που είναι αρμόδιοι δεν το καταλαβαίνουν; Θέλουμε ειρήνη και ησυχία!» Η Αιμιλία Καμβύση, έγραφα, «είναι λίγο στενοχωρημένη για την πρόταση υποψηφιότητάς της και αναφερόμενη στη φωτογραφία του Λευτέρη Παρτσάλη με τις τρεις γιαγιάδες (η δεξιά εκ των οποίων που ταϊζει με το μπιμπερό είναι η κ. Αιμιλία) είπε: «ε να δεν το άκουσα και πολύ καλά. Χαίρομαι δηλαδή, αλλά θα ήθελα να είναι και οι άλλες με μένα (σ.σ. που ήταν στη φωτογραφία). Ειδικά η ξαδέρφη μου η Μαρίτσα θα το ήθελε πολύ. Τι τα θες; Ο πόλεμος να σταματήσει κι όλα καλά θα είναι».

Αν και στο πρόσωπό της, εκπροσωπούνταν και οι τρεις γιαγιάδες, εκείνη ήθελε ή να μην την πρότειναν καθόλου ή να πρότειναν και τις τρεις μαζί, γιατί ήταν εκεί, μαζί… κάθε μέρα.

Και πέρασαν οι μήνες της, κουβαλώντας μια μικρή στενοχώρια. Και ήρθε ο Οκτώβρης και η ημέρα ανακοίνωσης των υποψηφιοτήτων. Δεκάδες ρεπόρτερ από τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων, κανάλια, εφημερίδες, είχαν απλώσει τον εξοπλισμό τους στην αυλή της γιαγιάς Μηλιάς, με τον φωτορεπόρτερ Γιώργο Μουτάφη μόνο να βρίσκεται στη βάρκα του Στρατή Βαλαμιού που είχε προταθεί και εκείνος για Νόμπελ.

Η Αιμ. Καμβύση, γνωστή και ως Μιλίτσα στη Σκάλα Συκαμνιάς, λίγη ώρα πριν ανακοινωθεί το όνομα για το Νόμπελ Ειρήνης είχε πάει… για τα πρωινά ψώνια: «Ψωμί δεν είχα και πήγα κάτω και πήρα, πήρα και βούτυρο, έβαλα και λίγο κοτόπουλο να κάνω λίγο πιλαφάκι!» Μόνο άγχος δεν είχε, ενώ μας εκμυστηρεύτηκε αρκετή ώρα πριν από τις 12 το μεσημέρι που θα ανακοινώνονταν το όνομα, ότι δεν πίστευε ότι θα πάρει το Νόμπελ. Είχε ποντάρει στην άρνηση της Γερμανίδα Καγκελάριου, Άγκελα Μέρκελ!

 «Ηρεμήσαν τώρα τα πράγματα, τώρα πάνε αλλού και πονούν» έλεγε τότε γιατί είχε υπογραφεί η κοινή δήλωση Ευρωπαϊκής Ένωσης Τουρκίας και είχαν μειωθεί για λίγο διάστημα οι αφίξεις. «Μου έλειψαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι, παλιά κάναμε λίγη παρέα, γελούσαμε, δίναμε χαρά, χαμογελούσαν κι εκείνοι,» προσθέτει και συγκινείται.

Κι ύστερα ήρθε η φίλη της, η αείμνηστη Μαρίτσα, που μας έλεγε ότι γεννήθηκε στη Σκάλα Συκαμιάς και ότι οι γονείς της έφτασαν το 1922 από απέναντι. «Όλη αυτή η γειτονιά είναι από τα σπίτια προσφύγων,». «Δεν είχαν ρούχο να βάλουν, μας μεγάλωσαν με αίμα,» συμπλήρωνε η Μιλίτσα. «Κι εμείς μετά παλέψαμε, με νύχια και με δόντια, να κάνουμε οικογένεια, να μεγαλώσουμε και τα εγγόνια μας».

Οι κάμερες είχαν πάρει φωτιά, το Νόμπελ δεν ήρθε και η γιαγιά Μιλιά κερνούσε σοκολατάκια στους ρεπόρτερ! «Δεν πειράζει κόρη μου που δεν το πήραμε εμείς, η αγάπη του κόσμου μας φτάνει!»

Και μου είπε με νόημα: «Άμα έχεις και πολλά δεν ξέρεις τι θα τα κάνεις. Εμάς μας φτάνει η σύνταξη»… «Τα ταΐσαμε, ότι μπορούσαμε κάναμε, γρι(γ)ές είμαστε. Το θέμα είναι τι θα κάνει η Ελλάδα για αυτά τα μωρά. Από τον πόλεμο ήρθανε, τι φταίνε αυτοί οι άνθρωποι. Κι εσείς τι θα κάνατε αν ερχόσασταν νηστικοί από τον πόλεμο…»