Η Μυτιλήνη φιλοξένησε για τρίτη χρονιά το Φεστιβάλ Ψυχικής Υγείας, μια πρωτοβουλία που έφερε κοντά φορείς, συλλογικότητες και πολίτες με στόχο να αναδείξει τη σημασία της ανθρώπινης σύνδεσης, της έκφρασης και της συμμετοχής στην κοινότητα. Σε μια εποχή που η μοναξιά τείνει να γίνει ο κανόνας, η φετινή διοργάνωση ήρθε να υπενθυμίσει ότι η ψυχική υγεία δεν είναι υπόθεση αποκλειστικά ατομική – είναι ζήτημα συλλογικό.

Η ψυχίατρος και διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής Ενηλίκων Μυτιλήνης, Νίκη Κούρτη, εξήγησε πως ο βασικός στόχος των δράσεων είναι να μάθουν οι άνθρωποι να εκφράζονται μέσα σε ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης, να μοιράζονται τους φόβους και τις σκέψεις τους, όπως θα το έκαναν με έναν φίλο. Μέσα από την έκφραση, τις ομάδες και τη συλλογική εμπειρία, μπορεί να επιτευχθεί όχι μόνο προσωπική αποφόρτιση, αλλά και βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μέσα στο κοινωνικό σύνολο.

Αναφέρθηκε, επίσης, στα αποτελέσματα που έχει φέρει αυτή η προσέγγιση στην πράξη: τα τελευταία χρόνια, οι νοσηλείες ανθρώπων με χρόνια ψυχικά προβλήματα έχουν μειωθεί σημαντικά. Πολλοί από όσους κάποτε χρειάζονταν συχνή ή και ακούσια νοσηλεία, πλέον απευθύνονται στα κέντρα ημέρας, βρίσκουν στήριξη στις ομάδες και επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους με μεγαλύτερη σταθερότητα. Παράλληλα, οι επαγγελματίες προσπαθούν να ενισχύσουν την αίσθηση ασφάλειας εκτός κλινικών πλαισίων, ώστε να μη δημιουργείται εξάρτηση από τον προστατευμένο χώρο της μονάδας.

Τόνισε ότι η προσπάθεια αυτή δεν αφορά μόνο την αποτροπή της νόσου, αλλά την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας μέσα στην κοινότητα. Η θεραπεία, όπως είπε, δεν περιορίζεται στα φάρμακα ή τις συνεδρίες – περιλαμβάνει την ενεργή συμμετοχή σε συλλογικές διαδικασίες, τη δημιουργία νοήματος μέσα από τη σχέση με τους άλλους.

Παράλληλα η κ.Κούρτη στάθηκε στη σημασία του να μένουν οι άνθρωποι ενεργοί, να γελάνε, να συμμετέχουν στα έθιμα και τις παραδόσεις του τόπου τους. Η σύνδεση με το τοπικό, η επαναφορά στις γειτονιές, στα καφενεία, στην αλληλοστήριξη της καθημερινότητας, όπως είπε, αποτελεί σημαντικό αντίβαρο στη συναισθηματική απομόνωση. Η προσφορά –είτε προς τον γείτονα, είτε μέσω ενός συλλογικού εγχειρήματος– λειτουργεί ψυχοθεραπευτικά. Και η Λέσβος, συνέχισε, παραμένει ένας τόπος με ισχυρό αίσθημα συνανήκειν, ένας τόπος όπου οι άνθρωποι εξακολουθούν να δρουν μαζί για ένα κοινό όραμα.

Το φεστιβάλ οργανώθηκε γύρω από βιωματικές ομάδες με θεματικές όπως οι αντιπαραθέσεις και η διαφορετικότητα, οι συγκρούσεις και η συγχώρεση, και τέλος η γαλήνη και η ειρήνευση. Κάθε ομάδα λειτουργούσε ως πλαίσιο εξερεύνησης όχι μόνο των προσωπικών βιωμάτων, αλλά και των δυναμικών που αναπτύσσονται σε συλλογικό επίπεδο. Η συμμετοχή ήταν έντονη και οι άνθρωποι, σύμφωνα με τους διοργανωτές, ήταν «διαθέσιμοι να εξελιχθούν» – στοιχείο που θεωρείται κατάκτηση για κάθε ομάδα.

Σημαντικό ρόλο στην όλη διαδικασία έπαιξε και η συλλογική κουζίνα. Η κοινή προετοιμασία και το μοίρασμα του φαγητού δεν ήταν απλώς λειτουργική λεπτομέρεια, αλλά μια ουσιαστική πρακτική ενίσχυσης της αίσθησης κοινότητας και θαλπωρής. Ο κόσμος έφερε φαγητά από το σπίτι, έφτιαξε σαλάτες και μαγείρεψε επιτόπου, ενισχύοντας το κλίμα μιας μεγάλης οικογένειας που τρώει, μιλάει και ξεκουράζεται μαζί.

Μετά το γεύμα ακολούθησε φάση ανάπαυσης σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, ενώ το απογευματινό πρόγραμμα περιλάμβανε μουσική, art therapy και την τρίτη ομάδα με επίκεντρο την ειρήνη – εσωτερική και συλλογική. Όλα αυτά δεν λειτουργούσαν αποκομμένα, αλλά ως μέρη ενός ενιαίου πλαισίου που ενισχύει την εμπλοκή, την αυτογνωσία και την κοινωνική συνείδηση.

Η επιτυχία του φεστιβάλ δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς συμμετοχών, αλλά κυρίως στον τρόπο που κατάφερε να ενεργοποιήσει ξανά την έννοια της κοινότητας. Η ψυχική υγεία, όπως φάνηκε σε κάθε δράση και συζήτηση, χτίζεται καθημερινά μέσα από τη συνύπαρξη, τη φροντίδα και την προσφορά.Γιατί όταν οι άνθρωποι ξαναβρίσκονται –στις γειτονιές, στα καφενεία, στις ομάδες και στα τραπέζια– τότε η ψυχική υγεία παύει να είναι ένα ιδιωτικό πρόβλημα και γίνεται συλλογικό στοίχημα.