Τους κινδύνους που δημιουργούνται αυτή την περίοδο για την αγροτική παραγωγή της χώρας επισήμανε τις προηγούμενες ημέρες με δημόσια τοποθέτηση του ο πρώην γενικός γραμματέας Διεθνών Σχέσεων και Αγροτικής Πολιτικής του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης Χαράλαμπος Κασίμης.

 Ο κ. Κασίμης τόνισε πως η Βουλγαρία ζήτησε αναθεώρηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της Ε.Ε., δηλαδή του προϋπολογισμού προκειμένου να εξασφαλιστεί η εξίσωση όλων των αγροτών των κρατών μελών. 

 Η Βουλγαρία είναι μία από τις 10 χώρες που μπήκαν στην Ε.Ε. μετά το 2004 κι αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες της χώρα λαμβάνουν πολύ μικρές άμεσες ενισχύσεις, σε σχέση με αυτές που λαμβάνουν οι αγρότες των παλαιότερων κρατών μελών.  Αυτό που ζητά η Βουλγαρική κυβέρνηση είναι να προχωρήσει άμεσα η λεγόμενη εξωτερική σύγκλιση. Ως επιχείρημα, επικαλείται, η Βουλγαρική κυβέρνηση, τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στην χώρα από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Είναι δύσκολο να γίνει δεκτό το αίτημα της Βουλγαρίας σε αυτή την φάση. Ωστόσο είναι πολύ πιθανό να πυροδοτήσει σειρά αντιδράσεων από την πλευρά των νέων μελών της Ε.Ε. για την κατανομή των πόρων της ΚΑΠ. Οι αντιδράσεις αυτές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιτάχυνση της διαδικασίας εξίσωσης των επιδοτήσεων και να την φέρει πολύ πιο γρήγορα.  

Χαρακτηριστικά ο κ. Κασίμης σημειώνει:  «Οι αγρότες των χωρών που εντάχθηκαν στην ΕΕ μετά το 2004, ακόμα και μετά από μια σχετική βελτίωση των ενισχύσεών τους, εισπράττουν μικρότερες ενισχύσεις από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο και τις ενισχύσεις των παλαιότερων μελών.

Η Βουλγαρία μεταξύ 2023 και 2027 θα εισπράξει 4,4 δις  ευρώ σε άμεσες ενισχύσεις και άλλα 3,6 δις ευρώ για τον δεύτερο πυλώνα της αγροτικής ανάπτυξης και των επενδύσεων. Η Βουλγαρία, στο εσωτερικό της δε, χαρακτηρίζεται και από μία μεγάλη ανισοκατανομή, αφού το μεγαλύτερο ποσοστό των άμεσων ενισχύσεων πηγαίνει κυρίως στους μεγάλους καλλιεργητές δημητριακών.

Η Ελλάδα εμφανίζεται με υπερδιπλάσια από την μέση ευρωπαϊκή ενίσχυση ανά εκτάριο (άνω των 500 ευρώ), γεγονός που προκαλεί εντάσεις από πλευράς των κρατών - μελών που εντάχθηκαν μετά το 2004, με βασικό επιχείρημα αυτό της άνισης μεταχείρισης.

Αυτό προκύπτει γιατί έχουμε καθυστερήσει να εντάξουμε στις επιλέξιμες εκτάσεις βοσκοτόπων αυτές που κρίθηκαν επιλέξιμες με βάση την αναθεώρηση του ορισμού των βοσκοτόπων σύμφωνα με τον κανονισμό Omnibus του 2017, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό των άμεσων ενισχύσεων να κατανέμεται σε λιγότερες επιλέξιμες εκτάσεις και να προκύπτει το υπερδιπλάσιο ύψος ενισχύσεων.

Καθοριστικό ρόλο στην διαπραγμάτευση έπαιξαν, μεταξύ άλλων, δύο κυρίως στοιχεία. Αφενός το γεγονός ότι αν κανείς εξετάσει την ανά δικαιούχο ενίσχυση η χώρα μας βρίσκεται στις χαμηλότερες θέσεις στην ΕΕ (οριακά πάνω από 3.000 ευρώ) και αφετέρου, αν συγκριθεί το γεωργικό εισόδημα με το μη γεωργικό, τότε πάλι στη χώρα μας αυτό υπολείπεται σημαντικά των άλλων χωρών που διεκδικούν την πλήρη εξωτερική σύγκλιση.

Γιατί μας αφορά;

Στις διαπραγματεύσεις για την νέα ΚΑΠ, γύρω στο 2018, η χώρα μας έδωσε σκληρή μάχη για να αποφύγει την πλήρη ‘εξωτερική σύγκλιση’ και τα κατάφερε με απώλειες μόνο 294 εκατ. για όλη την προγραμματική περίοδο, όταν η πλήρης σύγκλιση θα μας κόστιζε 823 εκατ. ετησίως ή κοντά στα 6 δις για όλη την περίοδο.

Για την περίοδο 2023 - 2027 η Ελλάδα εξασφάλισε 9,6 δις κοινοτικούς πόρους για τις άμεσες ενισχύσεις και 3,6 δις για τον πυλώνα της αγροτικής ανάπτυξης και των επενδύσεων, εάν δε προσθέσουμε και τα 170 εκατ. των τομεακών προγραμμάτων τότε το συνολικό ποσό ανέρχεται σε 13,2 δις.

Φαίνεται ότι η χώρα μας πρέπει να προετοιμαστεί για ένα νέο γύρο σοβαρών πιέσεων σχετικά με την πλήρη σύγκλιση των ενισχύσεων με τις άλλες χώρες».

Προς κατάργηση των άμεσων ενισχύσεων

Στην ίδια δημόσια τοποθέτηση του ο κ. Κασίμης τονίζει πως στην Γερμανία κυοφορείται την άποψη της κατάργησης των άμεσων ενισχύσεων για την επόμενη προγραμματική περίοδο, δηλαδή μετά το 2027.  Άλλες πηγές εκτιμούν ότι οι χρηματοδοτήσεις της ΚΑΠ θα περιοριστούν στον τομέα των αναπτυξιακών προγραμμάτων (π.χ. νέοι αγρότες, σχέδια βελτίωσης), στην χορήγηση χρηματοδοτικών ενισχύσεων, επιδότησης επιτοκίων και εγγυήσεων μέσω τραπεζών.

«Με δεδομένη την εξασφάλιση από τις κοινοτικές επιδοτήσεις κοντά στο 50% του εισοδήματος των αγροτικών νοικοκυριών μας, αντιλαμβάνεται κανείς τι επιπτώσεις θα έχει μία πιθανή μείωσή τους για την ίδια την βιωσιμότητά τους.

Έχω σοβαρές αμφιβολίες αν απασχολούν όλα αυτά τις αρμόδιες αρχές και τις πολιτικές ηγεσίες.

Και όμως θα έπρεπε, γιατί άλλοι σχεδιάζουν πολύ πριν από εμάς, για μας» καταλήγει στην τοποθέτηση του ο κ. Κασίμης.

Είναι εντυπωσιακό πως μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί καμία δημόσια απάντηση από την πλευρά του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης για τον τρόπο που αντιμετωπίζει το θέμα ή την προετοιμασία που κάνει για να αποφύγει μεγαλύτερες απώλειες αγροτικών επιδοτήσεων τα επόμενα χρόνια.