Ένας πραγματικός «γρίφος για δυνατούς λύτες» αποδεικνύεται για ακόμη μια χρονιά η διαδικασία των πάγιων προκαταβολών που λαμβάνουν οι πρόεδροι των κοινοτήτων της Λέσβου, προκειμένου να αντιμετωπίζουν έκτακτες ανάγκες στα χωριά τους. Το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τις προκαταβολές αυτές παραμένει σχεδόν αμετάβλητο από τη δεκαετία του 1950, εγκλωβίζοντας τους προέδρους σε έναν λαβύρινθο γραφειοκρατίας, όπου η καλή πρόθεση συχνά συγκρούεται με τον νόμο.

Από τότε που οι κοινότητες έχασαν τον αυτόνομο χαρακτήρα τους και εντάχθηκαν στους συνενωμένους δήμους, η πληρωμή και η διαχείριση των πάγιων προκαταβολών έχει μετατραπεί σε πονοκέφαλο για τις οικονομικές υπηρεσίες αλλά και για τους ίδιους τους κοινοτάρχες.

Δύο στη Μυτιλήνη και μία στη Δυτική Λέσβου 

Στον Δήμο Μυτιλήνης, σύμφωνα με πληροφορίες, φέτος έχουν ήδη καταβληθεί δύο φορές πάγιες προκαταβολές στους προέδρους, ενώ υπάρχει πιθανότητα –εφόσον ολοκληρωθούν οι εκκρεμότητες– να δοθεί και τρίτη μέσα στο Νοέμβριο, χωρίς αυτό να θεωρείται βέβαιο.

«Το πρόβλημα είναι ότι οι νομοθετικές ρυθμίσεις είναι του 1959 και δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των κοινοτήτων», αναφέρει ο πρόεδρος των Λουτρών και υπεύθυνος του Δικτύου Κοινοτήτων Λέσβου για τον Δήμο Μυτιλήνης, Βασίλης Μαμώλης. «Μιλάμε για ένα ποσό 2.000 ευρώ, το οποίο μετά την παρακράτηση φόρου και ΦΠΑ καταλήγει περίπου στα 1.180 ευρώ. Και αυτά τα χρήματα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε μόνο για πολύ συγκεκριμένες δαπάνες. Αν τα διαθέσουμε για κάτι άλλο, δεν μπορούμε να δικαιολογήσουμε τη δαπάνη».

Ο ίδιος τονίζει πως οι πρόεδροι έχουν ζητήσει επανειλημμένα από το Υπουργείο Εσωτερικών και τον υπουργό Θεόδωρο Λιβάνιο να εκσυγχρονιστεί το πλαίσιο, ώστε «οι δαπάνες της πάγιας να ταυτίζονται με τις αρμοδιότητες των προέδρων». «Για παράδειγμα», λέει, «αν σπάσει ένας σωλήνας νερού μέσα στο καλοκαίρι, ο πρόεδρος θα μπορούσε να καλέσει έναν υδραυλικό και να πληρώσει την επισκευή από την πάγια, χωρίς να περιμένει τη ΔΕΥΑΛ, η οποία έχει τεράστιο φόρτο και ελάχιστο προσωπικό». Παρότι ο κ. Λιβάνιος είχε συμφωνήσει προφορικά με το αίτημα αυτό, η νομοθετική ρύθμιση δεν έγινε ποτέ.

Στον Δήμο Δυτικής Λέσβου η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη. Οι πρόεδροι εκεί έχουν λάβει μόλις μία πάγια προκαταβολή, ενώ οι διαδικασίες για τη δεύτερη βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Όπως αναφέρουν πηγές, η καθυστέρηση αποδίδεται σε «σοβαρές γραφειοκρατικές εμπλοκές» και στον αργό ρυθμό της οικονομικής υπηρεσίας, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στους κύκλους των κοινοταρχών.

Πέρα όμως από τις καθυστερήσεις, το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Οι πρόεδροι των κοινοτήτων διαχειρίζονται καθημερινά δεκάδες ζητήματα τοπικού ενδιαφέροντος, χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες ή οικονομικά εργαλεία. «Έχουμε μετατραπεί σε σάκους του μποξ και κιβώτια παραπόνων των κατοίκων», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Μαμώλης. «Για να καταλάβει κανείς πώς μας αντιμετωπίζουν, ενώ στα δημοτικά συμβούλια έχουμε δικαίωμα ψήφου όταν συζητούνται θέματα που αφορούν τα χωριά μας, στην συνεδρίαση που ψηφίζεται το Τεχνικό Πρόγραμμα —δηλαδή ο προγραμματισμός των έργων για τις κοινότητές μας— δεν έχουμε δικαίωμα ψήφου».

Οι πρόεδροι πολλές φορές, συνεχίζει ο κ. Μαμώλης,  για να καλύψουν έκτακτες ανάγκες βάζουν το χέρι στην τσέπη και καλύπτουν τις δαπάνες από το εισόδημά τους. Άλλες φορές πάλι τρέχουν οι ίδιοι να κάνουν τη δουλειά. Κόβουν χόρτα, κλαδιά, φτιάχνουν σωλήνες τις ΔΕΥΑΛ και τόσα άλλα  Και αν έχεις τι δυνατότητα να το κάνεις πάλι καλά, σημειώνει, αν όμως δεν μπορείς ή δεν ξέρεις τι γίνεται τότε;»

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι κοινότητες λειτουργούν με ανεπαρκή χρηματοδότηση, χωρίς ευελιξία και με τεράστιες ευθύνες απέναντι στους κατοίκους τους, οι οποίοι βλέπουν στους προέδρους τον πρώτο άνθρωπο που πρέπει να απευθυνθούν για κάθε πρόβλημα. Η πραγματικότητα όμως είναι πως, με νόμους μισού αιώνα πίσω, ακόμη και η αντικατάσταση μιας βρύσης ή ενός σωλήνα νερού μπορεί να μετατραπεί σε διοικητικό αδιέξοδο.

Όπως φαίνεται, αν δεν υπάρξει ουσιαστική θεσμική παρέμβαση για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου των πάγιων προκαταβολών, η καθημερινότητα των κοινοτήτων της Λέσβου θα συνεχίσει να εξαρτάται από νόμους και διαδικασίες που γράφτηκαν για μια Ελλάδα εντελώς διαφορετική από τη σημερινή.