Με αφορμή την Ημέρα των Ερωτευμένων και αξιοποιώντας τη δωρεάν είσοδο που ισχύει κάθε πρώτη και τρίτη Κυριακή από τον Νοέμβριο έως τις 31 Μαρτίου σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου θεματική ξενάγηση στο Μουσείο Τεριάντ, με κεντρικό άξονα τον έρωτα ως έμπνευση στην τέχνη.

Η ξενάγηση έγινε από την ΚοινΣΕπ «Παρέα», και επικεντρώθηκε όχι μόνο στον έρωτα ως ρομαντικό συναίσθημα, αλλά και ως πάθος για τη δημιουργία, για τη ζωή και για το ίδιο το έργο. 

«Δεν είναι μόνο μουσείο – είναι μουσείο–βιβλιοθήκη»

«Δεν θα δούμε καθαρά πίνακες ζωγραφικής», επεσήμανε στην αρχή της ξενάγησης η Ειρήνη Νεραντζή, μέλος της ΚοινΣΕΠ Παρέα. «Οι πίνακες είναι λίγοι. Σε όλο το μουσείο κυριαρχούν τα περιοδικά και τα βιβλία».

Ο χώρος αποτελεί το αποτέλεσμα του οράματος του Μυτιληνιού εκδότη και τεχνοκρίτη Στρατής Ελευθεριάδης (Tériade), ο οποίος κατάφερε να συγκεντρώσει και να εκδώσει έργα κορυφαίων καλλιτεχνών του 20ού αιώνα, μέσα από τα περίφημα καλλιτεχνικά περιοδικά και λευκώματά του, όπως το Verve.

Όπως τόνισε η ξεναγός, ο Τεριάντ ήταν «ερωτευμένος με τη δουλειά του». Ένας άνθρωπος παθιασμένος, που μέσα από φιλίες και δημιουργικές συμπράξεις κατάφερε να ενώσει ονόματα-ορόσημα της μοντέρνας τέχνης.

Από τον Ματίς και τον Πικάσο στον Σαγκάλ

Η θεματική περιήγηση ανέδειξε εμβληματικές εκδόσεις και εικονογραφήσεις: έργα του Henri Matisse, του Pablo Picasso, του Marc Chagall, αλλά και του φωτογράφου Henri Cartier-Bresson, ο οποίος εξέδωσε δύο άλμπουμ για τον Τεριάντ, το 1952 και το 1955.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο «Δάφνις και Χλόη» του Σαγκάλ – ένα από τα σημαντικότερα εικονογραφημένα έργα της συλλογής. Η βουκολική αφήγηση του αρχαίου μυθιστορήματος, τα έντονα χρώματα και το πάθος της εικονογράφησης θεωρούνται από τους κριτικούς από τις κορυφαίες στιγμές της δημιουργίας του καλλιτέχνη.

Η ξενάγηση περιέλαβε επίσης αναφορές στις «Επιστολές μιας Πορτογαλίδας μοναχής» εικονογραφημένες από τον Ματίς, στον «Λούκιο ή τον Γάιδαρο» του Λουκιανού με εικονογράφηση του André Masson, αλλά και σε ρομαντικούς ποιητές όπως ο Gérard de Nerval, όπως ανέφερε η ξεναγός, Ελένη Κρητικού.

Ο έρωτας παρουσιάστηκε σε όλες του τις εκδοχές: ως ρομαντική επιθυμία, ως δημιουργική ορμή, ως μνήμη, ως μεταμόρφωση, ακόμη και ως εγκλεισμός – όπως στην περίπτωση του Καρόλου της Ορλεάνης, που έγραφε για την αγάπη μέσα στην αιχμαλωσία του.

«Είμαστε μοναδικοί – και δεν το ξέρουμε»

Ο διευθυντής του μουσείου, Κώστας Μανιατόπουλος, μιλώντας στο «Ν», υπογράμμισε ότι το Μουσείο Τεριάντ αποτελεί «πολιτιστικό θησαυρό που ανοίγει τον τόπο μας».

«Συγκεντρωμένη αυτή η ιστορία του μοντερνισμού και της χαρακτικής δεν υπάρχει αλλού στον κόσμο», σημείωσε, τονίζοντας ότι ακόμη και μεγάλα ευρωπαϊκά ιδρύματα διαθέτουν μικρότερη και λιγότερο ολοκληρωμένη συλλογή στο συγκεκριμένο πεδίο.

Παρά τη μοναδικότητά του, το μουσείο αντιμετωπίζει χρόνια ζητήματα υποστελέχωσης και προβολής. «Επί δέκα χρόνια περίπου δεν έχω προσωπικό», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της λειτουργίας του δεν είναι ζήτημα αρμοδιότητας, αλλά συλλογικής ευθύνης.

«Δεν είναι εύκολο να το βρεις»

Οι επισκέπτες εξέφρασαν ενθουσιασμό αλλά και προβληματισμό. Μια τουρίστρια που είχε επισκεφθεί τον χώρο πριν από 20 χρόνια δήλωσε: «Μαγεύτηκα τότε και ήθελα να ξανάρθω. Είμαι πολύ χαρούμενη. Αλλά δεν είναι εύκολο να το βρεις. Πρέπει να ξέρεις».

Άλλη επισκέπτρια παραδέχθηκε ότι δεν γνώριζε την ύπαρξή του, ενώ τόνισε πως θα φέρει φίλους της την επόμενη φορά. Δεν έλειψαν και οι παρατηρήσεις για την έλλειψη επαρκούς σήμανσης: «Βάλτε μια πινακίδα. Πώς να το μάθει ο κόσμος;».

Σύμφωνα με τον διευθυντή, κάθε αίθουσα του μουσείου μπορεί να αποτελέσει βάση για εκπαιδευτικά προγράμματα. Από τις απεικονίσεις του Παρισιού μέχρι τη βουκολική Λέσβο του «Δάφνις και Χλόη», ο χώρος προσφέρει υλικό για βιωματικές προσεγγίσεις με μαθητές και φοιτητές.

Η ξενάγηση της Κυριακής αποτέλεσε την τρίτη κατά σειρά δράση με αφορμή την Ημέρα των Ερωτευμένων, επιβεβαιώνοντας ότι το Μουσείο Τεριάντ μπορεί να στηρίξει θεματικές ενότητες που συνδέουν την τέχνη με το συναίσθημα.