Η ανακύκλωση στη Λέσβο βιώνει μία κρίσιμη καμπή, αλλά η προσπάθεια δεν σταματά. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που έστειλε ο Φώτης Λαμπούσης, στέλεχος της Εταιρείας Ανακύκλωσης Αιγαίου, μιλώντας στο «Ν» και αναλύοντας την πραγματική εικόνα που επικρατεί στο νησί μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του περασμένου καλοκαιριού που προκάλεσε σοβαρές ζημιές στον εξοπλισμό και έδωσε τροφή σε φήμες ότι η ανακύκλωση έχει σταματήσει.

Όπως εξηγεί, για να λειτουργήσει αποτελεσματικά ο θεσμός στηρίζεται σε τρεις κρίσιμους πυλώνες. Πρώτον στη συμμετοχή των πολιτών. Δεύτερον σε ένα αξιόπιστο δίκτυο συλλογής. Και τρίτον στην ύπαρξη κέντρου διαλογής που θα παραλαμβάνει, θα επεξεργάζεται και θα στέλνει εκτός νησιού τα ανακυκλώσιμα υλικά. Αν ένας από τους τρεις αυτούς πυλώνες αποδυναμωθεί, τότε υπονομεύεται ολόκληρο το σύστημα. Στη Λέσβο, τονίζει, επί δέκα με δεκαπέντε χρόνια οι αυτοδιοικήσεις έμειναν πίσω στην ενημέρωση των πολιτών, καθώς θεώρησαν ότι η τοποθέτηση μπλε κάδων αρκεί από μόνη της.

Η Εταιρεία Ανακύκλωσης Αιγαίου επιχειρεί τα τελευταία τρία χρόνια να καλύψει το κενό ενημέρωσης. Ο κ. Λαμπούσης περιγράφει ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ευαισθητοποίησης σε σχολεία, ΚΑΠΗ και δομές φροντίδας, όπου μαθητές, γονείς και παππούδες κάθονται κυριολεκτικά στο ίδιο θρανίο για να μάθουν πώς πρέπει να γίνεται σωστά η ανακύκλωση. Η νέα γενιά, όπως λέει, έχει ήδη αγκαλιάσει τη διαδικασία, αλλά οι μεγαλύτεροι συχνά παραμένουν δύσπιστοι, καθώς ποτέ δεν εκπαιδεύτηκαν επαρκώς.

Σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της εταιρείας μετά τη φωτιά, η απάντηση είναι καθαρή. Η συλλογή όλων των υλικών που δεν επηρεάστηκαν από την καταστροφή συνεχίζεται κανονικά. Το πρόβλημα εντοπίζεται στον μπλε κάδο και κυρίως στο τμήμα διαλογής, το οποίο υπολειτουργεί μέχρι να αντικατασταθούν τα ειδικά μηχανήματα που κάηκαν. Η εκτίμησή του είναι ότι μέσα στο πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους η λειτουργία θα έχει επανέλθει στα επίπεδα πριν τη φωτιά, καθώς ήδη ενισχύεται η συνεργασία με τους Δήμους.

Τα στοιχεία που παρουσιάζει είναι αποκαλυπτικά. Πέρυσι, μόνο από τους μπλε κάδους, αναχώρησαν από τη Λέσβο περίπου 4.500 τόνοι ανακυκλώσιμων υλικών. Επιπλέον, περίπου 4.000 τόνοι ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών και περισσότεροι από 2.000 τόνοι άλλων ρευμάτων, όπως μέταλλα ή τηγανέλαια. Συνολικά δηλαδή πάνω από 10.000 με 12.000 τόνοι υλικών δεν κατέληξαν στο περιβάλλον ή στη χωματερή, αποδεικνύοντας ότι η ανακύκλωση στο νησί δεν είναι θεωρία αλλά πράξη που σώζει πόρους και εκτάσεις.

Ο κ. Λαμπούσης εξηγεί ότι η επιτυχία της ανακύκλωσης περνά απαραίτητα από τη «διαλογή στην πηγή». Τα πράσινα σημεία και οι πράσινες γωνιές που υλοποιούνται σε Μυτιλήνη και Δυτική Λέσβο αποτελούν θετική εξέλιξη, υπό την προϋπόθεση ότι θα δημιουργηθεί δίκτυο ξεχωριστής συλλογής με διαφορετικά οχήματα. Διαφορετικά, αν όλα αναμειγνύονται εκ νέου στο ίδιο φορτηγό, ο κόπος των πολιτών ακυρώνεται.

Σημαντική είναι και η επέκταση της ανακύκλωσης ρούχων. Σύμφωνα με μελέτες, κάθε κάτοικος στην Ελλάδα πετά κάθε χρόνο περίπου 15 κιλά ρούχα, ποσότητα τεράστια που συχνά καταλήγει θαμμένη μαζί με σύμμεικτα απορρίμματα. Η Ανακύκλωση Αιγαίου έχει ήδη ξεκινήσει συνεργασίες με σχολεία και Δήμους, ώστε τα καθαρά ρούχα να δίνονται σε κοινωνικές δομές και τα υπόλοιπα να μετατρέπονται σε χρήσιμα υλικά όπως υφάσματα καθαρισμού.

Τα στοιχεία για την κατανάλωση συσκευασιών δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Κάθε κάτοικος της χώρας παράγει περίπου 525 κιλά στερεών αποβλήτων τον χρόνο. Στην Ελλάδα καταναλώνονται 1,5 έως 2 δισεκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια ετησίως και για την κατασκευή ενός μικρού μπουκαλιού απαιτούνται 5 λίτρα νερού. Είναι ενδεικτικό ότι η ανακύκλωση ενός τόνου χαρτιού σώζει 17 δέντρα και οι ανάγκες της χώρας μπορούν σε μεγάλο βαθμό να καλυφθούν από ανακυκλωμένο χαρτί.

Ο κ. Λαμπούσης εκφράζει ανησυχία για τις πολιτικές που προωθούν τη λύση της καύσης απορριμμάτων, γιατί αυτή αφαιρεί από τους πολίτες το κίνητρο να ανακυκλώνουν και καλλιεργεί την επικίνδυνη αντίληψη ότι όλα είναι σκουπίδια προς αποτέφρωση. Ένα τέτοιο μοντέλο, όπως είπε, απειλεί να ακυρώσει όσα έχουν χτιστεί με κόπο στο Βόρειο Αιγαίο.

Κλείνοντας, απευθύνει καθαρό μήνυμα. Η ανακύκλωση δεν πρέπει να σταματήσει. Στα σχολεία των νησιών οι μαθητές έχουν αντιληφθεί τη σημασία της. Είναι όπως είπε ένα παιδί σε δράση ενημέρωσης στο Μεσότοπο, «κουραστική αλλά σημαντική». Και αυτό το μήνυμα δεν πρέπει να χαθεί.