Στο Μέγαρο Μουσικής έγινε η τελετή παρουσίασης του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για την «αξιοποίηση» της Γυάρου με διαμαρτυρίες από μέλη του ΣΦΕΑ και ηχηρή παρέμβαση του Νίκου Σηφουνάκη, σύμφωνα με δημοσίευμα της ιστοσελίδας documentonews.gr

Πριν πενήντα χρόνια, τον Ιούλιο του 1974, την επομένη της πτώσης της χούντας, το τελευταίο πλοίο από τη Γυάρο έφερνε τους εναπομείναντες εξόριστους στο Πόρτο Ράφτη, όπου τους περίμεναν φίλοι και συγγενείς. Πενήντα χρόνια μετά, ιδιωτικές και εφοπλιστικές εταιρείες αναλαμβάνουν την “αξιοποίηση’ της Γυάρου, του ιστορικού νησιού που έχει χαρακτηριστεί ως “το Νταχάου της Μεσογείου” διοργανώνοντας επενδυτική φιέστα με τις ευλογίες, τη στήριξη και την παρουσία της κυβέρνησης.

Και επειδή δεν υπάρχουν συμπτώσεις, είναι μια πράξη συμβολική και εσκεμμένη. Οι αναθεωρητές της ιστορίας με τη σκληρή νεοφιλελεύθερη ατζέντα, αγκαλιά με τις ιδιωτικές εταιρείες, δεν αφήνουν τίποτα στην τύχη. Ούτε η Ακρόπολη γλίτωσε, που παραδίδεται στο έλεος των ιδιωτικών εταιρειών και όσων μπορούν να πληρώσουν για να την έχουν πριβέ. Σειρά έχει τώρα η Γυάρος, το μνημείο αντίστασης και ο τόπος βασανισμού χιλιάδων ψυχών που πρέπει τώρα να φορέσει τα καλά της, να “γυαλιστεί” και να νοηματοδοτηθεί ξανά ως ένα νησί επενδυτικής ευκαιρίας.

Η ιστορία ξαναγράφεται, με το αζημίωτο φυσικά

Χωρίς του “κατοίκους” του νησιού, όπως χαρακτήρισε τους εξόριστους που άφησαν το ανεξίτηλο στίγμα τους στο νησί, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1067-1974 (ΣΦΕΑ) κ. Βαγγέλης Γκιουγκής, όταν πήρε το λόγο στο τέλος της τελετής παρουσίασης του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού που οραματίζεται να κάνει τη Γυάρο μουσείο και βιώσιμο κόμβο νερού και ενέργειας (Water and energy self sufficient Hub) αλλάζοντάς τον χαρακτήρα της για πάντα. Ανέβηκε στο βήμα ακάλεστος, μετά από παρέμβαση του πρώην υπουργού Νίκου Σηφουνάκη, ο οποίος βρέθηκε στην εκδήλωση, ακάλεστος επίσης, για να περισώσει ό, τι μπορούσε.

Κανείς από τους διοργανωτές δεν είχε τη στοιχειώδη ευαισθησία να προσκαλέσει το Δ.Σ του ΣΦΕΑ., δηλαδή τους ανθρώπους που έζησαν, βασανίστηκαν και έθαψαν τους συντρόφους τους στο θανατονήσι. Ούτε τον Νίκο Σηφουνάκη, ο οποίος έχει μεγάλη προϊστορία στο θέμα της Γυάρου, αφού ως υπουργός Αιγαίου υπέγραψε το 2001 την απόφαση κήρυξης του κεντρικού κτιρίου των φυλακών και όλων των συνοδευτικών κτιρίων σε διατηρητέα μνημεία. Ο ίδιος επίσης ήταν επικεφαλής ερευνητικού προγράμματος με πολλά ηχηρά ονόματα από όλους τους κομματικούς χώρους που κατέληξε σε μελέτες για την αποκατάσταση των κτιρίων, του νεκροταφείου και των διαδρομών των κρατουμένων σε όλη την περιοχή. “ Να ακούσετε πρώτα τί έχουμε να σας πούμε μετά να μας λέτε τα δικά σας”, πήρε το αυτί μου έναν golden boy να λέει στον κ. Σηφουνάκη μόλις πληροφορήθηκε ότι ζήτησε να ανέβει στο βήμα στο τέλος της εκδήλωσης.

Η τελετή παρουσίασης του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 28 Ιουνίου, στο Μέγαρο Μουσικής. Διοργανωτές ήταν η εταιρεία κουφωμάτων και υαλοστασίων ALUMIL, με τον διαχειριστικό βραχίονα του διαγωνισμού Artecellence 3, μαζί με την ΜΚΟ ΑΙΓΕΑΣ. Δηλαδή ο πρόεδρος και CEO της ALLUMIL Γιώργος Μυλωνάς και ο εφοπλιστής Αθανάσιος Μαρτίνος. Πριν την έναρξη της εκδήλωσης πάντως, είδα τον κ.. Σηφουνάκη να συνομιλεί με τον κ. Μαρτίνο δείχνοντάς του τις μελέτες που είχε φέρει μαζί του. Δεν γνωρίζω αν τις είχε υπόψη του, αλλά άκουγε με μεγάλο ενδιαφέρον τον πρώην υπουργό.

Μέσα στην κατάμεστη αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής βρέθηκαν αρχιτέκτονες, περιβαλλοντολόγους, καθηγητές πανεπιστημίου, εταιρικά golden boys και πολλά στελέχη της κυβέρνησης. Η αίσθηση που κυριαρχούσε είναι ότι όλα είναι υπό απόλυτο έλεγχο. Απ’ έξω όμως, στα σκαλιά του Μεγάρου, μέλη του ΣΦΕΑ άνοιγαν ένα μεγάλο πανό που έγραφε:” Κάτω τα χέρια από τη Γυάρο”. Σε απόσταση λίγων μέτρων ήρθαν αντιμέτωποι δύο κόσμοι, δύο κοσμοθεωρίες, δύο πολιτισμοί.

Στην συνομιλία που είχαμε με τον Πρόεδρο του ΣΦΕΑ κ. Γκιουγκή για τα σχέδια που εξυφαίνονται χωρίς αυτούς, μας είπε:”Θα μας βρουν απέναντι σε κάθε σχέδιο δήθεν αξιοποίησης της Γυάρου, ενός τόπου μαρτυρίου όπου χιλιάδες άνθρωποι βασανίστηκαν ή πέθαναν από το 1947 και ενός ιστορικού νησιού που το έχτισαν με το αίμα και τα νύχια τους οι εξόριστοι σπάζοντας βράχους και κουβαλώντας πέτρες. Περάσαμε ο καθένας μας μαρτυρικές μέρες στη Γυάρο στη διάρκεια της χούντας. Συνεπώς είναι αδιανόητο να γίνει οποιαδήποτε τουριστική εκμετάλλευση και δήθεν επένδυση σ’ αυτόν το χώρο μνήμης και ιστορίας του ελληνικού λαού. Θα παλέψουμε με όλες τις δυνάμεις μας για να αποτρέψουμε οποιαδήποτε τέτοιου τύπου παρέμβαση”.

Από την πλευρά της κυβέρνησης ήταν παρών ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος, ο οποίος όταν ανέβηκε στο βήμα φρόντισε να κάνει σαφές ότι εκπροσωπεί τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος υποστήριξε το πρότζεκτ της Γυάρου από την πρώτη στιγμή, όπως είπε. Ανάμεσα στους ομιλητές ήταν και ο π. Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος μιλώντας για τις προκλήσεις της Ε.Ε μπροστά στην κλιματική κρίση, χαιρέτησε το έργο ως μια προσπάθεια για την προστασία του περιβάλλοντος, διαβεβαιώνοντας τα μέλη του ΣΦΕΑ να μην ανησυχούν και ότι δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα….

Ο κ. Σηφουνάκης μίλησε μαζί μας πριν ανέβει στο βήμα, και αφού μας επεσήμανε ότι πληροφορήθηκε την εκδήλωση από το διαδίκτυο, έθεσε τα εξής ερωτήματα: “ Αξιοποίηση σε ένα νησί ιστορικό και σε ένα τόπο κηρυγμένο, για τον οποίο υπάρχουν μελέτες που προβλέπουν αναστηλώσεις και διαδρομές; Σε ένα νησί που από την εποχή των Ρωμαίων υπήρξε τόπος εξορίας; Πρόκειται περί αλαζονείας της κυβέρνησης και περί ενός πλαισίου ιδιωτικής πρωτοβουλίας εντελώς θολό. Πώς κάνουν διαγωνισμό αυτοί οι άνθρωποι για ένα τέτοιας εθνικής σημασίας θέμα; Ποιοί είναι; Δεν θα τους περάσει”, είπε καταλήγοντας: Δεν χρειάζεται να αξιοποιήσουμε όλα τα νησιά. Η Γυάρος και η Μακρόνησος πρέπει να μείνουν ανέπαφοι τόποι μνήμης. Μου κάνει εντύπωση πάντως ότι ετοιμάζουν επενδυτικά πλάνα χωρίς να ρωτήσουν καν την τοπική αυτοδιοίκηση, τον Δήμο Σύρου στον οποίο υπάγεται η Γυάρος”.

Όταν μετά από λίγο ανέβηκε στο βήμα ήταν καταπέλτης: ” Η Γυάρος είναι τόπος ιερός, όπως η Δήλος. Είναι αδόμητο νησί, παρθένο, περιβάλλον natura, ένα νησί μοναδικό”, είπε, παρουσιαζοντας αναλυτικά τον απολογισμό όλων των βημάτων που έγιναν επί των ημερών του, με ονόματα, ημερομηνίες, προεδρικά διατάγματα. Βήματα που έχουν εκφράσει την διαχρονική θέση της ελληνικής πολιτείας για το νησί. Τέλος, ζήτησε από τους αρχιτέκτονες, περιβαλλοντολόγους, επιστήμονες και από κάθε ενδιαφερόμενο να αξιοποιηθούν οι μελέτες που έγιναν με κρατικά χρήματα και βρίσκονται σήμερα στο υπουργείο Ναυτιλίας. Αλλά πρωτίστως ζήτησε από όλους να σεβαστούν τους 18.000 αγωνιστές που έδωσαν στα χώματα της Γυάρου την ψυχή τους, πολλοί από αυτούς ακόμα και τη ζωή τους.

Ανάμεσα σε αυτούς που βρέθηκαν στο ακροατήριο της εκδήλωσης ήταν και ο νεότερος κρατούμενος της Γυάρου. Ο Μάκης Σολωμός , το “παιδί της Γυάρου” όπως τον έλεγαν, που βρέθηκε στην εξορία μαζί με τη μητέρα του Άννα. Όπως μας είπε, έκλεισε τα 5 του χρόνια στο νησί και θυμάται τη μητέρα του να του λέει ότι ο Παττακός την απειλούσε ότι αν δεν υπογράψει τη δήλωση μετάνοιας θα τον έπαιρναν μακριά της. Ο μουσικολόγος σήμερα Μάκης Σολωμός ήταν στην εκδήλωση μαζί με τη γυναίκα του. Πώς θα μπορούσε να μην είναι;