Τα σχολεία άνοιξαν στις 11 Σεπτεμβρίου, αλλά η κυβέρνηση χρειάστηκε ακόμη έντεκα ημέρες για να δημοσιεύσει τον κατάλογο των Δημοτικών Σχολείων που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα «Σχολικά Γεύματα». Και ενώ το ΦΕΚ εκδόθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου, το φαγητό παραμένει ζητούμενο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του ρεπορτάζ, η έναρξη της διανομής εκτιμάται ότι θα φτάσει στα τέλη Οκτωβρίου, περίπου ενάμιση μήνα μετά το πρώτο κουδούνι.

Για τις οικογένειες που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και τις βασικές ανάγκες τους, αυτή η αναμονή σημαίνει καθημερινή αγωνία. Για τα αρμόδια υπουργεία, όμως, η σχολική σίτιση φαίνεται να παραμένει μια διοικητική εκκρεμότητα που μπορεί να μετατίθεται. Μόνο που οι ανάγκες των παιδιών δεν αναστέλλονται μέχρι να ολοκληρωθούν οι υπουργικές διαδικασίες.

Στη Λέσβο, το ΦΕΚ προβλέπει την ένταξη 26 σχολικών μονάδων, 7 στον Δήμο Δυτικής Λέσβου και 19 στον Δήμο Μυτιλήνης. Στον κατάλογο περιλαμβάνεται μάλιστα το Δημοτικό Σχολείο Συκαμνιάς, το οποίο, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχει κλείσει. Την ίδια ώρα, άλλα σχολεία που επιθυμούσαν να ενταχθούν ενημερώθηκαν ότι «δεν επαρκούν οι πιστώσεις».

Η καθυστέρηση έχει γίνει καθεστώς

Το πρόβλημα δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ρεπορτάζ για τις προηγούμενες σχολικές χρονιές, το 2022 τα σχολικά γεύματα ξεκίνησαν τον Νοέμβριο, ενώ το 2023 και το 2024 η έναρξη έγινε στα τέλη Οκτωβρίου. Αντίστοιχη καθυστέρηση καταγράφηκε και το 2025. Το 2026, η εκτίμηση για έναρξη στα τέλη Οκτωβρίου δείχνει ότι οι οικογένειες κινδυνεύουν να ζήσουν ξανά την ίδια κατάσταση.

Όταν ένα πρόβλημα επαναλαμβάνεται χρόνο με τον χρόνο, η επίκληση των διαδικασιών παύει να αποτελεί δικαιολογία. Γίνεται απόδειξη αποτυχίας του σχεδιασμού και της πολιτικής προτεραιότητας που δίνεται στη σίτιση των μαθητών.

Το Υπουργείο Παιδείας και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας γνωρίζουν πότε ανοίγουν τα σχολεία. Γνωρίζουν ότι το πρόγραμμα πρέπει να προετοιμαστεί εγκαίρως. Γνωρίζουν επίσης ότι υπάρχουν οικογένειες που στηρίζονται σε αυτή την παροχή. Η επανάληψη της καθυστέρησης, επομένως, συνιστά σοβαρή και διαρκή κυβερνητική ευθύνη.

Πόσες σχολικές χρονιές πρέπει να περάσουν για να θεωρηθεί αυτονόητο ότι τα γεύματα πρέπει να ξεκινούν μαζί με τα μαθήματα;

Στον κατάλογο το κλειστό σχολείο της Συκαμνιάς

Χαρακτηριστικό της προχειρότητας με την οποία καταρτίζεται ο σχεδιασμός είναι ότι ανάμεσα στις σχολικές μονάδες βρίσκεται το Δημοτικό Σχολείο Συκαμινέας Λέσβου – Στρατής Μυριβήλης, όπως αναγράφεται επίσημα στο ΦΕΚ.

Ένα σχολείο που, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχει κλείσει εξακολουθεί να εμφανίζεται στον κατάλογο σίτισης. Την ίδια στιγμή, σχολικές μονάδες με μαθητές και πραγματικές ανάγκες συναντούν κλειστή πόρτα όταν ζητούν να ενταχθούν.

Η αναγραφή αυτή δεν αποδεικνύει ότι θα διανεμηθούν γεύματα σε κλειστό σχολείο. Εκθέτει, όμως, τις υπηρεσίες και την πολιτική ηγεσία που εγκρίνουν έναν κατάλογο χωρίς να έχει διασφαλιστεί ότι ανταποκρίνεται στη σημερινή σχολική πραγματικότητα.

Ποιος έλεγξε τα στοιχεία; Γιατί δεν διορθώθηκαν; Και τι έχει προβλεφθεί για τη σίτιση των παιδιών στα σχολεία όπου έχουν μετακινηθεί; Τα αρμόδια υπουργεία οφείλουν απαντήσεις, όχι ακόμη μία σιωπηρή διόρθωση αφού προηγηθούν οι δημοσιογραφικές επισημάνσεις.

Για τις ανάγκες των μαθητών «δεν επαρκούν οι πιστώσεις»

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, και άλλες σχολικές μονάδες της Λέσβου επιθυμούσαν να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής. Ενημερώθηκαν, ωστόσο, ότι νέες εντάξεις δεν πρόκειται να εγκριθούν, επειδή η διαθέσιμη χρηματοδότηση δεν επαρκεί.

Αυτή είναι η κυβερνητική απάντηση σε μια βασική κοινωνική ανάγκη. Τα σχολεία αναγνωρίζουν το πρόβλημα, οι οικογένειες ζητούν στήριξη, αλλά ο σχεδιασμός σταματά εκεί όπου τελειώνουν οι προαποφασισμένες πιστώσεις.Η χρηματοδότηση, όμως, αποτελεί πολιτική απόφαση. 

Οι οικογένειες δεν μπορούν να περιμένουν

«Το γεύμα στο σχολείο δεν είναι πολυτέλεια. Είναι σωτηρία για εμάς», λέει μητέρα από τη Μυτιλήνη. «Όταν ξέρεις ότι το παιδί σου θα φάει ένα πιάτο φαγητό στο σχολείο, ανακουφίζεσαι. Τώρα όμως μας αφήνουν ξεκρέμαστους».

Την ίδια πραγματικότητα περιγράφουν εκπαιδευτικοί. «Έχουμε μαθητές που έρχονται υποσιτισμένοι. Αυτά τα παιδιά δεν μπορούν να περιμένουν τις αποφάσεις των υπουργείων».

Πίσω από τις υπουργικές αποφάσεις βρίσκονται αυτά τα παιδιά. Πίσω από κάθε εβδομάδα καθυστέρησης βρίσκονται γονείς που προσπαθούν να εξασφαλίσουν το καθημερινό τραπέζι. Η απαίτηση να κάνουν υπομονή είναι κοινωνικά προκλητική, ιδιαίτερα όταν η ίδια κατάσταση επαναλαμβάνεται επί χρόνια.

Τα σχολεία της Δυτικής Λέσβου

Στον Δήμο Δυτικής Λέσβου περιλαμβάνονται τα Δημοτικά Σχολεία Άγρας, Βρίσας και Ερεσού – Θεοφράστειο, καθώς και το Δημοτικό Σχολείο Κάπης Κλειούς Πελόπης. Στον κατάλογο βρίσκονται επίσης τα Δημοτικά Σχολεία Κεραμίου και Παρακοίλων. Την επτάδα συμπληρώνει το Δημοτικό Σχολείο Συκαμινέας – Στρατής Μυριβήλης, παρά το ζήτημα της μη λειτουργίας του.

Τα σχολεία του Δήμου Μυτιλήνης

Στον Δήμο Μυτιλήνης εντάσσονται το 1ο, το 2ο, το 8ο και το 10ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης, καθώς και το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης. Περιλαμβάνονται επίσης το 1ο και το 3ο Δημοτικό Σχολείο Πλωμαρίου, μαζί με τα Δημοτικά Σχολεία Μεγαλοχωρίου και Πλαγιάς.

Στο πρόγραμμα βρίσκονται ακόμη τα Δημοτικά Σχολεία Κάτω Τρίτους, Λουτρόπολης Θερμής, Λουτρών – Π. Σαμαράς, Μιστεγνών, Μόριας και Νέων Κυδωνιών. Τις 19 σχολικές μονάδες συμπληρώνουν το Δημοτικό Σχολείο Παμφίλων – Βοστάνειο, το Δημοτικό Σχολείο Παναγιούδας – Οδυσσέας Ελύτης (Αλεπουδέλλης), το Δημοτικό Σχολείο Περάματος και το Δημοτικό Σχολείο Πηγής.

Οι ανάγκες των παιδιών δεν περιμένουν τη γραφειοκρατία

Την ανάγκη να επεκταθούν τα σχολικά γεύματα σε όλες τις σχολικές μονάδες και να διανέμονται από την πρώτη ημέρα των μαθημάτων υπογραμμίζει ο πρόεδρος του ΣΕΠΕ Λέσβου, Κωνσταντίνος Καρατόλιος. 

«Τα σχολικά γεύματα ξεκίνησαν το 2016 προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που είχε επιφέρει η οικονομική κρίση. Δυστυχώς, 10 χρόνια μετά, και παρά την έξοδο από τα μνημόνια και την πολυδιαφημισμένη οικονομική ανάπτυξη, οι χαμηλοί μισθοί, η ακρίβεια και η στεγαστική κρίση δημιουργούν και σήμερα μία κατάσταση που εξακολουθεί να είναι δύσκολη για μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού», επισημαίνει.

Ο πρόεδρος του ΣΕΠΕ Λέσβου θέτει ευθέως το ζήτημα της καθολικής κάλυψης των μαθητών, σε μια περίοδο που σχολεία μένουν εκτός προγράμματος με την αιτιολογία ότι δεν επαρκούν οι πιστώσεις.

«Τα σχολικά γεύματα απαλύνουν το πρόβλημα και από αυτή την άποψη θα έπρεπε να γενικευθούν ώστε να καλύψουν όλες τις σχολικές μονάδες και βέβαια να αρχίζουν από την πρώτη μέρα του σχολείου, αφού οι ανάγκες των μαθητών μας είναι επιτακτικές και δεν μπορούν να περιμένουν τις γραφειοκρατικές διαδικασίες να τελεσφορήσουν», τονίζει.

Η ευθύνη είναι κυβερνητική

Το Υπουργείο Παιδείας δεν μπορεί να εξαντλεί τον ρόλο του στην έκδοση ενός καταλόγου, αφήνοντας τη σχολική κοινότητα να περιμένει. Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και ο ΟΠΕΚΑ, που διαχειρίζεται το πρόγραμμα, οφείλουν να εξασφαλίζουν την έγκαιρη διανομή. Η συναρμοδιότητα δεν απαλλάσσει κανέναν.

Η εικόνα ενός προγράμματος που καθυστερεί επανειλημμένα, αποκλείει νέες εντάξεις λόγω χρηματοδότησης και περιλαμβάνει στον κατάλογό του ένα κλειστό σχολείο εκθέτει συνολικά την κυβέρνηση. Δείχνει πόση απόσταση χωρίζει τις διακηρύξεις περί στήριξης της οικογένειας από την καθημερινότητα μέσα στις σχολικές αίθουσες.

Οι οικογένειες δικαιούνται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης, επαρκή χρηματοδότηση και κάλυψη των πραγματικών αναγκών. Η διαρκής αναβολή του αυτονόητου καταλήγει σε κυβερνητική κοροϊδία για εκείνους που περιμένουν αυτή τη βοήθεια.

Γιατί ένα παιδί που χρειάζεται σήμερα ένα πιάτο φαγητό δεν μπορεί να χορτάσει με το ΦΕΚ του Σεπτεμβρίου και τις υποσχέσεις για τον Οκτώβριο.