Τα 10 τελευταία χρόνια η χώρα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια βαθιά οικονομική κρίση (που δεν έχει ξεπεραστεί ακόμη), με μια διετή υγειονομική κρίση, με μια ενεργειακή κρίση (τον τελευταίο χρόνο). Όλα τα παραπάνω κι άλλα πολλά επιμέρους στοιχεία οδήγησαν στην μείωση των μόνιμου πληθυσμού των νησιών του Βορείου Αιγαίου κατά 2,6%. Ο μόνιμος πληθυσμός των νησιών διαμορφώθηκε σε 194.136 άτομα (199.231 το 2011). Το 50,1%  (97.178) του πληθυσμού είναι άνδρες και το 49,9% (96.958) γυναίκες. Την ίδια περίοδο η γειτονική νησιωτική περιφέρεια του Νοτίου Αιγαίου σημείωσε αύξηση του πληθυσμού της κατά 5%. Πρόκειται για την μόνη περιφέρεια της χώρας που καταγράφηκε αύξηση πληθυσμού (από 309.015 το 2011 σε 324.542 το 2021).

 

O ρυθμός μείωσης του πληθυσμού του Βορείου Αιγαίου είναι μικρότερος του πανελλαδικού μέσου όρου (3,5%) και πολύ μικρότερος από τον ρυθμό μείωσης του πληθυσμού στην πλειοψηφία των περιφερειών της χώρας. Για παράδειγμα ο ρυθμός μείωσης του πληθυσμού στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης ήταν 7,6%, στην Κεντρική Μακεδονίας 4,8%, στην Δυτική Μακεδονία 10,1%, στην Ήπειρο 5,1% και στην Θεσσαλία 6,2%.

 

Η αύξηση του πληθυσμού του Νοτίου Αιγαίου είναι φανερό πως οφείλεται στην ανάπτυξη της τουριστικής κίνησης και τις άλλες παραγωγικές διαδικασίες που σχετίζονται με τον τουρισμό (π.χ. οικοδομική δραστηριότητα). Στην περίπτωση του Βορείου Αιγαίου το μόνο στοιχείο στο οποίο μπορεί να αποδοθεί η συγκράτηση του ρυθμού μείωσης του πληθυσμού είναι οι προσφυγικές ροές. Διότι από το 2015 και μετά δημιουργήθηκαν πολλές χιλιάδες θέσεις εργασίας στη Λέσβο, την Χίο και την Σάμο που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο σχετίζονταν με τις προσφυγικές ροές. Σίγουρα είναι ανεπιθύμητη οικονομική ανάπτυξη στηριγμένη στον πόνο και την καταστροφή άλλων ανθρώπων. Επίσης είναι ανεπιθύμητη η οικονομική ανάπτυξη που στηρίζεται στον ξεριζωμό ανθρώπων από τις πατρίδες τους και την μετατροπή τους σε πρόσφυγες και μετανάστες. Ωστόσο οφείλουμε να καταγράψουμε την επίδραση που είχε το προσφυγικό στην οικονομική εξέλιξη των νησιών. Τέλος η οικονομική ανάπτυξη που δίνει το προσφυγικό είναι προσωρινή. Κι αυτό οφείλεται στον χαρακτήρα που έχουν αυτές η ροές.

 

Μεγαλώνουν τα αστικά κέντρα

Το δεύτερο κρίσιμο στοιχείο που δείχνουν τα πρώτα προσωρινά στοιχεία που ανακοίνωσε η Ελληνική Στατιστική Αρχή είναι η ένταση του φαινομένου της μετακίνησης πληθυσμού από τις αγροτικές περιοχές προς τα αστικά κέντρα. Το πρόβλημα αυτό εμφανίζεται και στο εσωτερικό των περιφερειών. Για παράδειγμα μείωση του πληθυσμού στο Δήμο Δυτικής Λέσβου, αλλά αύξηση του πληθυσμού στο Δήμο Μυτιλήνης.  Η τάση αυτή θα γίνει πολύ πιο ξεκάθαρη όταν θα έρθουν στην δημοσιότητα τα στοιχεία για τον πληθυσμό σε κάθε δημοτική ενότητα.

 

Οι μεταβολές πληθυσμού στο Βόρειο Αιγαίο

Ο πληθυσμό της Λέσβου, κατά την απογραφή του 2021, ήταν 83.068 άτομα μειωμένος κατά 3,9% σε σχέση με το 2011 (86.436). Στην Λήμνο ο πληθυσμός μειώθηκε από 16.992 το 2011 σε 16.458 το 2021. Ο ρυθμός μείωσης του πληθυσμού στο νησί ήταν 3,2%. Στον Αϊ Στράτη το 2021 απογράφηκαν 257 κάτοικοι από 270 που είχαν καταγραφεί το 2011, ρυθμό μείωσης 4,8%.

Ο πληθυσμός της Χίου από 51.390 κατοίκους το 2011, διαμορφώθηκε σε 50.483 το 2021, ρυθμός μείωσης 1,76%. Μικρή αύξηση εμφάνισε ο πληθυσμός των Οινουσσών από 826 άτομα το 2011, σε 916 το 2021. Ο πληθυσμός των Ψαρών μειώθηκε από 458 το 2011 σε 420 το 2021.

Στην Σάμο ο ρυθμός μείωσης του πληθυσμού διαμορφώθηκε στο 1%. Συγκεκριμένα ο πληθυσμός του νησιού το 2011 ήταν 32.977 άτομα και το 2021 απογράφηκαν 32.633 άτομα.

Η περιφερειακή ενότητας της Ικαρίας (Δήμοι Ικαρίας και Φούρνοι Κορσέως) ήταν η μόνη περιοχή του Βορείου Αιγαίου που σημειώθηκε αύξηση του πληθυσμού 0,2%. Συγκεκριμένα ο πληθυσμός του διαμορφώθηκε στις 9.901 άτομα το 2021. Το 2011 ο πληθυσμός της Περιφερειακής Ενότητας ήταν 9.882.