Τρία και πλέον χρόνια μετά την έναρξη των εργασιών, το έργο της υπερδομής στη Βάστρια συνεχίζει να μετατίθεται χρονικά. Την Παρασκευή 13 Μαρτίου 2026 το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ενέκρινε με την απόφαση με Αρ. πρωτ. 49056 την 13η κατά σειρά παράταση για την ολοκλήρωση του έργου που υλοποιεί η ΤΕΡΝΑ ΑΕ, με νέα προθεσμία έως τις 27 Μαρτίου 2026. Παράλληλα, με ξεχωριστή απόφαση με Αρ. πρωτ. 48745, δόθηκε παράταση και για το έργο «Σύστημα πυρανίχνευσης για την περιοχή του δάσους Βάστριας Λέσβου», με νέα καταληκτική ημερομηνία την 30 Μαρτίου 2026.

Η νέα προθεσμία έρχεται σε συνέχεια αλλεπάλληλων παρατάσεων, με το χρονοδιάγραμμα να αναθεωρείται επανειλημμένα. Ένα έργο που παρουσιάστηκε ως άμεσης προτεραιότητας, παραμένει σε εκκρεμότητα, ενισχύοντας τα ερωτήματα για τον αρχικό σχεδιασμό και την πορεία υλοποίησής του.

Χωροθέτηση σε προστατευόμενη δασική έκταση και θεσμικές επιλογές που συζητούνται

Η επιλογή χωροθέτησης της δομής στο κέντρο δασικής έκτασης στη Λέσβο έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονου διαλόγου από την πρώτη στιγμή. Η περιοχή προστατεύεται από το ευρωπαϊκό δίκτυο Natura και έχει χαρακτηριστεί Καταφύγιο Άγριας Ζωής, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη περιβαλλοντική βαρύτητα στο εγχείρημα.

Τοπική κοινωνία, περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστήμονες εκφράζουν εδώ και χρόνια τον προβληματισμό τους για τις επιπτώσεις μιας τόσο μεγάλης εγκατάστασης μέσα σε δάσος. Παρά τις αντιδράσεις, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου συνεχίζει την προώθηση της υπερδομής, προχωρώντας ταυτόχρονα σε πρόσθετες τεχνικές παρεμβάσεις που δεν είχαν προβλεφθεί στον αρχικό σχεδιασμό.

Χαρακτηριστική είναι η απόφαση για δημιουργία μονάδας αφαλάτωσης δυναμικότητας 600 κυβικών μέτρων ημερησίως με δυνατότητα επέκτασης, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες ύδρευσης της εγκατάστασης. Η διαδικασία προχώρησε χωρίς εμπλοκή της ΔΕΥΑΛ, με την ευθύνη να μεταφέρεται απευθείας στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, επιλογή που έχει προκαλέσει συζητήσεις ως προς τον θεσμικό χειρισμό του έργου.

Πυρανίχνευση 542.900 ευρώ και δημόσιες προειδοποιήσεις για υψηλό κίνδυνο

Χωρίς ευρεία διαβούλευση, το Υπουργείο τον Μάιο του 2025 προκήρυξε διαγωνισμό ύψους 542.900 ευρώ χωρίς ΦΠΑ για την προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος πυρανίχνευσης στην περιοχή της Βάστριας. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από αρκετούς ως έμμεση αναγνώριση του αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς, που συνδέεται άμεσα με τη χωροθέτηση της δομής σε πυκνό δασικό περιβάλλον.

Ο δασοπόνος και περιβαλλοντολόγος Μπάμπης Πέτσικος, ειδικός εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ για τα δάση και την κλιματική αλλαγή, είχε ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2023 επισημάνει σε άρθρο του στο «Ν» ότι σε αντίστοιχες δομές στη χώρα έχουν καταγραφεί δεκάδες πυρκαγιές κάθε χρόνο. Υπενθύμιζε ότι η Μόρια καταστράφηκε ολοσχερώς, παρότι διέθετε μέτρα πυροπροστασίας, μόνιμη παρουσία της Πυροσβεστικής και κατασκευασμένο δίκτυο πυρόσβεσης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στην περίπτωση της Βάστριας οι παράγοντες κινδύνου λαμβάνουν τη μέγιστη δυνατή τιμή στην κλίμακα επικινδυνότητας, με τον κίνδυνο εκδήλωσης μεγαπυρκαγιάς να χαρακτηρίζεται εξαιρετικά αυξημένος. Η εγκατάσταση χιλιάδων ανθρώπων σε δασική περιοχή αυξάνει κατακόρυφα την πιθανότητα ανάφλεξης, λόγω της αυξημένης ανθρώπινης δραστηριότητας, της παρουσίας ευφλέκτων υλικών και των αστικών υποδομών μέσα στο δάσος.

Το βασικό ερώτημα παραμένει

Οι συνεχείς παρατάσεις, οι πρόσθετες υποδομές και η ανάγκη εγκατάστασης δαπανηρού συστήματος πυρανίχνευσης συνθέτουν μια εικόνα έργου που εξελίσσεται με διαρκείς αναθεωρήσεις. Το Υπουργείο δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε τον κίνδυνο. Η ίδια η διαδικασία για την πυρανίχνευση αποτελεί σαφή ένδειξη επίγνωσης του ρίσκου.

Το κρίσιμο ερώτημα όμως παραμένει ανοιχτό για τη Λέσβο. Αν προκληθεί πυρκαγιά στο κέντρο του νησιού, θα πρόκειται για ένα απρόβλεπτο γεγονός ή για μια εξέλιξη που είχε επισημανθεί εγκαίρως και μπορούσε να αποφευχθεί; Και σε μια τέτοια περίπτωση, ποιος θα λογοδοτήσει;