Ιστορική Έρευνα/ Δοκίμιο
Λέων Α. Ναρ
“Ξανά στη Σαλονίκη”
Η μετέωρη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων
Στον γενέθλιο τόπο (1945-1946)
Προλεγόμενα: Στράτος Ν. Δορδανάς
Εκδόσεις: ΠΟΛΙΣ (2018)
Τιμή: 14,00 €

Με συστηματική ανάλυση του αρχειακού υλικού τόσο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης (Ι.Κ.Θ.) όσο και της εφημερίδας Ισραηλιτικόν Βήμα από το 1945 έως 1947, η μεταδιδακτορική διατριβη του Λέοντα Ναρ έρχεται να ρίξει φως στους σκοτεινούς προβληματισμούς της Μεταπολεμικής περιόδου που αφορούν την πολισμική και πολειακή ταυτότητα και υπόσταση των Ελλήνων Εβραίων:

1) Στην ρητορική της αντιπαράθεσης της μεταπολεμικης Ι.Κ.Θ. με το κράτος (1945-47) σχετικά με τις προσπάθειες επανάκτησης των λεηλατημένων και κατασχεμένων περιουσιών (κινητών και ακίνητων) των μελών της Κοινότητας.

2) Στις αγωνιώδεις προσπάθειες της ίδιας της Κοινότητας σχετικά με την εφαρμογή και λήξη νομοθετικών πράξεων που αφορούσαν την ταυτότητα, την περιουσία και την κοινωνική δομή των μελών της (Ν.205/1945 και μεταφορά της περιουσίας σε 'μεσεγγυούχους' Ελληνες πολιτες).

3) Σην ένταση των σχέσων μεταξύ Ι.Κ.Θ. και της “σκιώδους” Υπηρεσίας Διαχείρισης Ισραηλιτικών Περιουσιών (Υ.Δ.Ι.Π.) και μετέπειτα Κεντρικής Υπηρεσίας Εκκαθαρίσεως και Αποδόσεως Ισραηλιτικών Περιουσιών (Κ.Υ.Δ.Ι.Π.), της αμερικάνικης Joint και UNRA.

4) Tην προσπάθεια επανάκτησης της χαμένης τιμής, αξιοπρέπειας και προσωπικότητας των Εβραίων της Σαλονίκης, που καταπατήθηκαν τόσο από τις Κατοχικές Δυνάμεις, όσο και από τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας, τους δοσιλογους και προδότες.

5) Την ρητορική της “εκδίκησης” και της απονομης δικαιοσύνης.

6) Την προσπάθεια αποκατάστασης του Εβραϊκού νεκροταφείου και των αρχείων ενος κόσμου, που αφανίστηκε και βρέθηκε σε "ομηρία".

7) Την πρώτη προσπάθεια κοινοτικών μεταπολεμικων εκλογών, που έδωσαν την δυνατότητα να ακουστουν οι αναγκες και η “φωνή” των μελών της εναπομεινουσας Εβραϊκής Κοινότητας.

8) Ο ρόλος και η συμβολή της εφημερίδας Ισραηλιτικόν Βήμα στην ανάδειξη των ανωτέρω προβληματισμών και προσπαθειών.

Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το παρόν δεν αποτελεί απλώς άλλη μια βιβλιογραφική μελετη της ιστορίας και γενοκτονίας των Ελληνων Εβραίων, είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ανάγκης να μη ξεχαστεί και να μη σβηστεί τίποτα από την μνήμη μας. Αντίθετα, μας βοηθά να αγκαλιάσουμε με στοργή, κατανόηση και σεβασμό τα ίδια τα θυματα, τους ομήρους, τους επιζήσαντες και να ανάψουμε ένα κερί στη μνήμη τους.

Εδώ κλείνω με ένα απόσπασμα από το βιβλίο της Ρίκα Μπενβενίστε, “Λούνα” (Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ: 2017) : "Χωρίς την ψευδαίσθηση της 'γνώσης', μακριά από τον πειρασμό της εξημέρωσης, όπως όταν νομίζουμε ότι κατανοούμε τα βάσανα των άλλων, επιδίωξα την απλή-εκ των υστέρων, πάντα- διάσωση από την αφάνεια. Όταν δεν προϋποθέτει μια δήθεν γνωστή ιστορία, η ιστορική αφήγηση μπορεί αν μη τι άλλο, να έχει μια στοχαστική λειτουργία. Αλλά, ακόμη κι αν αυτό δεν συμβεί, τότε-έτσι κι αλλιώς-ας είναι ένα kaddish για τη Λούνα". Ενα kaddish για την μετέωρη επιστροφή και τη μετέωρη μνήμη ενός Ολοκαυτώματος στη Σαλονίκη.

Ο Λέων Α. Ναρ γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1974. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο ΑΠΘ, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Νεοελληνικής Φιλολογίας, Βιβλιολογίας και Διδακτικής της Λογοτεχνίας στο ίδιο Πανεπιστήμιο (2000) και το 2007 αναγορεύτηκε Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας. Τον Δεκέμβριο του 2017 ολοκλήρωσε μεταδιδακτορική έρευνα στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Το 2007 εξέδωσε (σε συνεργασία με τον Γιώργο Αναστασιάδη και τον Χρήστο Ράπτη) το βιβλίο Εγώ, ο εγγονός ενός Έλληνα, η Θεσσαλονίκη του Νικολά Σαρκοζί, (Καστανιώτης), το οποίο μεταφράστηκε και στα γαλλικά. Το 2009 εκδόθηκε το δίτομο έργο του με τίτλο Γιωσέφ Ελιγιά, Άπαντα (Γαβριηλίδης), ενώ το 2011 κυκλοφόρησε το δίγλωσσο (σε ελληνική και αγγλική γλώσσα) βιβλίο του με τίτλο Το μέλλον του παρελθόντος, Θεσσαλονίκη 1912-2012 (Καπόν, με φωτογραφίες του Γιώργη Γερόλυμπου), και η μελέτη Ισραηλίτες Βουλευτές στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, που επιμελήθηκε το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων. Το 2014 κυκλοφόρησε το βιβλίο Το παιχνίδι της εξέδρας, σχολιασμένα συνθήματα από τα ελληνικά γήπεδα (Μεταίχμιο). Τέλος, το 2017 κυκλοφόρησε (Ευρασία) το θεατρικό έργο του Δεν σε ξέχασα ποτέ (μαζί με cd των σεφαραδίτικων τραγουδιών της ομώνυμης παράστασης), που ανέβηκε από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος το 2017.

Κείμενά του για θέματα φιλολογίας, ιστορίας και λογοτεχνίας, καθώς και βιβλιοκρισίες του έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους, περιοδικά (έντυπα και ηλεκτρονικά), ενώ έχει επιμεληθεί 6 βιβλία (ιστορικού περιεχομένου και παιδικής λογοτεχνίας). Είχε μόνιμη στήλη στις εφημερίδες Έθνος (2017-2018) και Μακεδονία της Κυριακής (2006-2008). Γράφει στο Parallaximag.gr και στο περιοδικό Θεσσαλονικέων Πόλις. Εργάζεται ως φιλόλογος στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ανατόλια της Θεσσαλονίκης.