Αύξηση του πληθυσμού υπό διοικητική κράτηση, σοβαρές ελλείψεις σε γιατρούς, ψυχολόγους και διερμηνείς, αλλά και σημαντικά εμπόδια στην πρόσβαση στη νομική προστασία καταγράφει η νέα ανάλυση της Υποστήριξης Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) για το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των ελληνικών αρχών, τα οποία διατέθηκαν μέσω του κοινοβουλευτικού ελέγχου και επεξεργάστηκε η οργάνωση, στα τέλη Ιουνίου 2.839 άνθρωποι τελούσαν υπό διοικητική κράτηση, αριθμός σημαντικά αυξημένος σε σχέση με το τέλος του 2025. Παράλληλα, η RSA επισημαίνει ότι η κράτηση εξακολουθεί να εφαρμόζεται συστηματικά στις διαδικασίες απομάκρυνσης από τη χώρα, ενώ θα έπρεπε να αποτελεί εξαιρετικό μέτρο.

Πάνω από 7.800 αποφάσεις απομάκρυνσης

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η Ελληνική Αστυνομία εξέδωσε συνολικά 7.809 αποφάσεις απομάκρυνσης από την ελληνική επικράτεια. Από αυτές, οι 5.063 ήταν αποφάσεις επιστροφής και οι 2.746 αποφάσεις απέλασης.

Στο ίδιο διάστημα πραγματοποιήθηκαν 3.213 επιστροφές και απελάσεις. Περισσότερες από τις μισές αφορούσαν πολίτες Αλβανίας και Γεωργίας: 1.038 και 606 αντίστοιχα. Πρόκειται, όπως επισημαίνει η οργάνωση, για εθνικότητες που δεν εκπροσωπούνται στις αφίξεις από τον Έβρο και τη Μεσόγειο, στοιχείο που φωτίζει τη σύνθεση των ανθρώπων τους οποίους αφορούν οι πραγματοποιηθείσες απομακρύνσεις.

Οι αποφάσεις διοικητικής κράτησης που εξέδωσε η Αστυνομία έφτασαν τις 7.270, ενώ η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης εξέδωσε επιπλέον 17.169 αποφάσεις «περιορισμού ελευθερίας».

Η κράτηση ως σχεδόν αυτόματη συνέπεια της απέλασης

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η διαπίστωση ότι το 96,6% των αποφάσεων απέλασης συνοδευόταν από κράτηση. Στις διαδικασίες επιστροφής, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 71,7%.

Κατά την RSA, τα ποσοστά αυτά αποτυπώνουν μια πρακτική συστηματικής επιβολής της προαναχωρησιακής κράτησης, αντί της κατ’ εξαίρεση εφαρμογής της που προβλέπεται από το διεθνές, ενωσιακό και εθνικό δίκαιο. Ειδικά στις απελάσεις, η οργάνωση περιγράφει την κράτηση ως σχεδόν αυτόματο αποτέλεσμα της σχετικής απόφασης.

Λίγοι προσφεύγουν, πολλοί δικαιώνονται όταν εξετάζονται οι αντιρρήσεις τους

Την ίδια στιγμή, περιορισμένη παραμένει η προσβολή των αποφάσεων με τα διαθέσιμα μέσα νομικής προστασίας. Μόλις το 3,3% των αποφάσεων επιστροφής και απέλασης προσβλήθηκε με ενδικοφανή προσφυγή. Από αυτές τις προσφυγές, η Ελληνική Αστυνομία έκανε δεκτό μόνο το 3,9%.

Αντίστοιχα, λιγότερες από μία στις τέσσερις αποφάσεις κράτησης της Αστυνομίας προσβλήθηκαν με αντιρρήσεις στα δικαστήρια. Ωστόσο, από τις αντιρρήσεις που εξετάστηκαν στην ουσία τους, το 41,8% έγινε δεκτό.

Η εικόνα διαφοροποιείται έντονα στον αυτεπάγγελτο δικαστικό έλεγχο, όπου μόλις το 0,5% των ελεγχόμενων αποφάσεων κρίθηκε μη νόμιμο. Η RSA υπογραμμίζει τη μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στις δύο διαδικασίες, παρότι, όπως αναφέρει, τα δικαστήρια εφαρμόζουν τις ίδιες διατάξεις.

Η οργάνωση συνδέει τα εμπόδια στην αποτελεσματική πρόσβαση στη νομική προστασία με τα προσκόμματα στην ενδικοφανή προσφυγή και την απουσία δωρεάν νομικής συνδρομής. Ζητά, για ακόμη μία φορά, να διασφαλιστεί η παροχή της στους ανθρώπους που τελούν υπό διοικητική κράτηση.

Αύξηση 75% των κρατούμενων στα αστυνομικά τμήματα

Από τους 2.839 ανθρώπους που βρίσκονταν υπό διοικητική κράτηση στα τέλη Ιουνίου, οι 2.482 κρατούνταν στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης της ενδοχώρας και στην Ειδική Εγκατάσταση Κράτησης στη Σιντική. Άλλοι 357 βρίσκονταν σε αστυνομικά τμήματα ανά την επικράτεια.

Ο αριθμός των κρατούμενων στα αστυνομικά τμήματα αυξήθηκε από 204 στα τέλη του 2025 σε 357 έξι μήνες αργότερα, δηλαδή κατά 75%.

Η RSA επαναφέρει το ζήτημα της ακαταλληλότητας των συνθηκών στα αστυνομικά τμήματα, υπενθυμίζοντας τις καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για εξευτελιστική μεταχείριση σε συνθήκες διοικητικής κράτησης.

Η κυριότερη χώρα καταγωγής των κρατούμενων ήταν η Αίγυπτος, με 906 ανθρώπους, και ακολουθούσε το Πακιστάν, με 415.

Στην Κόρινθο 385 κρατούμενοι χωρίς γιατρό ή ψυχολόγο

Σημαντικές ήταν και οι ελλείψεις στην υγειονομική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Στα έξι προαναχωρησιακά κέντρα της ενδοχώρας υπηρετούσαν στα τέλη Ιουνίου μόλις επτά γιατροί και έξι ψυχολόγοι της ΑΕΜΥ.

Στην Αμυγδαλέζα, όπου κρατούνταν 704 άνθρωποι, υπηρετούσαν δύο γιατροί. Στην Κόρινθο, με 385 κρατούμενους, δεν υπήρχε κανένας γιατρός ή ψυχολόγος.

Περιορισμένη ήταν και η στελέχωση στη διερμηνεία: στα έξι κέντρα υπηρετούσαν μόλις οκτώ διερμηνείς της ΑΕΜΥ για όλες τις γλώσσες. Ο Frontex παρείχε ακόμη εννέα διερμηνείς εκ περιτροπής στα κέντρα Αμυγδαλέζας, Ταύρου και Κορίνθου.

Τα ευρήματα της ανάλυσης φέρνουν στο προσκήνιο τόσο τις συνθήκες κράτησης όσο και τη δυνατότητα των κρατούμενων να διεκδικήσουν ουσιαστικό έλεγχο των αποφάσεων που τους αφορούν. Για την Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο, η διασφάλιση δωρεάν νομικής συνδρομής αποτελεί επιτακτική υποχρέωση του κράτους, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθυσμός υπό διοικητική κράτηση αυξάνεται.