Μπορεί η επίσημη στατιστική υπηρεσία της Τουρκίας (TUIK), να μην έχει δώσει ακόμη τα στοιχεία της, για τη διανομή του πλούτου το 2019, αλλά η «Παγκόσμια Έκθεση Πλούτου» της Credit Suisse, αποτυπώνει το… δράμα, του πλουσιότερου 1% της χώρας, που σημείωσε μεγάλες απώλειες κι είδε το μερίδιό του να μειώνεται από 54% το 2018, σε 42,5% φέτος.

Δύο είναι τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της αναπάντεχης μείωσης της ανισότητας στην Τουρκία, η πτώση της τιμής του εθνικού της νομίσματος έναντι του δολαρίου και η πτώση των τιμών στην αγορά των ακινήτων της, που αποτελεί τη ραχοκοκκαλιά του πλούτου, στη χώρα.

Κι ενώ έχουμε, ήδη, τέσσερις ομαδικές, οικογενειακές αυτοκτονίες στην Τουρκία με υδροκυάνιο- τρεις στην Κωνσταντινούπολη και μία στην Αττάλεια- εξαιτίας της κρίσης σε συνδυασμό με τις διώξεις αντιφρονούντων του καθεστώτος Ερντογάν, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τα όποια δεδομένα έχουμε, σχετικά με το εισόδημα και την κατανομή του πλούτου, επειδή είναι, ίσως, τα πιο χρήσιμα εργαλεία για την κατανόηση των κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών, που επικρατούν σε μια χώρα.

Και οι αλλαγές στη διανομή πλούτου, κατά τη διάρκεια των ετών, παρέχουν, επίσης, σημαντικές ενδείξεις για την ερμηνεία του ιστορικού των πολιτικών αλλαγών (από τη βίαιη ανατροπή και το πραξικόπημα μέχρι τα εκλογικά αποτελέσματα) σε διάφορες χώρες και σε διεθνές επίπεδο.

Περιττό να σημειωθεί, φυσικά, ότι η Άγκυρα δεν βλέπει, ακόμα, την οποιαδήποτε σύνδεση ανάμεσα στην οικονομική κρίση και τις ομαδικές αυτοκτονίες εξαθλιωμένων και απελπισμένων οικογενειών.

Η τουρκική κυβέρνηση θεωρεί ότι φταίει η ευκολία με την οποία μπορεί κάποιος να προμηθευτεί υδροκυάνιο, γι αυτό κι έχε εξαγγείλει την τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας, επί το αυστηρότερο. Ήδη, από τον περασμένο Ιούνιο, το εθνικιστικό κόμμα MHP του Μπαχτσελί, που συμμετέχει στην κυβέρνηση με το κόμμα ΑΚΡ του Ερντογαν, είχε ζητήσει να απαγορευθεί η πώληση υδροκυάνιου, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει τίποτε, μόνο, η απαγόρευση της πώλησης, μέσω διαδικτύου.

Σε διεθνές επίπεδο, τώρα, σύμφωνα με την τρέχουσα έκθεση του ελβετικού οικονομικού κολοσσού, ο παγκόσμιος πλούτος το 2019 ανήλθε σε περίπου 361 τρισεκατομμύρια δολάρια, από περίπου 352, πέρυσι.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κατέχουν τη μερίδα του λέοντος, με το μερίδιο τους σχεδόν στο 30%, δεύτερη η Κίνα διαθέτει περίπου το 18% του παγκόσμιου πλούτου, τρίτη η Ιαπωνία το 7% και ακολουθούν η Γερμανία, η Βρετανία και η Γαλλία με περίπου 4% η κάθε μία. Με άλλα λόγια, τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πλούτου, τα μοιράζονται αυτές οι έξι χώρες.

Το χάσμα στην κατανομή του παγκόσμιου πλούτου αυξάνεται με ανησυχητικό και άδικο ρυθμό, με μικρές διακυμάνσεις, από την αρχή αυτής της χιλιετίας.

Το 2019, μόλις το 1% του πληθυσμού της γης κατέχει το 45% του παγκόσμιου πλούτου, ενώ το 5% κατέχει το 70% του συνολικού πλούτου και το πλουσιότερο 10% σχεδόν το 82%, με το 90% του πλούτου του πλανήτη να βρίσκεται σήμερα στα χέρια του 18% του πληθυσμού του.

Ο παγκόσμιος καπιταλισμός μοιάζει να αγωνίζεται να επικρατήσει κλιμακώνοντας την οικονομική ανισότητα, στην ουσία δηλαδή αυξάνοντας την κοινωνική αδικία και την εκμετάλλευση της συντριπτικής πλειονότητας από μία ολιγάριθμη ελίτ.

Αυτή η κλιμάκωση που έφερε και την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, δείχνει να προκαλεί και πάλι κοινωνική αναταραχή, αύξηση των προσφυγικών ροών, λαϊκές εξεγέρσεις και πολυάριθμες ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις και πραξικοπήματα, όπως αυτά, που βλέπουμε, απανωτά, τον τελευταίο χρόνο, στη Λατινική Αμερική.

Για να κλείσουμε, όμως, όπως αρχίσαμε, πρέπει να επισημάνουμε ότι από τα 361 τρισεκατομμύρια δολάρια του παγκόσμιου πλούτου, σήμερα, το 1,355 τρισεκατομμύριο δολάρια, ή αλλιώς το 0,37%, βρίσκεται στην γειτονική μας Τουρκία.

Το 2018, το ποσοστό αυτό ανερχόταν στο 0,45% του συνολικού πλούτου του κόσμου.

Κι αυτό επειδή από το 2003, η αύξηση της ροής ξένων κεφαλαίων στην Τουρκία, συνέβαλε σε ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης έως και 7% μέχρι το 2016, γεγονός που οδήγησε σε υψηλότερα εισοδήματα και μεγαλύτερο πλούτο στη χώρα. Αυτή η τάση ανάπτυξης, η οποία εστίασε στην εγχώρια αγορά και περιλάμβανε μια φούσκα ακινήτων, τελικά ξεφούσκωσε και η εισροή ξένων κεφαλαίων επιβραδύνθηκε και άρχισε να μειώνεται, προκαλώντας στασιμότητα και στη συνέχεια ύφεση.

Σύμφωνα με την έκθεση της Credit Suisse, η απώλεια πλούτου στην Τουρκία, μετά την κρίση που έπληξε τη χώρα, στα μέσα του 2018 ανέρχεται σε 257 δισεκατομμύρια δολάρια, στα μέσα του 2019. Αυτό αντανακλάται στη μείωση του εθνικού εισοδήματος. Τόσο στο τουρκικό ΑΕΠ που κατέβηκε στα 744 δισεκατομμύρια δολάρια, όσο και στο μέσο κατά κεφαλή ετήσιο εισόδημα που περιορίστηκε φέτος στα 8.960 δολάρια. Αυτό σημαίνει μείωση του συνολικού πλούτου της χώρας κατά 16% μέσα σε ένα χρόνο.

Στις αρχές του 2018 το 10% των πλουσίων στην Τουρκία κατείχε περίπου το 81% των πλούτου, ενώ τα μερίδια του πλουσιότερου 5% και του 1% ήταν 71% και 54% , αντίστοιχα.

Ως αποτέλεσμα της απώλειας πλούτου ύψους 257 δισεκατομμυρίων το μερίδιο του πλουσιότερου 10% συρρικνώθηκε στο 70%, το 2019, ενώ, όπως προαναφέρθηκε, η ελίτ του 1% έπεσε από το μερίδιο του 54% που κατείχε, στο 42,5%.

Ως εκ τούτου, ο δείκτης «Gini» της Τουρκίας – ένα στατιστικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για να μετρήσει την οικονομική ανισότητα – υποχώρησε από το 87 πέρσι, στο 79 φέτος. Όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης Gini, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανισότητα, με το 100 να είναι η μέγιστη τιμή του.

Εντούτοις και παρά την φαινομενική βελτίωση, η διανομή του πλούτου της Τουρκίας, παραμένει μια από τις πιο άνισες, μεταξύ των αναδυόμενων οικονομιών, γεγονός που προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας, παρά την κρατική καθεστωτικού τύπου βία και τη δημαγωγία του Ερντογάν.