Με αίτημα προς την Περιφερειακή Αρχή να ανακαλέσει άμεσα την απόφαση για τη μη πραγματοποίηση θανατώσεων ζώων, αλλά και με ανακοινώσεις για το χρονοδιάγραμμα των αποζημιώσεων, ολοκληρώθηκε η πρωινή σύσκεψη της Πέμπτης 10 Σεπτεμβρίου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου για τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.

Στις δηλώσεις τους προς τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάσης Καββαδάς και ο βουλευτής Λέσβου της Νέας Δημοκρατίας Χαράλαμπος Αθανασίου έθεσαν στο επίκεντρο την εκκρεμότητα με 13 εκτροφές που, σύμφωνα με τον υφυπουργό, έχουν βρεθεί θετικές στη νόσο. Παράλληλα, αναφέρθηκαν στις πληρωμές για τα θανατωθέντα ζώα, στο κατεστραμμένο γάλα και στις ζωοτροφές, στον επιχειρησιακό ρόλο του στρατού και στο ενδεχόμενο εμβολιασμού.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης, αντιπεριφερειάρχες, ο διοικητής της 98 ΑΔΤΕ Σταύρος Μιχάλης και υπηρεσιακοί παράγοντες.

Οι συναντήσεις με τους φορείς και οι εκκρεμότητες

Ο κ. Καββαδάς ανέφερε ότι πρόκειται για την τρίτη επίσκεψή του στη Λέσβο και ότι, κατά τη δεύτερη ημέρα της παρουσίας του στο νησί, είχε πλέον καταγράψει τα ζητήματα που τέθηκαν στις συναντήσεις της προηγούμενης ημέρας.

Όπως είπε, συνομίλησε με εκπροσώπους τυροκομείων και σφαγείων, καθώς και με άλλες επαγγελματικές ομάδες που έχουν επηρεαστεί από την κρίση. Υποστήριξε ότι ακούστηκαν τα προβλήματα κάθε κλάδου και δόθηκαν απαντήσεις για τα χρονοδιαγράμματα, ενώ για τις υπόλοιπες εκκρεμότητες θα ακολουθήσει συνεννόηση με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, με τον οποίο, όπως σημείωσε, βρίσκεται σε συχνή επικοινωνία.

Η γενική διαβεβαίωσή του ήταν ότι θα αναζητηθούν λύσεις για όλα τα ζητήματα. Ωστόσο, συνέδεσε την περαιτέρω διαχείριση της κρίσης με την άμεση εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων στις εκτροφές που έχουν βρεθεί θετικές.

Αίτημα για άμεσες θανατώσεις στις 13 θετικές εκτροφές

Ο υφυπουργός επέμεινε ότι στις 13 θετικές εκτροφές πρέπει να πραγματοποιηθούν άμεσα υγειονομικές θανατώσεις και ταφές, επικαλούμενος τον ευρωπαϊκό κανονισμό και τα πρωτόκολλα αντιμετώπισης της νόσου.

Απέδωσε δυσκολίες στην εφαρμογή των μέτρων στην απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για τη μη πραγματοποίηση θανατώσεων, την οποία συνέδεσε με την πλειοψηφία της παράταξης του περιφερειάρχη.

«Πρέπει χθες να πάρουν την απόφαση πίσω», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται άμεση υπογραφή των σχετικών αποφάσεων ώστε να ακολουθήσουν οι υγειονομικές ταφές.

Ο ίδιος χαρακτήρισε επανειλημμένα το ζήτημα ως θέμα δημόσιας υγείας και χρησιμοποίησε τον όρο «υγειονομική βόμβα» για να περιγράψει την κατάσταση. Προειδοποίησε, επίσης, ότι η παραμονή αυτής της εκκρεμότητας μπορεί να οδηγήσει σε οπισθοχώρηση της προσπάθειας που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Χωρίς οριστική απάντηση από την Περιφερειακή Αρχή

Ερωτηθείς για την ανταπόκριση της Περιφέρειας, ο κ. Καββαδάς δήλωσε ότι δεν είχε λάβει οριστική απάντηση. Όπως εξήγησε, ο περιφερειάρχης επιθυμεί να συζητήσει το θέμα με τα μέλη της παράταξής του, τα οποία ο υφυπουργός προσδιόρισε σε 20.

Ο κ. Καββαδάς είπε ότι ζήτησε να υπάρξει λύση ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα, αναφέροντας τη δυνατότητα λήψης απόφασης διά περιφοράς. Υποστήριξε, ακόμη, ότι η παράταξη του περιφερειάρχη είναι η μόνη που εξακολουθεί να διατυπώνει θέση κατά των θανατώσεων και, κατά τη δική του αναφορά, των ιχνηλατήσεων.

Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι έχει αποστείλει επιστολή στον περιφερειάρχη και ότι η απόφαση έχει παραπεμφθεί στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, αναμένεται τις επόμενες ημέρες η κρίση της αρμόδιας επιτροπής για τη νομιμότητά της.

Τι αναλαμβάνει ο στρατός στη διαχείριση της κρίσης

Σε ερώτηση για το εάν η τροπολογία προβλέπει ότι ο στρατός μπορεί να αναλάβει σε περίπτωση άρνησης της Περιφέρειας, ο υφυπουργός απέρριψε αυτή την περιγραφή και επιχείρησε να διευκρινίσει την κατανομή των αρμοδιοτήτων.

Όπως τόνισε, ο στρατηγικός σχεδιασμός παραμένει στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων αφορά τον συντονισμό του επιχειρησιακού σκέλους και την υποστήριξη των συνεργείων που δραστηριοποιούνται στο νησί.

Ανέφερε ότι οι 15 στρατιωτικοί κτηνίατροι που βρίσκονταν ήδη στη Λέσβο ενισχύθηκαν με ακόμη 10 άτομα, ενώ επικεφαλής για τον επιχειρησιακό συντονισμό τοποθετήθηκε ο υποδιοικητής του στρατιωτικού σχηματισμού στο νησί.

Στα καθήκοντά του, σύμφωνα με τον κ. Καββαδά, περιλαμβάνονται ο συντονισμός των συνεργείων ιχνηλάτησης, καθώς και πρακτικά ζητήματα που αφορούν τη διαμονή, τη μεταφορά και την υποστήριξη του προσωπικού.

Οι αποζημιώσεις και οι 104 έτοιμοι φάκελοι

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις οικονομικές απώλειες των κτηνοτρόφων. Ο υφυπουργός αναγνώρισε τη μεγάλη ζημιά που έχουν υποστεί και περιέγραψε το βάρος που συνεπάγεται η απώλεια ενός κοπαδιού μέσα σε μία ημέρα για ανθρώπους που ζουν και εργάζονται καθημερινά μαζί με τα ζώα τους.

Για τις καταβολές που έχουν προηγηθεί, αναφέρθηκε σε συνολικό ποσό 7,5 εκατ. ευρώ, κάνοντας λόγο για πληρωμές που αφορούν θανατωθέντα ζώα, στήριξη τυροκομείων και απώλεια εισοδήματος. Ειδικά για τα τυροκομεία ανέφερε ποσό 2,5 εκατ. ευρώ, ενώ σημείωσε ότι πληρωμή για το χαμένο εισόδημα πραγματοποιήθηκε περίπου 20 ημέρες νωρίτερα.

Ως προς την επόμενη φάση, ανακοίνωσε ότι υπάρχουν 104 έτοιμοι φάκελοι, οι οποίοι έχουν ελεγχθεί από κτηνιάτρους της αρμόδιας υπηρεσίας, με τη συμμετοχή και στελέχους του υπουργείου από την Αθήνα.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσίασε, η πλατφόρμα αναμένεται να ανοίξει τη Δευτέρα ή την Τρίτη που ακολουθεί, ώστε να καταχωριστούν τα απαραίτητα στοιχεία. Οι πληρωμές για περισσότερους από 100 κτηνοτρόφους αναμένονται τις επόμενες ημέρες μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας και αφορούν αποζημιώσεις για θανατωθέντα ζώα.

Στις αρχές Οκτωβρίου οι πληρωμές για γάλα και ζωοτροφές

Για το κατεστραμμένο γάλα και τις ζωοτροφές, ο κ. Καββαδάς τοποθέτησε την ολοκλήρωση των σχετικών αποφάσεων έως το τέλος Σεπτεμβρίου και την καταβολή των ενισχύσεων στους δικαιούχους στις αρχές Οκτωβρίου.

Διευκρίνισε ότι το χρονικό διάστημα που θα καλύπτει η Κοινή Υπουργική Απόφαση για το κατεστραμμένο γάλα είναι από τις 15 Μαρτίου έως τις 5 Μαΐου 2026.

Το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα παρουσιάστηκε ως η απάντηση του υπουργείου σε δύο από τις βασικές οικονομικές εκκρεμότητες που απασχολούν τον κτηνοτροφικό κόσμο. Δεν δόθηκαν, ωστόσο, στις δηλώσεις αναλυτικά στοιχεία για τα ποσά ανά δικαιούχο ή για το σύνολο των προϋποθέσεων ένταξης.

Τα 70.000 ζώα που δεν σφάχτηκαν και οι 200.000 νέες γεννήσεις

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα της διάθεσης των ζώων που παρέμειναν στο νησί, καθώς και η δυνατότητα εξόδου σφαγίων από τη Λέσβο ενόψει της επόμενης περιόδου γεννήσεων.

Ο υφυπουργός μετέφερε την ενημέρωση που, όπως είπε, έλαβε από τους φορείς κατά τις συναντήσεις της προηγούμενης ημέρας, σύμφωνα με την οποία περίπου 70.000 ζώα που προορίζονταν για σφαγή την πασχαλινή περίοδο δεν σφάχτηκαν λόγω της εμφάνισης του αφθώδους πυρετού. Τα ζώα αυτά έχουν πλέον μεγαλώσει και έχουν γίνει ζυγούρια, δημιουργώντας μια πρόσθετη εκκρεμότητα για τις εκμεταλλεύσεις.

Ο κ. Καββαδάς δήλωσε ότι έχει ήδη συζητήσει το θέμα με τον υπουργό και ότι θα εξεταστεί η δυνατότητα αντιμετώπισής του. Επανέφερε, όμως, ως προτεραιότητα την εφαρμογή των πρωτοκόλλων, με τις θανατώσεις και τις υγειονομικές ταφές στις θετικές εκτροφές.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην εκτίμηση για περίπου 200.000 αρνιά που αναμένεται να γεννηθούν το επόμενο διάστημα. Όπως είπε, και αυτό το ζήτημα συζητείται στο υπουργείο προκειμένου να αναζητηθεί λύση. Από τις δηλώσεις του δεν προέκυψε συγκεκριμένη απόφαση ή χρονοδιάγραμμα για τη διάθεση αυτών των ζώων και την έξοδο σφαγίων από το νησί.

Ο εμβολιασμός και η ολοκλήρωση της ιχνηλάτησης

Για το ενδεχόμενο εμβολιασμού, ο υφυπουργός ανέφερε ότι πρόκειται για θέμα που απασχολεί το υπουργείο, υπογραμμίζοντας ότι οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να στηρίζονται στην κρίση των αρμόδιων κτηνιατρικών υπηρεσιών και των επιστημόνων.

Όπως υποστήριξε, οι πολιτικοί δεν μπορούν να αποφασίσουν αυτή τη στιγμή εάν θα εφαρμοστεί ή όχι εμβολιασμός. Έθεσε ως στόχο την ολοκλήρωση της ιχνηλάτησης έως το τέλος Σεπτεμβρίου ή τις αρχές Οκτωβρίου, ώστε στη συνέχεια να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα και να ληφθούν αποφάσεις από τις υπηρεσίες και τους ειδικούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η ιχνηλάτηση έχει φτάσει στο 80%. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι από τις περίπου 500 εκτροφές που δεν έχουν ακόμη ελεγχθεί, ορισμένες ενδέχεται να είναι ανενεργές.

Η κτηνιατρική υπηρεσία εξετάζει αυτό το ενδεχόμενο και, εφόσον επιβεβαιωθεί, το πραγματικό ποσοστό κάλυψης μπορεί να είναι υψηλότερο, ακόμη και να προσεγγίζει το 90%. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι αυτό δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί και ότι σαφέστερη εικόνα θα υπάρχει τις επόμενες ημέρες.

Σχέδιο 12 εκατ. ευρώ για μόνιμα συστήματα βιοασφάλειας

Ο κ. Καββαδάς αναφέρθηκε και σε ευρύτερο σχεδιασμό για την ενίσχυση της βιοασφάλειας σε όλη τη χώρα, με διαθέσιμο κονδύλι 12 εκατ. ευρώ από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.

Όπως είπε, έχουν ζητηθεί και παραληφθεί προτάσεις από τις Περιφέρειες για την εγκατάσταση μόνιμων συστημάτων, μεταξύ των οποίων αψίδες απολύμανσης. Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι οι υποδομές αυτές να παραμείνουν σε λειτουργία και μετά την αντιμετώπιση της σημερινής κρίσης.

Αιτιολογώντας αυτή την επιλογή, ανέφερε ότι η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει προκλήσεις από επιζωοτίες, κάνοντας αναφορά στον αφθώδη πυρετό, στην ευλογιά και στη γρίπη των πτηνών. Συνέδεσε την ανάγκη μόνιμης προετοιμασίας και με τις ευρύτερες προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, περιγράφοντας έναν σχεδιασμό που θα καλύπτει τη χώρα από τον Έβρο έως τα νησιά.

Αμοιβαίες αναφορές στη συνεργασία Καββαδά και Αθανασίου

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο υφυπουργός ευχαρίστησε τον Χαράλαμπο Αθανασίου για τη συνεχή επικοινωνία και τη συνεργασία τους. Ανέφερε ότι συνομιλούν δύο και τρεις φορές την ημέρα για το συγκεκριμένο ζήτημα και υποστήριξε ότι η κρίση στη Λέσβο απασχολεί συνολικά την ηγεσία του υπουργείου και τον πρωθυπουργό.

Από την πλευρά του, ο κ. Αθανασίου υποστήριξε ότι από την ανάληψη των καθηκόντων του κ. Καββαδά έχουν επιταχυνθεί οι διαδικασίες αντιμετώπισης των προβλημάτων. Κατά τον ίδιο, αυτή η εξέλιξη αναγνωρίστηκε και από τους φορείς που συμμετείχαν στις διήμερες συναντήσεις.

Ο βουλευτής παραδέχθηκε ότι προηγήθηκε «μια μικρή καθυστέρηση», προσθέτοντας ότι οι πρωτοβουλίες της ηγεσίας του υπουργείου και ιδιαίτερα του υφυπουργού έχουν πλέον επιταχύνει τις ενέργειες. Για τις επιμέρους οικονομικές εκκρεμότητες παρέπεμψε στις ανακοινώσεις του κ. Καββαδά.

Αθανασίου για την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου

Ο κ. Αθανασίου επικέντρωσε το υπόλοιπο της παρέμβασής του στην απόφαση για τη μη πραγματοποίηση θανατώσεων, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι ελήφθη «εν θερμώ» και υπό την πίεση που διαμορφώθηκε κατά τη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.

Τη χαρακτήρισε «μη νόμιμη», υποστηρίζοντας ότι το σχετικό πλαίσιο απορρέει από κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως ανέφερε, πρόκειται για παράγωγο ευρωπαϊκό δίκαιο, το οποίο δεν μπορεί να αλλάξει παρά μόνο μέσα από την προβλεπόμενη διαδικασία τροποποίησης των κανονισμών.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Περιφερειακή Αρχή έχει τη δυνατότητα να ανακαλέσει την απόφαση επικαλούμενη την αλλαγή των δεδομένων. Κατά την τοποθέτησή του, όταν ελήφθη η αρχική απόφαση δεν υπήρχε η σημερινή εικόνα με τις εκτροφές που έχουν βρεθεί θετικές.

Παίρνοντας τον λόγο ο υφυπουργός μίλησε για «υγειονομική βόμβα», και αναφέρθηκε στον κίνδυνο διασποράς της μόλυνσης, στην επιβάρυνση του εδάφους και του περιβάλλοντος μέσω της κοπριάς και στις συνέπειες για τα αιγοπρόβατα και τα βοοειδή.

Με αυτό το σκεπτικό, κάλεσε την Περιφερειακή Αρχή να επανεξετάσει τη στάση της, υποστηρίζοντας ότι τα νέα δεδομένα της δίνουν τη δυνατότητα να προχωρήσει στην ανάκληση.