Εννιά χρόνια έχουν περάσει από τότε που το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ) και ο δήμος Αγίου Ευστρατίου είχαν υπογράψει συμφωνία για τη μετατροπή του Αη Στράτη στο πρώτο μικρό νησί του Αιγαίου όπου η ηλεκτρική ενέργεια θα παράγεται αποκλειστικά από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Το εγχείρημα όμως για τον Αη Στράτη, δεν ξεκίνησε να υλοποιείται έως το τέλος της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου και έτσι, χωρίς χρηματοδότηση, έμεινε στα χαρτιά.

Την εβδομάδα που μας πέρασε το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, μετά την υπογραφή της σχετικής Υπουργικής Απόφασης από τον Υφυπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας Γεράσιμο Θωμά προκήρυξε διεθνή διαγωνισμό για το ερευνητικό-πιλοτικό έργο "Άη Στράτης-Πράσινο Νησί".

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του ΚΑΠΕ, η εν λόγω Υπουργική Απόφαση, μαζί με αυτή που εκδόθηκε από τη ΡΑΕ λίγο νωρίτερα, ορίζουν, κατά παρέκκλιση του ισχύοντος καθεστώτος, το ειδικό θεσμικό πλαίσιο που απαιτείται για την υλοποίηση και λειτουργία του έργου και τη διαχείριση του ηλεκτρικού συστήματος του Αγίου Ευστρατίου.

Ο διαγωνισμός διεξάγεται ηλεκτρονικά, μέσω της πλατφόρμας του ΕΣΗΔΗΣ http://www.eprocurement.gov.gr και θα είναι ενεργός μέχρι 5/8/2020.

Το ερευνητικό-πιλοτικό έργο που προκηρύσσεται αποτελεί το κυριότερο μέρος μιας ευρύτερης Πράξης που περιλαμβάνει παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας και επιδεικτικού χαρακτήρα πράσινες μεταφορές σε μικρή κλίμακα. Το έργο στοχεύει σε πολύ μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ, άνω του 85%, στο ηλεκτρικό σύστημα του Αγίου Ευστρατίου, με ταυτόχρονη κάλυψη του μεγαλύτερου μέρους των αναγκών θέρμανσης των κατοίκων.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου, προβλέπεται η εγκατάσταση ενός υβριδικού συστήματος από ΑΠΕ συνολικής ισχύος 1,0 MW, αποτελούμενο από ανεμογεννήτρια και φωτοβολταϊκό σταθμό σε αναλογία 4:1, μαζί με συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας σε μπαταρίες.

Επίσης, θα κατασκευαστεί σταθμός μετατροπής της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας των ΑΠΕ σε θερμική ενέργεια, η οποία θα αποθηκεύεται σε δεξαμενές ζεστού νερού. Τέλος, θα κατασκευαστεί δίκτυο τηλεθέρμανσης σε ολόκληρο τον οικισμό για τη διανομή του ζεστού νερού, το οποίο θα συνδεθεί με τις κεντρικές θερμάνσεις των κατοίκων, οι οποίοι στο σύνολό τους έχουν εκδηλώσει και εγγράφως το ενδιαφέρον τους να συνδεθούν με την τηλεθέρμανση.

Σήμερα, οι ηλεκτρικές ανάγκες του νησιού καλύπτονται από τον τοπικό σταθμό της ΔΕΗ που λειτουργεί με diesel, ενώ η θέρμανση της πλειονότητας των κατοικιών και των λοιπών κτηρίων παρέχεται από λέβητες πετρελαίου.

Τη λειτουργία του υβριδικού συστήματος μετά την ολοκλήρωσή του, θα αναλάβει ένας νέος φορέας διαχείρισης, ο οποίος θα συσταθεί από το ΚΑΠΕ και το Δήμο για το σκοπό αυτό, με πιθανή συμμετοχή και τρίτου εταίρου. Προς αυτή τη κατεύθυνση, υπήρξαν πρωτοβουλίες από πλευράς ΚΑΠΕ και πρόταση προς τη ΔΕΗ για συμμετοχή στο φορέα, η οποία ανταποκρίθηκε κατ’ αρχάς θετικά.

Το νέο υβριδικό σύστημα θα αλλάξει την ενεργειακή εικόνα του νησιού, καθώς θα έχει προτεραιότητα έναντι του σταθμού της ΔΕΗ, ο οποίος θα περιοριστεί στο ελάχιστο (15%), διατηρώντας όμως τη σημερινή του μορφή για λόγους εφεδρείας. Τα λειτουργικά αποτελέσματα (σε τεχνολογικό, διαχειριστικό και θεσμικό επίπεδο) αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς παραδείγματα συνδυασμού υβριδικού συστήματος ΑΠΕ με τηλεθέρμανση σε αυτόνομο σύστημα είναι σχεδόν ανύπαρκτα παγκοσμίως.

Παράλληλα, η ανάπτυξη και λειτουργία του έργου θα επιφέρει μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής (λόγω της επιδότησης), σημαντική μείωση των δαπανών θέρμανσης, καθώς και έμμεσα οικονομικά οφέλη για τους κατοίκους του ακριτικού νησιού. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση της ΡΑΕ, ο Άη Στράτης είναι το μοναδικό νησί του Αιγαίου που εξαιρείται από την υποβρύχια ηλεκτρική διασύνδεση με το ΕΣΜΗΕ, συνεχίζοντας την μέχρι τώρα αυτόνομη πορεία ανάπτυξης του ηλεκτρικού του συστήματος, έχοντας λάβει υπόψη και το προς υλοποίηση έργο.

Η Πράξη είναι ενταγμένη στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ» του ΕΣΠΑ 2014-2020 και χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακή Ανάπτυξης και από εθνικούς πόρους. Το έργο, το οποίο σχεδιάστηκε και υλοποιείται από το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για λογαριασμό του Δήμου Αγίου Ευστρατίου, με την επιστημονική υποστήριξη του ΕΜΠ, τυγχάνει καθολικής αποδοχής και υποστήριξης από την πολιτεία και ιδίως από το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας, ενώ το στηρίζει έμπρακτα και η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.