× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Για το Δημητρό Ψαρρό και το «Αϊβαλί»

Ένας τόμος για το αντικρινό μας Αϊβαλί που δεν παρουσιάσαμε ακόμα

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 1/2/2019

Για το Δημητρό Ψαρρό και το «Αϊβαλί»

Το 1990, 29 κοντά ολόκληρα χρόνια πριν, νεοσσός στη δημοσιογραφία αλλά αυθάδης όπως πάντα, στην δημόσια παρουσία των απόψεων μου, είχα τολμήσει να μιλήσω στο Δημοτικό θέατρο Μυτιλήνης με θέμα «οι εκκλησίες του Αϊβαλιού». Σε μια εκδήλωση οργανωμένη από τον ΦΟΜ ο Θεόφιλος. Έλεγα πως, δεν μπορεί ετούτος ο τόπος αντίκρυ στη Μικρασιατική πολιτεία, να ξέρει τόσα λίγα για δαύτην. Έλεγα ακόμα πως η Ελληνοτουρκική προσέγγιση, την οποία τόσο πολύ… λίγοι, ονειρευόμασταν τότες, περνά μέσα από τη γνώση του κοινού παρελθόντος, τη γνώση της συνύπαρξης των δυο λαών.

Σε εκείνη το λοιπόν την εκδήλωση γνώρισα καθήμενο στην πρώτη πρώτη σειρά, ένα σεβάσμιο ξερακιανό ασπρομάλλη κύριο. Μανόλης Ψαρρός μου συστήθηκε. Κάθονταν δίπλα σε έναν άλλο αγαπημένο μου παππού, τον υπεραιωνόβιο και εν ζωή ακόμα ευρισκόμενο τελευταίο Έπαρχο της Ίμβρου και της Τενέδου Γιάννη Παπουτσιδάκη. Είχαν σπεύσει και οι δυο με περίσσιο σεβασμό να προσκυνήσουν την ασημένια θήκη της κάρας του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη πολιούχου Αγίου των Κυδωνιών, που ο μοναδικός κι αξέχαστος φίλος Άγγελος Δεληβοριάς Διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, είχε επιτρέψει να ταξιδέψει από την Αθήνα όπου βρίσκεται στη Μυτιλήνη ειδικά για τη εκδήλωση! Την είχε παραδώσει στην αντιπροσωπεία της Ενώσεως Κυδωνιατών που είχε ταξιδέψει κι αυτή ειδικά στη Μυτιλήνη από την Αθήνα.

Σαν τέλειωσε λοιπόν η εκδήλωση, αυτός ο άνθρωπος, ο κ. Μανόλης Ψαρρός, ήρθε να με συγχαρεί, να μου συστηθεί και να μου πει «Εσύ πρέπει να γνωρίσεις το γιο μου το Δημητρό. Πάσχετε από την ίδια αθεράπευτη αρρώστια. Ή μάλλον έχετε φάει την ίδια πετριά….».

Αυτό ήταν. Το ίδιο βράδυ μου τηλεφώνησε ο Δημητρός. Μηχανολόγος κι αρχιτέκτονας στην Αθήνα, λάτρης του όμορφου, σαν τον τότε Καλαμιάρη στην Παναγιούδα, μα προπάντων Μικρασιάτης. Ή μάλλον…. Αϊβαλιώτης.

Κάπως έτσι ξεκινήσαμε τα ταξίδια. Στους δρόμους αξέχαστων πατρίδων να του κρατώ τη μεζούρα και να τον ακούω να μου μιλά για το Αϊβαλί. Κι ύστερα για αντίδωρο να μου σχεδιάζει σπίτια στην Πέργαμο και να με ακούει να του μιλώ για τη δική μου πολιτεία.

Και τα βράδια ρακί να πνιγούν τα ντέρτια. Μια δυο φορές είχαμε μαζί μας και τον αρχιτέκτονα Νίκο Αγριαντώνη,  πρόεδρο του ελληνικού τμήματος της ICOMOS, ακόμα περισσότερες στα ταξίδια μας είχαμε μαζί μας και τον Αλέκο Μαθιέλλη. Κι ο Γιώργος Παπαδόπουλος με μια τεράστια «πρωτόγονη» μηχανή λήψης ερχόταν μαζί μας. Για να ξαναλειτουργήσουν οι γέφυρες ανάμεσα στους λαούς, να πάμε και να ‘ρθουν, να κυλήσει νερό στ’ αυλάκι «μπας και μια μέρα γυρίσουμε στα σπίτια μας. Με ειρήνη και Δημοκρατία». Γιατί η ειρήνη και η δημοκρατία ήταν ο νταλκάς του Δημητρού, οι κοινός νταλκάς της παρέας…

Με τούτα και με τα άλλα κυλούσε ο καιρός και ο Δημητρός άρχισε να μιλά για το όνειρο μιας έκδοσης για το Αϊβαλί του. «Μια έκδοση μεγάλη κι ακριβή για να μάθουν όσοι δεν ξέρουν και να λένε σωστά όσοι λένε πως ξέρουν» έλεγε και ξανάλεγε… Και δούλευε.

Μόνο που ο Δημητρός αρρώστησε από μιαν άλλη, κακιά αυτή, αθεράπευτη αρρώστια και το Μάιο του 2008 έφυγε για πάντα.

Το «Αϊβαλί» του έμεινε ανέκδοτο. Μέχρι πριν καιρό που ο Στρατής Φρατζέσκος, άλλος καρδιακός φίλος του Δημητρού κι αυτός, μου είπε πως ο τόμος – όνειρο του Ψαρρού κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις του Μορφωτικού ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας (να και κάτι καλό που κάνουν ετούτα τα μαγαζιά).

Έσπευσα να το αποκτήσω. Με το που το άνοιξα ο Δημητρός ξεχύθηκε από μέσα του. Το Αϊβαλί ξεχύθηκε μέσα από την έκδοση και με συνεπήρε… Μοναδική έκδοση, μοναδικές γνώσεις…

Και στις πρώτες σελίδες η ανάμνηση των ταξιδιών. Ευχαριστίες σε όσους του στάθηκαν στις πολύχρονες έρευνες του. «Στο Στρατή Μπαλάσκα, δημοσιογράφο στη Μυτιλήνη, με καταγωγή από την Πέργαμο, που αγωνίζεται για την αλληλοκατανόηση των λαών της Ελλάδας και της Τουρκίας» γράφει. Δέκα χρόνια μετά η φωνή του Δημητρού στα αυτιά μου.

Ας είναι…

Δεν διαβάζετε ετούτος ο τόμος. Στέκει στο γραφείο σου και σαν την Ελλάδα σε πληγώνει (και σε πληγώνει συχνά ξανά στους καιρούς μας) τον ανοίγεις.

«Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί,/ όπου και να θολώνει ο νους σας/ μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό/ και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη» έλεγε ο Οδυσσέας Ελύτης. Συγχώρα με Ποιητή… Δεν ξέρω τι μου λέει πια ο Παπαδιαμάντης κι ο Σολωμός μα νιώθω, συγχωρέστε με για την αμαρτία, πως το Αϊβαλί του Δημητρού Ψαρρού μου λέει περισσότερα…

Σε ευχαριστούμε Δημητρό, όλοι εμείς που πάσχουμε από την ίδια με σένα αθεράπευτη αρρώστια σε ευχαριστούμε. Ή μάλλον όλοι εμείς που «έχουμε φάει την ίδια πετριά….» που ‘λεγε κι ο μακαρίτης ο πατέρας σου. Και συγχώρεσέ μας που ακόμα δεν αξιωθήκαμε εδώ, καρσί από το Αϊβαλί, σχεδόν ενάμιση χρόνο τώρα, να παρουσιάσουμε το έργο σου.

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

«Τα χελιδόνια πάντα θα νικούν τους χειμώνες»

Για τις νέες συνεργασίες, τα τραγούδια και τα βιβλία της μίλησε στο «Ν» η Ντέπη Χατζηκαμπάνη
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΔΡΑΣΕΙΣ

80 απολιθωμένοι κορμοί 20 εκατομμυρίων ετών!

Αποκαλύπτονται συνεχώς ευρήματα κατά την διάρκεια των σωστικών ανασκαφών στον οδικό άξονα Καλλονής – Σιγρίου
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΔΡΑΣΕΙΣ

Επιχορήγηση 50 χιλιάδων ευρώ σε φορείς Πολιτισμού

Ανακοίνωση Ομοσπονδίας Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής για πρόσκληση επιχορήγησης Συλλόγων, Μουσείων και Πινακοθηκών από το Υπουργείο Πολιτισμού
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

«Να διατηρηθεί το σινεμά ως εμπειρία (και θαύμα)»

Μιλά ο συντοπίτης μας, Ευθύμης Kosemund Σανίδης
ΘΕΑΤΡΟ

ΦΟΜ: 30 χρόνια μετά αλλάζει σπίτι!

Ο σκηνοθέτης του ιστορικού σωματείου, Αντρέας Σεφτελής μίλησε στο «Ν» για τη μετακόμιση, τη «ΘΕΣΙΣ» και την τέχνη που «πρέπει να ανασάνει»
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΘΕΑΤΡΟ

Χριστουγεννιάτικο παραμύθι μετά μουσικής!

Το δώρο δύο καλλιτεχνών για το συλλογικό πνεύμα του Μολύβου
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΒΙΒΛΙΟ

Το «Ν» στο βιβλιοπωλείο Χατζηδανιήλ!

Η Κλειώ Χατζηδανιήλ μιλά για την ικανοποιητική προσέλευση κόσμου από το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΧΩΡΙΑ

SOS για την «οικία Χατζή» στο Σκαλοχώρι

Ο «Δρυς» ζητά την κήρυξη του κτηρίου ως διατηρητέο
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Time: Στις 100 φωτογραφίες του 2020, αυτή του Ηλία Μάρκου

Σκιές ανθρώπων να προσπαθούν να σωθούν από την πυρκαγιά- τι λέει ο φωτορεπόρτερ στο «Ν»
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΒΙΒΛΙΟ

«Μπαίνουν στο βιβλιοπωλείο, ακόμα και για την αίσθηση!»

Η Βάλια Μπαρμπατιώτη από το Book and Art μιλά στο «Ν» για το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων και την αναγκαιότητα στήριξης της τοπικής αγοράς
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΒΙΒΛΙΟ

Λεσβιακό ημερολόγιο: «Πήρα τη σκυτάλη και συνεχίζουμε!»

Ο Π. Σκορδάς μιλά για την έκδοση που μπαίνει στη δεύτερη δεκαετία της στο «Ν»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Η ντροπή της Πολιτείας, η ασέβεια για το Μουσείο Βρανά!

Ολο το ιστορικό, έργων και κόπων, στη συνέντευξη του Νίκου Σηφουνάκη στο «Ν»
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ