
Μια ενδιαφέρουσα αντίθεση για το Βόρειο Αιγαίο και την Ήπειρο προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat για το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα το 2024. Οι δύο περιφέρειες, οι οποίες συγκαταλέγονται στις φτωχότερες της χώρας, βρίσκονται την ίδια ώρα στις πρώτες θέσεις πανελλαδικά σε ό,τι αφορά τα χρόνια ζωής των κατοίκων τους.
Ειδικότερα, το Βόρειο Αιγαίο καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση με προσδόκιμο ζωής τα 83 χρόνια, πίσω από την Ήπειρο που βρίσκεται στην πρώτη θέση με 83,6 χρόνια. Ακολουθεί η Κρήτη με 82,4 χρόνια, ενώ ο μέσος όρος της Ελλάδας διαμορφώνεται στα 81,9 χρόνια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2023 το Βόρειο Αιγαίο βρισκόταν στην πρώτη θέση της χώρας με 83,6 χρόνια, έναντι 83,5 της Ηπείρου. Έναν χρόνο αργότερα οι δύο περιφέρειες άλλαξαν θέσεις, διατηρώντας ωστόσο την πρωτιά τους σε σχέση με τις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας.
Στις τελευταίες θέσεις της οικονομίας, στις πρώτες της μακροζωίας
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι οι δύο αυτές περιφέρειες καταγράφουν ιδιαίτερα χαμηλές οικονομικές επιδόσεις σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Βορείου Αιγαίου, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, αντιστοιχούσε μόλις στο 42,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ στην Ήπειρο το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 44,5%.
Με άλλα λόγια, δύο περιοχές με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες και χαμηλή παραγωγή πλούτου εμφανίζουν υψηλότερο προσδόκιμο ζωής από άλλες, οικονομικά ισχυρότερες περιφέρειες της Ελλάδας.
Φυσικά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ δεν ταυτίζεται με το εισόδημα των κατοίκων, ωστόσο αποτελεί χαρακτηριστικό δείκτη της οικονομικής κατάστασης κάθε περιοχής.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν και κατά πόσο ο τρόπος ζωής στις δύο αυτές περιφέρειες συμβάλλει στην εικόνα αυτή, παρά τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοί τους.
Οι πίνακες των αντιθέσεων
Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση, άνδρες και γυναίκες μαζί
|
Θέση |
Περιφέρεια |
Έτη ζωής |
|---|---|---|
|
1 |
Ήπειρος |
83,6 |
|
2 |
Βόρειο Αιγαίο |
83,0 |
|
3 |
Κρήτη |
82,4 |
|
4 |
Νότιο Αιγαίο |
82,3 |
|
4 |
Δυτική Μακεδονία |
82,3 |
|
6 |
Θεσσαλία |
82,2 |
|
7 |
Στερεά Ελλάδα |
82,1 |
|
8 |
Αττική |
81,9 |
|
9 |
Δυτική Ελλάδα |
81,8 |
|
9 |
Πελοπόννησος |
81,8 |
|
11 |
Κεντρική Μακεδονία |
81,7 |
|
12 |
Ιόνια Νησιά |
81,1 |
|
13 |
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη |
80,4 |
Μέσος όρος Ελλάδας: 81,9 χρόνια.
Πηγή: Eurostat, δείκτης demo_r_mlifexp, στοιχεία 2024.
Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), με μέσο όρο Ευρωπαϊκής Ένωσης = 100
|
Θέση |
Περιφέρεια |
% μέσου όρου ΕΕ |
|---|---|---|
|
1 |
Αττική |
96% |
|
2 |
Νότιο Αιγαίο |
70% |
|
3 |
Ιόνια Νησιά |
63% |
|
4 |
Κρήτη |
60% |
|
4 |
Στερεά Ελλάδα |
60% |
|
6 |
Πελοπόννησος |
57% |
|
7 |
Κεντρική Μακεδονία |
55% |
|
8 |
Θεσσαλία |
53% |
|
9 |
Δυτική Ελλάδα |
49% |
|
10 |
Δυτική Μακεδονία |
48% |
|
11 |
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη |
45% |
|
11 |
Ήπειρος |
45% |
|
13 |
Βόρειο Αιγαίο |
42% |
Μέσος όρος Ελλάδας: 69% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Πηγή: Eurostat, δείκτης nama_10r_2gdp, προσωρινά στοιχεία 2024, στρογγυλοποιημένα στην πλησιέστερη ακέραιη μονάδα. Οι ακριβέστερες τιμές είναι 42,1% για το Βόρειο Αιγαίο και 44,5% για την Ήπειρο.
Ο τρόπος ζωής στα νησιά και το παράδειγμα της Ικαρίας
Σε ό,τι αφορά το Βόρειο Αιγαίο, η καθημερινότητα στα χωριά, η διατροφή με τοπικά προϊόντα, η ενασχόληση με αγροτικές εργασίες ακόμη και σε μεγάλη ηλικία, αλλά και οι στενές οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις, είναι στοιχεία που ενδεχομένως παίζουν τον δικό τους ρόλο.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ικαρίας, η οποία είναι γνωστή διεθνώς για τη μακροζωία των κατοίκων της. Σε επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2021 και αφορούσε ανθρώπους ηλικίας 90 ετών και άνω από τον Εύδηλο και τις Ράχες, διαπιστώθηκε ότι σχεδόν τρεις στους τέσσερις διατηρούσαν μέτρια ή υψηλή σωματική δραστηριότητα, ενώ το 62% συμμετείχε ακόμη στα πανηγύρια του νησιού.
Γενικότερα, στις μικρές κοινωνίες των νησιών, αρκετοί ηλικιωμένοι εξακολουθούν να έχουν ενεργό ρόλο στην καθημερινότητα, να ασχολούνται με τις δουλειές τους και να διατηρούν επαφή με συγγενείς, φίλους και γείτονες.
Από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς ότι το Βόρειο Αιγαίο αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες σε ζητήματα υγειονομικής περίθαλψης, μετακινήσεων και πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, το χαμηλό εισόδημα και το αυξημένο κόστος ζωής επιβαρύνουν σημαντικά τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα στις απομακρυσμένες περιοχές.
Σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία της Eurostat δεν αποδεικνύουν ότι ο παραδοσιακός τρόπος ζωής είναι η αιτία της μακροζωίας ούτε ότι η οικονομική στενότητα δεν επηρεάζει την υγεία. Αναδεικνύουν όμως μια ενδιαφέρουσα πραγματικότητα για δύο από τις οικονομικά ασθενέστερες περιφέρειες της Ελλάδας, οι κάτοικοι των οποίων έχουν το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής.
Το επόμενο ζήτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο τα περισσότερα αυτά χρόνια συνοδεύονται και από καλή υγεία και ποιότητα ζωής, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για τους ηλικιωμένους των νησιών και τις ανάγκες τους σε ιατρική φροντίδα και υποστήριξη.