Με τις τοπικές κοινωνίες του Μανταμάδου και της Ερεσού να ζητούν ξεκάθαρες απαντήσεις για το τι πρόκειται να συμβεί στις περιοχές τους, το «Ν» συνεχίζει την δημοσιογραφική έρευνα για το γιγαντιαίο υβριδικό πάρκο με φωτοβολταϊκά και μπαταρίες αποθήκευσης ισχύος 30MW που σχεδιάζεται σε έκταση 1.510.180 τ.μ.

Οι δύο εγκαταστάσεις χωροθετούνται στις Σκάλες του Μανταμάδου και στη Λάκκα κοντά στη Σκάλα Ερεσού πίσω από τον Προφήτη Ηλία μετά το Αφεντέλι και έως πριν την Τσιχλιώντα.

Πρόκειται για περιοχές με έντονο φυσικό κάλλος με πλούσια βιοποικιλότητα και ισχυρή αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα. Το μέγεθος του έργου και η χωροθέτησή του έχουν προκαλέσει εύλογη ανησυχία για την αλλοίωση του τοπίου για τις επιπτώσεις στα εδάφη και στους υδάτινους πόρους και για τις μακροπρόθεσμες αλλαγές στις χρήσεις γης. Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με πληροφορίες η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει γνωμοδοτήσει αρνητικά για το συγκεκριμένο έργο.

Η DIREEN ως κρίκος μιας μεγάλης επιχειρηματικής αλυσίδας

Η Dispatch Renewable Energy DIREEN ΑΕ εμφανίζεται ως ο άμεσος φορέας υλοποίησης του έργου. Ωστόσο πίσω από αυτή την επωνυμία δεν βρίσκεται πλέον μια ανεξάρτητη ελληνική εταιρεία.

Στις 14/06/2024 καταχωρήθηκε στο ΓΕΜΗ το πρακτικό του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας με αριθμό ΓΕΜΗ 152938227000 από το οποίο προκύπτει ότι όλες οι μετοχές της εταιρείας περιέρχονται στο χαρτοφυλάκιο της μοναδικής μετόχου Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία Principia Energy Services Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία με διακριτικό τίτλο Principia Energy Services ΑΕ.Με την καταχώριση αυτή η DIREEN απέκτησε έναν και μόνο μέτοχο. Από τον Ιούνιο του 2024 και μετά ελέγχεται πλήρως από την Principia.

Πριν από αυτή την αλλαγή η εταιρεία ανήκε στον Εμμανουήλ Νικηφοράκη και βασικός μέτοχος ήταν η εταιρεία Δυτικός Μονοπρόσωπη ΑΕ επίσης συμφερόντων του ίδιου επιχειρηματία. Η μεταβίβαση αυτή άλλαξε πλήρως τον χαρακτήρα της εταιρείας. Η DIREEN εντάχθηκε σε έναν διεθνή όμιλο και λειτουργεί πλέον ως εταιρεία ειδικού σκοπού για την υλοποίηση μεγάλων ενεργειακών έργων.Στο χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνονται άδειες για σταθμούς αποθήκευσης υβριδικά συστήματα και φωτοβολταϊκά σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Η Principia και το νέο ενεργειακό τοπίο

Η Principia Energy Services ΑΕ αποτελεί βασικό πυλώνα του ομίλου Principia που δημιουργήθηκε μετά τη συνεργασία της Enel με επενδυτικά κεφάλαια που διαχειρίζεται η Macquarie.

Η Principia ξεκίνησε το 2008 ως μέρος της Enel Green Power και στη συνέχεια αναδιαμορφώθηκε το 2024 μέσω μιας κοινοπραξίας των μετόχων Enel S.p.A. και funds που διαχειρίζεται η Macquarie Asset Management, με νέα εταιρική ταυτότητα και όνομα Principia.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η εταιρεία έχει παρουσιάσει την εταιρική της ταυτότητα και το όραμά της για την ενεργειακή μετάβαση σε επίσημες εκδηλώσεις, παρουσία θεσμικών φορέων και υπουργών, ως «εταιρεία που αλλάζει το ενεργειακό τοπίο» στην Ελλάδα.

Η Principia διαχειρίζεται ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο έργων ΑΠΕ (αιολική, ηλιακή, υδροηλεκτρική ενέργεια) και επενδύει επίσης σε ολοκληρωμένες τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες για να ενισχύσει την ενεργειακή απόδοση και αξιοπιστία του συστήματος.

Σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης και σε επαγγελματικά δίκτυα, η Principia περιγράφεται ως εταιρεία με πολλαπλά έργα σε λειτουργία και υπό ανάπτυξη και με ικανότητα παραγωγής πολλών εκατοντάδων μεγαβάτ ενέργειας (π.χ. 66 εγκατεστημένα έργα συνολικής ισχύος πολλών MW, με περαιτέρω έργα υπό κατασκευή και μελλοντικά σχέδια ανάπτυξης).

Ο όμιλος ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο της πρώην Enel Green Power Hellas και σήμερα διαχειρίζεται ένα από τα μεγαλύτερα σύνολα έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία η Principia διαθέτει δεκάδες αιολικά πάρκα σε Στερεά Ελλάδα, Εύβοια ,Πελοπόννησο, Μακεδονία, Θράκη και νησιά. Διαχειρίζεται επίσης μεγάλα φωτοβολταϊκά σε Θεσσαλία, Κεντρική Ελλάδα και Δυτική Μακεδονία καθώς και μικρά και μεσαία υδροηλεκτρικά έργα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται τα τελευταία χρόνια στην αποθήκευση ενέργειας με σταθμούς μπαταριών σε Χαλκιδική, Φλώρινα, Κοζάνη, Λάρισα και Κρήτη.
Το συνολικό χαρτοφυλάκιο της εταιρείας ανέρχεται σε εκατοντάδες MW ενώ δεκάδες ακόμη έργα βρίσκονται σε στάδιο αδειοδότησης. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα του ομίλου είναι η πρώτη ολοκληρωμένη μονάδα αποθήκευσης ενέργειας BESS στην Ελλάδα με την ονομασία Themelio στη Χαλκιδική.

Το έργο έχει ισχύ 49 MW και σημαντική αποθηκευτική ικανότητα και θεωρείται κομβικό για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού δικτύου και την ενσωμάτωση περισσότερων ΑΠΕ.Το Themelio λειτουργεί ως πρότυπο για το μοντέλο που επιχειρείται να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές της χώρας και μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το project της Λέσβου.

Ο ρόλος της Enel στην ελληνική αγορά

Η Enel είναι ένας από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους της Ευρώπης με παρουσία σε περισσότερες από 30 χώρες. Στην Ελλάδα δραστηριοποιήθηκε για χρόνια μέσω της Enel Green Power Hellas αποκτώντας ισχυρό αποτύπωμα στην αγορά.

Πριν τη συνεργασία με τη Macquarie διέθετε εγκατεστημένη ισχύ άνω των 500 MW με αιολικά σε Εύβοια, Πελοπόννησο και φωτοβολταϊκά σε Θεσσαλία και Κεντρική Μακεδονία και υδροηλεκτρικές μονάδες.Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χαρτοφυλακίου πέρασε στο νέο σχήμα της Principia με την Enel να διατηρεί στρατηγικό ρόλο στον σχεδιασμό.

Η Macquarie και ο έλεγχος κρίσιμων υποδομών

Η Macquarie Asset Management (MAM) είναι ένας από τους μεγαλύτερους διαχειριστές επενδυτικών κεφαλαίων παγκοσμίως και αποτελεί τον επενδυτικό βραχίονα του ομίλου Macquarie Group, ενός διεθνούς χρηματοοικονομικού ομίλου που εδρεύει στην Αυστραλία.

Αναλυτικά, η Macquarie Asset Management περιγράφεται από τις επίσημες πηγές ως ένας παγκόσμιος διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων (asset manager) με δραστηριότητες τόσο σε δημόσιες όσο και σε ιδιωτικές αγορές επενδύσεων, εμπλέκοντας κεφάλαια σε υποδομές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ακίνητη περιουσία, γεωργία, ιδιωτική πίστωσης, μετοχές, ομόλογα και λύσεις πολλαπλών περιουσιακών στοιχείων.

Η MAM απευθύνεται σε θεσμικούς επενδυτές, κυβερνήσεις, ιδρύματα, ιδιώτες και ιδρυτικά κεφάλαια και έχει σημαντικό επενδυτικό «footprint» σε έργα υποδομών και ενεργειακής μετάβασης (όπως έργα ΑΠΕ και μεγάλης κλίμακας υποδομές), συμβάλλοντας στη χρηματοδότηση και ανάπτυξη στρατηγικών τομέων της οικονομίας.

Σε επίπεδο μεγεθών, σύμφωνα με εταιρικά δημοσιεύματα και επενδυτικές πλατφόρμες, η MAM διαχειρίζεται πολλές εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων εκατοντάδων υποδομών επενδύσεων, εκατοντάδων ακινήτων και εκτάσεων γεωργικής γης.

Η MAM αποτελεί τμήμα του Macquarie Group, ενός μεγάλου χρηματοοικονομικού οργανισμού που ιδρύθηκε το 1969 στη Sydney, απασχολεί δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους και λειτουργεί σε δεκάδες χώρες παγκοσμίως. 

Εκτός από τη συνολική δραστηριότητα της MAM, η Macquarie Group στο σύνολό της έχει εμφανιστεί σε διεθνή οικονομικά ειδησεογραφικά ρεπορτάζ για πιο ευρείες επιχειρηματικές κινήσεις, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων εταιρικών συμφωνιών, αποεπενδύσεων περιουσιακών στοιχείων και στρατηγικών αλλαγών στα τμήματα διαχείρισης κεφαλαίων.

Η παρουσία της στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ισχυρή και δεν περιορίζεται στις ΑΠΕ. Το 2021 απέκτησε το 49% του ΔΕΔΔΗΕ σε μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές επενδύσεις των τελευταίων δεκαετιών. Μέσω αυτής της συμμετοχής εμπλέκεται άμεσα στον εκσυγχρονισμό του δικτύου διανομής στην εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και στη διαχείριση κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.Παράλληλα μέσω της συμμετοχής της στην Principia επενδύει σε αιολικά φωτοβολταϊκά σταθμούς αποθήκευσης και υβριδικά συστήματα.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι σε διεθνές επίπεδο η Macquarie έχει αναπτύξει συνεργασίες και με ισραηλινά επενδυτικά κεφάλαια. Σε επίσημες ανακοινώσεις του ομίλου έχει καταγραφεί συνεργασία της Macquarie Capital με κεφάλαια Ισραηλινών και συγκεκριμένα με το Israel Infrastructure Fund σε έργα υποδομών στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο επενδύσεων σε τηλεπικοινωνιακά και ενεργειακά δίκτυα.

Τα δεκάδες έργα σε όλη τη χώρα

Την ώρα που διεθνή επενδυτικά κεφάλαια σχεδιάζουν σε γραφεία του εξωτερικού, στον Μανταμάδο και στην Ερεσό οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι αναρωτιούνται τι θα απογίνουν τα χωράφια και τα νερά τους.

Το έργο της Λέσβου δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση καθώς οι όμιλοι που συνδέονται με τη DIREEN έχουν σήμερα σε λειτουργία ή ανάπτυξη αιολικά άνω των 300 MW φωτοβολταϊκά άνω των 400 MW και σταθμούς αποθήκευσης άνω των 600 MW.Πολλά από αυτά τα έργα βρίσκονται σε Στερεά Ελλάδα, Μακεδονία, Θεσσαλία Πελοπόννησο ,Κρήτη και νησιά και υλοποιούνται μέσω θυγατρικών και εταιρειών ειδικού σκοπού.Η DIREEN αποτελεί μέρος αυτής της δομής.

Το ζητούμενο της διαφάνειας

Όλα αυτά συνθέτουν ένα περίπλοκο πλέγμα εταιρειών, συμφερόντων και αποφάσεων, που εκτείνεται πολύ πέρα από τα όρια της Λέσβου. Ένα πλέγμα μέσα στο οποίο οι τοπικές κοινωνίες κινδυνεύουν να μετατραπούν σε απλούς θεατές.

Μέσα στα παραπάνω πλαίσια το υβριδικό πάρκο της Λέσβου ξεφεύγει από ένα απλό τοπικό έργο καθώς αποτελεί κρίκο σε μια αλυσίδα που ξεκινά από τη DIREEN περνά στην Principia και καταλήγει σε διεθνείς ομίλους όπως η Enel και η Macquarie με ισχυρή παρουσία και στις ελληνικές υποδομές μέσω του ΔΕΔΔΗΕ.

Η κλίμακα αυτών των σχημάτων καθιστά επιτακτική την ανάγκη για ουσιαστική ενημέρωση δημόσιο διάλογο και πραγματική συμμετοχή των κατοίκων.Το βασικό ερώτημα παραμένει αν η ενεργειακή μετάβαση θα γίνει με σεβασμό στο περιβάλλον και στην κοινωνία της Λέσβου ή αν θα προχωρήσει με όρους που αγνοούν τις ιδιαιτερότητες του τόπου και κυρίως τις ανάγκες των κατοίκων του νησιού μας.