Δεν είναι καθόλου ευοίωνη η συγκυρία για γεωπολιτικές περιπέτειες για την Τουρκία. Το χάος από την αλλαγή του τρόπου διακυβέρνησης, μετά τη μετάβαση της χώρας σε σύστημα εκτελεστικής προεδρίας, η επιδείνωση της οικονομικής ύφεσης και οι αυξανόμενες πολιτικές εντάσεις. Μετά τις τοπικές εκλογές απαιτούν η Άγκυρα να επικεντρωθεί στις εγχώριες δυσκολίες της. Ωστόσο, παρά το αδιέξοδο της στη Συρία και την ήττα στο Σουδάν, η Άγκυρα προχωρά σε μια άλλη περιφερειακή κρίση: στη Λιβύη και πάλι με τους γνωστούς … ευσεβείς ιμπεριαλιστικούς της πόθους.

Η Τουρκία επέστρεψε στο προσκήνιο, όταν ο διοικητής του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA), Χαλίφα Χαφτάρ, ξεκίνησε επίθεση στην Τρίπολη στις 4 Απριλίου, έχοντας πάρει τον έλεγχο των δύο τρίτων της χώρας, υποστηριζόμενος από την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) με έδρα την Τρίπολη, υπό την ηγεσία του Fayez al-Sarraj και υποστηριζόμενη από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και άλλες ισλαμιστικές ομάδες, έχει προσδώσει μεγάλες ελπίδες στην στήριξη από την Τουρκία.

Ο Σαράζ, ο οποίος έχει αναλάβει να υπερασπιστεί την Τρίπολη, ζήτησε από την Άγκυρα υποστήριξη σε τηλεφωνική κλήση στις 28 Απριλίου, στον πρόεδρο της χώρας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Ερντογάν υποσχέθηκε να «σταθεί σταθερά δίπλα στους αδελφούς από τη Λιβύη» και «να κινητοποιήσει όλα τα μέσα για να απογοητεύσει όσους θέλουν να μετατρέψουν τη Λιβύη σε μια άλλη Συρία».

Με το επιχείρημα ότι μαύρα σενάρια βρίσκονται σε εξέλιξη ενάντια στην περιφερειακή ειρήνη, δήλωσε ότι η λιβυκή κυβέρνηση «παίρνει τη νομιμοποίησή της από τον λαό» ενώ ο Χαφτάρ είναι «ένας δικτάτορας που υποστηρίζεται από την Ευρώπη και ορισμένες αραβικές χώρες».

Μια μέρα μετά την κλήση του Σαράζ στον Ερντογάν, ο υπουργός Εσωτερικών της GNA επισκέφθηκε την Άγκυρα για να συζητήσει τις λεπτομέρειες της συνεργασίας, περιλαμβανομένων των τρόπων χρήσης των διμερών συμφωνιών άμυνας και ασφάλειας. Στις 19 Απριλίου, ο Ερντογάν συνάντησε, επίσης, τον επικεφαλής του ανώτατου υπουργικού συμβουλίου της Λιβύης.

Κι όλα αυτά μετά το τηλεφώνημα του Αμερικανού προέδρου στις 15 Απριλίου στον Χαφτάρ, που ήταν η πιο ξεκάθαρη υποστήριξη στον στρατάρχη από τον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ  δήλωσε ότι «είναι σημαντικός ο ρόλος του Χαφτάρ στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και στην εξασφάλιση των πόρων της Λιβύης» και είπε ότι οι δύο συζήτησαν «ένα κοινό όραμα για τη μετάβαση της Λιβύης σε ένα σταθερό δημοκρατικό πολιτικό σύστημα».

Η υποστήριξη της Ουάσινγκτον δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένου του παρελθόντος του Χαφτάρ, που αφού πιάστηκε αιχμάλωτος στον πόλεμο της Λιβύης με το Τσαντ στη δεκαετία του 1980, έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες και πέρασε δύο δεκαετίες εκεί, σε στενή σχέση με τη CIA.

Ο Χαλίφα Χαφτάρ, παίρνοντας το πράσινο φως από τις ΗΠΑ, έχει προσωρινή πρωτεύουσα τη Βεγγάζη στην Κυρηναϊκή, και υποστηρίζεται από την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και διακριτικά από τη Ρωσία.

Μέσω της απροκάλυπτης ή σιωπηρής υποστήριξης της Τρίπολης, η Τουρκία και το Κατάρ αποτελούν τον αντίπαλο άξονα στη Λιβύη, ενώ η Ιταλία επενδύει επίσης σε αυτό το στρατόπεδο, σύμφωνα με τα μελλοντικά της συμφέροντα.

Το ισχυρότερο χαρτί της Τουρκίας είναι η αναγνώριση του GNA από το ΟΗΕ, αλλά οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει η Άγκυρα υπονομεύουν το επιχείρημά της περί νομιμότητας. Οι δυνάμεις του Χαφτάρ και η κυβέρνηση με βάση το Tobruk έχουν επανειλημμένα κατηγορήσει την Τουρκία για παράνομη εξαγωγή όπλων στη Λιβύη.

Τον Ιανουάριο του 2013 εντοπίστηκαν όπλα σε πλοίο από την Τουρκία προς τη Λιβύη, που εξαιτίας της κακοκαιρίας, υποχρεώθηκε να αγκυροβολήσει στην Ελλάδα.

Τον Δεκέμβριο του 2014, η Αίγυπτος έπιασε ένα άλλο πλοίο που μετέφερε όπλα από την Τουρκία ενώ και ένα κορεατικό πλοίο που έφτασε στο λιβυκό λιμάνι της Misrata αποδείχθηκε ότι περιείχε όπλα φορτωμένα από την Τουρκία.

Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, ο Χαφτάρ διέταξε τους άντρες του να χτυπήσουν ένα άλλο πλοίο που έφθανε στην Ντέρνα από την Τουρκία, γεμάτο όπλα. Τον Σεπτέμβριο του 2015, η Ελλάδα κατάσχεσε ένα πλοίο που μετέφερε φορτίο πυρομαχικών από το τουρκικό λιμάνι της Αλεξανδρέττας (Iskenderun).

Η Τουρκία κατηγορείται επίσης για παράνομες εξαγωγές όπλων μέσω του Σουδάν. Τον Νοέμβριο του 2017, ένα πλοίο που ξεκίνησε από το τουρκικό λιμάνι του Mersin το σταμάτησαν στο Port Said, φορτωμένο με 29 κοντέινερς γεμάτα όπλα και πυρομαχικά.

Πιο πρόσφατα, στις 18 Δεκεμβρίου του 2018, ένα πλοίο με φορτίο όπλων κατασχέθηκε στο λιμάνι Khoms, περίπου 100 χιλιόμετρα ανατολικά της Τρίπολης. Σύμφωνα με τους τελωνειακούς υπαλλήλους, το φορτίο περιείχε 3.000 πιστόλια φτιαγμένα στην Τουρκία, καθώς και άλλα όπλα και εκρηκτικά. Το περιστατικό ακολούθησε την ανακάλυψη 2,5 εκατομμυρίων σφαιρών από την Τουρκία σε πλοίο που κατασχέθηκε στο ίδιο λιμάνι την προηγούμενη μέρα.

Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στην Τρίπολη αρκετές μέρες αργότερα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου συμφώνησε σε κοινή έρευνα για τις αποστολές όπλων, οι οποίες, δήλωσε πως «δεν αντιπροσωπεύουν την πολιτική ή την προσέγγιση του τουρκικού κράτους». Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ωστόσο, το συμβούλιο που εποπτεύει το εμπάργκο όπλων στη Λιβύη επιβεβαίωσε την αποστολή όπλων στη Λιβύη από την Τουρκία και τα ΗΑΕ.

Οι κατηγορίες εναντίον της Τουρκίας αναζωπυρώθηκαν από τότε που ο Χαφτάρ ξεκίνησε την πορεία του προς την κατάληψη της Τρίπολης. Σε μια σειρά από tweets, ο εκπρόσωπος του LNA, Ahmad al-Mesmari, έγραφε ότι η Τουρκία «συνεχίζει να παρέχει όπλα σε τρομοκράτες στη Λιβύη» και υποστήριζε ότι διαθέτει «σειρά εγγράφων και άλλων αποδεικτικών στοιχείων» που αποδεικνύουν την στήριξη της Άγκυρας στο Ισλαμικό Κράτος (IS), υποστηρίζοντας ότι οι δυνάμεις του Χαφτάρ «αγωνίζονται στην διεθνώς αναγνωρισμένη τρομοκρατική ομάδα της Αλ Κάιντα στην Τρίπολη».

Σε συνέντευξη Τύπου στις 19 Απριλίου, ο Mesmari ισχυρίστηκε επίσης ότι η Τουρκία είχε στείλει μαχητές από τη Συρία στη Λιβύη και παρείχε drones σε τρομοκράτες.

Ως γείτονας της Λιβύης, η Αίγυπτος αισθάνεται ότι δικαιούται να παρέμβει λόγω των συνεπειών της αστάθειας στα σύνορά της. Όσο για την προσέγγιση του Τραμπ, αυτή είναι ευθυγραμμισμένη με τις πολιτικές του ζεύγους της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Φαίνεται επίσης ότι ευχαριστεί και την Αίγυπτο, όπως αποδεικνύεται από την απόφαση της Ουάσιγκτον να χαρακτηρίσει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα τρομοκρατική ομάδα.

Η Γαλλία, εν τω μεταξύ, μπλόκαρε μια ανακοίνωση της ΕΕ στις 11 Απριλίου που θεωρούσε τον Χαφτάρ υπεύθυνο για τις συγκρούσεις. Το Κατάρ, ο εταίρος της Τουρκίας στη Λιβύη, έχει δει τον ρόλο και την επιρροή του να εξασθενίζουν σε μεγάλο βαθμό, ενώ το Σουδάν, ο «αόρατος» σύμμαχος της Τουρκίας στη Λιβύη, είναι εκτός παιχνιδιού, μετά την απομάκρυνση του Ομάρ αλ Μπασίρ, τον περασμένο μήνα.

Με όλους αυτούς τους παραπάνω παράγοντες, είναι δύσκολο να περιμένουμε ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα για την Τουρκία στη Λιβύη.

Οι δυνάμεις που υποστηρίζει η Τουρκία κατάφεραν να διατηρήσουν τον έλεγχο στην Τρίπολη και τη Μισράτα, αλλά το σενάριο που ήθελαν να διώχνουν τον Χαφτάρ πίσω στο Τομπρούκ και τη Βεγγάζη φαίνεται τώρα πολύ απίθανο.

Αν οι δυνάμεις του Χαφτάρ κυριαρχήσουν, το κόστος για την Τουρκία θα είναι μεγάλο, προς απογοήτευση των εργολάβων της, οι οποίοι εγκατέλειψαν έργα ύψους 19 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Λιβύη το 2011 και ελπίζουν να επιστρέψουν.