× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

ΡΕΠΟΡΤΑΖ

Η Βρίσα δυο χρόνια μετά το σεισμό

Απολογισμός του τι έγινε στο χωριό που βρέθηκε στο μάτι στου Εγκέλαδου στις 12 Ιουνίου του 2017

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 12/6/2019

Η Βρίσα δυο χρόνια μετά το σεισμό

Σαν σήμερα, 12 Ιουνίου, 3 και 25 το μεσημέρι, πρόπερσι. Η σκόνη που σηκώθηκε από τα σπίτια που έπεφταν το ένα μετά το άλλο είναι ότι θυμούνται δυο χρόνια μετά οι κάτοικοι της Βρίσας. Η σκόνη που σηκώθηκε λένε κι ένας ήχος βαρύς και τρομερός συνάμα από τα βάθη της γης. Ο βρυχηθμός του Εγκέλαδου. 6,3 βαθμοί της κλίμακας Ρίχτερ από ένα ρήγμα που ‘χε γκρεμίσει και τότες το χωριό 130 περίπου χρόνια πριν…

Το πανέμορφο διατηρητέο χωριό με τα σπίτια που τα στόλιζαν πέτρινα λαξευτά «σοβιλίκια» (πέτρινα διακοσμητικά υπέρθυρα και αετώματα από σμιλεμένο ντόπιο τραχείτη) πέρασε σαν σήμερα δυο χρόνια πριν στην ιστορία και στη μνήμη… Πήγε να βρει τον ιδρυτή του «Βρίσα άκρα Λέσβου εν η ίδρυται Διόνυσος Βρισαίος» λένε οι γραμματικοί. Αλλά και την επιγραφή που ‘χε δει ο Γερμανός αρχαιολόγος Koldewey σαν επισκέφθηκε το ναό του Διονύσου εκεί στο σημερινό Άγιο Φωκά στα τέλη του 19ου αιώνα. Την επιγραφή που χάθηκε κι αυτή. «ΜΕΓΑΡΙΤΟΣ ΑΙΣΧΙΝΟΥ ΔΙΟΝΥΣΩ ΒΡΗΣΑ ΓΕΝΕΙ» είχε διαβάσει λέει.

Πάει το λοιπόν η Βρίσα για πάντα;

Οι Βρισαγώτες κι οι Βρισαγώτισες όμως είναι εδώ. Στον τόπο τους. Υπομένουν κι επιμένουν οι περισσότεροι. «Η Βρίσα θα ζήσει…». Κι αν τους ρωτάς γιατί, ανασηκώνουν τους ώμους. Δεν ξέρουν γιατί… «Θα ζήσει η Βρίσα. Έτσι γιατί πρέπει….» απαντάνε με πείσμα.

Ο απολογισμός του σεισμού
Μία νεκρή γυναίκα, κάτοικος Βρίσας ήταν η πιο θλιβερή παράμετρος του σεισμού, που υπενθυμίζει όμως ότι οι κάτοικοι του χωριού ήταν πολύ τυχεροί μέσα στη μεγάλη τους ατυχία.

Πάνω από 300 κτίρια σε όλο το νότιο νησί (η συντριπτική πλειοψηφία στη Βρίσα) καταστράφηκαν ολοσχερώς (τα λεγόμενα «κόκκινα» κτίρια).
Πάνω από 1000 υπέστησαν σοβαρές ζημιές (τα λεγόμενα «κίτρινα» κτίρια), εκ των οποίων τα 875 καταγράφηκαν κατά τον πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο έλεγχο και τα υπόλοιπα μετά από αυτοψία της αρμόδιας επιτροπής της Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων από Φυσικές Καταστροφές (ΔΑΕΦΚ) ύστερα από αίτημα των ιδιοκτητών.

Ένα σχολικό κτίριο, το Δημοτικό και Νηπιαγωγείου της Βρίσας καταστράφηκε ολοσχερώς ενώ άλλα 50 περίπου υπέστησαν ζημιές, εκ των οποίων οκτώ περισσότερο σοβαρές.
Αριθμός άνω των 25 ναών και ναΐσκων υπέστησαν ζημιές με σοβαρότερες αυτές του διατηρητέου μνημείου, ρυθμού λεσβιακής βασιλικής ναού της Ζωοδόχου Πηγής Βρίσας.

Σε περισσότερα από 500 κτίρια, στα περισσότερα των οποίων διαπιστώθηκαν ζημιές από τον σεισμό, επιτράπηκε η χρήση πριν την επισκευή τους, τα λεγόμενα «πράσινα» κτίρια.
Επίσης δηλώθηκαν ζημιές σε 65 εμπορικές επιχειρήσεις και αγροτικά νοικοκυριά καθώς και μεγάλος αριθμός καταστροφής οικοσκευών «κόκκινων» και «κίτρινων» κατοικιών.

Ο κύριος όγκος των ζημιών αναλογεί στον οικισμό Βρίσας (περίπου σε ποσοστό 80%) και οι υπόλοιπες ζημιές αναφέρονται κατά κύριο λόγο σε οικισμούς των δημοτικών ενοτήτων Πλωμαρίου και Πολυχνίτου, στη μεγάλη τους πλειοψηφία και οι δυο χαρακτηρισμένοι σαν παραδοσιακοί.

Δυο χρόνια μετά
- Στα «κόκκινα» κτίρια
Έχουν εκδοθεί 334 Πρωτόκολλα Αυτοψίας Επικινδύνως Ετοιμόρροπων Κτιρίων (ΠΑΕΕΚ) και από αυτά ήδη έχουν εκτελεστεί (κατεδαφιστεί) περί τα 200.
Έχουν υποβληθεί στην ΔΑΕΦΚ έξη αιτήσεις για χορήγηση της Α΄ δόσης για ανακατασκευή «κόκκινων» κτιρίων εκ των οποίων έχουν εγκριθεί οι τέσσερις εκ των οποίων οι τρεις ήδη έχουν ξεκινήσει και ένα από αυτά τα τρία έχει αποπερατωθεί.

Το Προεδρικό Διάταγμα για την κατά παρέκκλιση δόμηση στις περιπτώσεις ανακατασκευών «κόκκινων» κτιρίων σε παραδοσιακούς οικισμούς ήδη έγινε πράξη από 2.8.2018.
Οι πληρωμές που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για κατεδαφίσεις ανέρχονται σε 603 χιλ. ευρώ περίπου και για ανακατασκευές σε 175 χιλ. ευρώ περίπου.

- Στα «κίτρινα» κτίρια
Τα μέχρι σήμερα κτίρια που είναι χαρακτηρισμένα «κίτρινα» δηλ. ως επισκευάσιμα, αλλά ακατάλληλα για χρήση μέχρι να επισκευαστούν ανέρχονται περίπου σε 900. Επίσης υπάρχει και ένας αριθμός περίπου 400 «πράσινων» κτιρίων που έχουν δηλ. χαρακτηριστεί κατοικήσιμα, αλλά αρκετά από αυτά έχουν υποστεί ζημιές από τον σεισμό και δικαιούνται στεγαστικής Συνδρομής (Σ.Σ.) εφόσον καταθέσουν στη ΔΑΕΦΚ μελέτη επισκευής, όπως ακριβώς στα «κίτρινα».

Έχουν υποβληθεί στη ΔΑΕΦΚ 550 περίπου φάκελοι επισκευών, από τις οποίες στις 415 περίπου έχει γίνει αυτοψία και παραλαβή των ζημιών από μηχανικό της ΔΑΕΦΚ και από αυτές τις 415 έχουν εκδοθεί άδειες επισκευών σε 136 «κίτρινα».
Οι πληρωμές που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για επισκευές ανέρχονται σε 564.000 ευρώ περίπου.

- Επιδότηση ενοικίου και συγκατοίκησης
Ικανοποιήθηκαν περίπου 240 αιτήσεις για επιδότηση ενοικίου συγκατοίκησης μονίμων κατοίκων – ιδιοκτητών ή ενοικιαστών «κόκκινων» ή «κίτρινων» κτιρίων (μαζί με αυτές των ιδιοκτητών «πράσινων» κτιρίων της Βρίσας για το χρονικό διάστημα από την ημέρα του σεισμού έως την άρση της εκκένωσης του οικισμού από το ΣΟΠΠ της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου).

Η παραπάνω επιδότηση ισχύει για δύο χρόνια από την έγκριση της σχετικής ΚΥΑ (30-8-2019). Έχει προωθηθεί ήδη Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) για παράταση της παραπάνω προθεσμία, η οποία λόγω προκήρυξης βουλευτικών εκλογών παραπέμπεται για υπογραφή στη κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές της 7.7.2019.

Μέχρι σήμερα για επιδότηση ενοικίου / συγκατοίκησης έχουν καταβληθεί στους δικαιούχους περίπου 1.299 χιλ. ευρώ (επί αρχικού προβλεφθέντος ποσού 5.250 χιλ. ευρώ).

Για τα «κόκκινα κτήρια» που κηρύχθηκαν ως «μνημεία»
Από τα 350 περίπου κτίρια που η ΔΑΕΦΚ χαρακτήρισε μέχρι σήμερα «κόκκινα» τα 100 περίπου παραπέμφθηκαν στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων με το ερώτημα του χαρακτηρισμού ή μη ως «μνημείων» και 13 από αυτά χαρακτηρίστηκαν ως τέτοια.

Με μεγάλες προσπάθειες έγινε κατορθωτό, με εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού, να επανεξεταστούν οι 13 παραπάνω περιπτώσεις με μεγάλες ελπίδες σε αρκετά από αυτά να αλλάξει η απόφαση που τα χαρακτηρίζει ως «μνημεία».

Για τα σεισμόπληκτα σχολικά κτήρια
Τα σχολικά κτίρια που έχουν χαρακτηριστεί «κίτρινα» είναι συνολικά οκτώ και η επισκευή τους γίνεται με την ευθύνη της ΚΤΥΠ.
Από αυτά στα πέντε (Νηπιαγωγείο & Δημοτικό Σχολείο Μεγαλοχωρίου, Νηπιαγωγείο Τρύγονα & Πολυχνίτου και ΕΠΑΛ Πλωμαρίου) βρίσκονται στη φάση ανάδειξης εργολάβου και έναρξης των εργασιών.

Για τα δημοτικά σχολεία Πλωμαρίου (1ο) και Πολιχνίτου, που ήταν από παλιότερα χαρακτηρισμένα ως «μνημεία» έχουν εκπονηθεί ήδη οι αρχιτεκτονικές μελέτες και τώρα εκπονούνται οι στατικές και ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες.

Για το δημοτικό σχολείο Πλαγιάς εκπονούνται σχετικές μελέτες προς υποβολή στη ΔΑΕΦΚ για έγκρισή τους και έκδοση της σχετικής οικοδομικής άδειας.
Οι ρυθμοί της ΚΤΥΠ πάντως χαρακτηρίζονται αρκετά αργοί λόγω έλλειψης προσωπικού.

Και τώρα;
Ο Βασίλης Τεντόμας συνταξιούχος πολιτικός μηχανικός και πρώην Αντιδήμαρχος Μυτιλήνης, ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς στο νησί ανέλαβε να συντονίσει και μάλιστα αμισθί τα κρατικά κλιμάκια που εμπλέκονται στις ενέργειες για την αντιμετώπιση των συνεπειών του σεισμού.
Μιλώντας στο «Ν» ο κ. Τεντόμας που μόλις πριν δυο μέρες παραιτήθηκε από τη θέση του δεδομένου του ότι λόγω της προκήρυξης των εκλογών ο ρόλος του «γίνεται πλέον καθαρά διεκπεραιωτικός και εν πολλοίς διακοσμητικός» αναφέρει:

Οι καθυστερήσεις που υπάρχουν στους ρυθμούς αποκατάστασης των συνεπειών του σεισμού της 12.6.2017 οφείλονται και σε αντικειμενικούς και σε υποκειμενικούς λόγους:
1. Λόγω του ότι είμαστε νησί ΟΛΕΣ οι άδειες κατεδαφίσεων, επισκευών και ανακατασκευών πρέπει να εγκρίνονται από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (Σ.Α.), που στη Λέσβο λειτουργεί και εξετάζει τις υποθέσεις με πολύ αργούς ρυθμούς (περίπου 3 μήνες χρειάζονται για κάθε μελέτη). Επίσης λόγω παλαιότητας πολλών από τα σεισμόπληκτα κτίρια (ηλικίας άνω των 100 ετών) απαιτείται η έγκριση και του Υπουργείο Πολιτισμού, που σε αρκετές περιπτώσεις σημαίνει εξέταση από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.

2. Η ΔΑΕΦΚ, επιφορτισμένη να αντιμετωπίζει όλες τις φυσικές καταστροφές σε όλη τη χώρα, μετά τον σεισμό της Λέσβου χρειάστηκε να αντιμετωπίσει και μια σειρά άλλων παρόμοιων γεγονότων (σεισμός Κω, πλημμύρες Μάνδρας, φωτιά στο Μάτι, σεισμός σε Θεσσαλία, Ζάκυνθο και πύργο). Αποτέλεσμα, παρά τις ηρωικές προσπάθειες των μηχανικών της η ΔΑΕΦΚ να αδυνατεί να αντεπεξέλθει σε σχετικά μικρούς χρόνους, που απαιτούν οι περιστάσεις, τις υποθέσεις του σεισμού της Λέσβου.

3. Ο περιορισμένος αριθμός ιδιωτών μηχανικών σε σχέση με το πλήθος των υποθέσεων που αναλαμβάνουν έχει σαν αποτέλεσμα και την καθυστέρηση από τη πλευράς τους στη σύνταξη των σχετικών μελετών.
Η απουσία σε αρκετές περιπτώσεις τίτλων ιδιοκτησίας των σεισμοπλήκτων κτιρίων, τα κληρονομικά και η ασυμφωνίες μεταξύ συνιδιοκτητών συντελούν στη καθυστέρηση λήψης απόφασης και έναρξης των σχετικών διαδικασιών από τους ιδιοκτήτες. Σε τέτοιες καθυστερήσεις συντελεί και το γεγονός ότι σημαντικός αριθμός σεισμοπαθών είναι μεγάλης ηλικίας και είτε αδυνατούν να κινήσουν τις διαδικασίες είτε τα παιδιά τους προβληματίζονται κατά πόσο αξίζει να ασχοληθούν με ακίνητα που βρίσκονται μακριά από τον μόνιμο τόπο κατοικίας τους.

Και καταλήγει ο κ. Τεντόμας. «Πριν δυο χρόνια, ο Εγκέλαδος κτύπησε βάναυσα μερικούς από τους ομορφότερους, χαρακτηρισμένους και ως παραδοσιακούς, οικισμούς της Λέσβου. Με πιο άγριο τρόπο κτύπησε τη πανέμορφη Βρίσα.
Από τη πρώτη στιγμή η Πολιτεία, το υπουργείο Υποδομών και προσωπικά ο ίδιος ο υπουργός Χρήστος Σπίρτζης θέλησαν να αντιμετωπίσουν με έναν ιδιαίτερο τρόπο αυτή τη φυσική καταστροφή. Κύριο μέλημα να ξαναγίνουν τα χωριά και ιδιαίτερα η Βρίσα το ίδιο όμορφα όπως πριν από τη 12η Ιουνίου, το ίδιο ζωντανά.

Γι’ αυτό και για πρώτη φορά σε σεισμό αποφασίστηκε η επιδότηση επισκευής και ανακατασκευής, χωρίς περιορισμούς στο πλήθος και στο εμβαδόν των κτισμάτων, που κατέχει κάθε ξεχωριστός ιδιοκτήτης σε παραδοσιακό οικισμό, με κίνητρα για επαναχρησιμοποίηση των αξιόλογων δομικών στοιχείων των παλιών σπιτιών και με ρυθμίσεις τέτοιες ώστε να αποτραπεί η οικοδόμηση των νέων κατοικιών εκτός του παραδοσιακού οικισμού.

Γι’ αυτό για πρώτη φορά αποφασίστηκε να μη γίνουν μαζικά οι κατεδαφίσεις και ο κάθε ιδιοκτήτης να κατεδαφίσει το κτίσμα του με τη δική του φροντίδα, λαμβάνοντας υπεραρκετή επιδότηση.

Γι’ αυτό και για πρώτη φορά σε φυσική καταστροφή ορίστηκε τοπικός Συντονιστής των ενεργειών όλων των φορέων που εμπλέκονται σε μια υπόθεση με ιδιαίτερες απαιτήσεις.

Υπάρχουν παράπονα, δικαιολογημένα και μη, για αργοπορία των διαδικασιών.
Όμως όλοι θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι η αποκατάσταση τέτοιων μαζικών καταστροφών, τέτοιων όμορφων οικισμών δεν θα ήταν σωστό να αντιμετωπιστεί με μαζικό, ισοπεδωτικό και απρόσωπο τρόπο.
Αντίθετα, η αποκατάσταση των ζημιών θα πρέπει να γίνει με σεβασμό στη παραδοσιακή οικοδομική τεχνική, κόντρα στη λανθασμένη αντίληψη της ευκολίας, του «σύγχρονου» και του φτηνού.

Όμως χωρίς την ενεργοποίηση και κυρίως χωρίς το μεράκι των ίδιων των σεισμοπαθών και των συλλογικών φορέων τους δεν θα μπορέσουμε να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα». , σας υποβάλλω την παραίτησή μου, ευχαριστώντας σας για την εμπιστοσύνη που μου δείξατε όλο αυτό το διάστημα που εκτελούσα τα χρέη του συντονιστή. Δύο χρόνια τώρα έδωσα και τη ψυχή μου για να απαλύνω τον πόνο των πληγέντων συμπατριωτών μου. Κατάφερα πολλά, απέτυχα σε μερικά άλλα.

Κουράστηκα σωματικά και ψυχικά, αλλά ήταν μια γλυκιά κούραση γιατί έβλεπα την αναγνώριση των προσπαθειών μου στο βλέμμα και στα λόγια της μεγάλης πλειοψηφίας των πληγέντων. Αυτό το σημαντικό κεφάλαιο στη ζωή μου κλείνει εδώ. Και είμαι έτοιμος να προσφέρω ξανά τις υπηρεσίες μου από το ίδιο μετερίζι όταν με το καλό ο ΣΥΡΙΖΑ αναλάβει εκ νέου τη διακυβέρνηση της χώρας και εφόσον ο νέος υπουργός Ναυτιλίας μου το ζητήσει».

• Οι φωτογραφίες του ρεπορτάζ είναι από το προσωπικό αρχείο του Στρατή Μπαλάσκα και απαγορεύεται η χρήση τους

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ