Πριν από μία εβδομάδα και συγκεκριμένα στις 23 Μαρτίου, ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον είπε σε μια ομάδα βουλευτών του Συντηρητικού Κόμματος: «Ο λόγος που έχουμε την επιτυχία του εμβολίου είναι λόγω του καπιταλισμού, λόγω της απληστίας, φίλοι μου».

Ο Τζόνσον διατύπωσε με την πολιτική… σοφία, που τον διακρίνει, το δόγμα ότι η επιδίωξη του ιδιωτικού κέρδους, μέσω των ελεύθερων καπιταλιστικών αγορών οδηγεί σε θεαματικά αποτελέσματα, τα οποία έχουν θετικό αντίκτυπο στο κοινωνικό σύνολο.

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, τα επιτεύγματα της Βρετανίας στην ανάπτυξη του εμβολίου της AstraZeneca και στην εθνική διάθεση εμβολιασμού έχουν να κάνουν περισσότερο με κρατικές επενδύσεις, παρά με τον μηχανισμό της αγοράς.

Κυβερνητικά χρήματα επιχορήγησαν την ανάπτυξη εμβολίων στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και είναι η χρηματοδοτούμενη, από το βρετανικό κράτος, Εθνική Υπηρεσία Υγείας, η οποία έχει πραγματοποιήσει το πρόγραμμα εμβολιασμού.

Ο Τζόνσον δεν είδε επίσης ή δεν κατάλαβε πως οφείλεται στον καπιταλισμό και την απληστία το γεγονός ότι η Βρετανία έχει τώρα το πέμπτο χειρότερο ποσοστό θνησιμότητας Covid-19 στον κόσμο με πάνω από 126.500 νεκρούς, μέχρι σήμερα (πάνω από 1.287 θανάτους, ανά εκατομμύριο).

Η βρετανική κυβέρνηση, όπως συνέβη στα περισσότερα κράτη με νεοφιλελεύθερη αντίληψη άσκησης της εξουσίας, αρνήθηκε να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να επιβραδύνει και να σταματήσει τη μετάδοση του κορωνοϊού στην ευρύτερη κοινότητα, απέτυχε να παράσχει, εγκαίρως, στους εργαζομένους υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής μέριμνας επαρκή μέσα προστασίας και άλλους πόρους που θα μπορούσαν να είχαν σώσει τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων, που βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή της μάχης με την πανδημία.

Ειδικότερα, στον τομέα της δημόσιας υγείας, οι επιλογές της κυβέρνησης Τζόνσον με τις αναθέσεις σε ιδιωτικές εταιρίες συμβούλων, ήταν καταστροφικές. Για παράδειγμα, αντί να εξοπλίσει το κοινοτικό σύστημα GP της Εθνικής Υπηρεσίας Υγείας για να αναλάβει το σύστημα εξέτασης και ιχνηλάτησης -«track and trace»- η κυβέρνηση των Συντηρητικών επέλεξε να δώσει £ 37 δισεκατομμύρια στερλίνες στη Serco για τη διαχείριση μέρους του συστήματος.

Ωστόσο, αυτό για τον Τζόνσον ήταν μέσα στα πρότυπα του καπιταλισμού και της απληστίας, που φέρνει θεαματικά αποτελέσματα κι εντέλει ωφελεί το κοινωνικό σύνολο.  Προς το παρόν, εδώ κι ένα χρόνο, πάντως αυτοί που έχουν, κατά κύριο λόγο ωφεληθεί είναι οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες στη Βρετανία που έχουν αποκομίσει τεράστια κέρδη.

Περίπου 2.500 σύμβουλοι  των Accenture, Deloitte και McKinsey έχουν μέση ημερήσια αμοιβή 1.000 £ στερλίνες, με μερικούς να λαμβάνουν ακόμη και 6.624 στερλίνες, την ημέρα.

Ο Τζόνσον έχει μάλιστα σχεδιάσει έναν οδικό χάρτη για το άνοιγμα της οικονομίας, στη Βρετανία, στο οποίο το πιο αισιόδοξο σενάριο προβλέπει τρίτο κύμα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2021 και Ιανουαρίου 2022 και τουλάχιστον 30.000 επιπλέον θανάτους. Αυτοί οι θάνατοι μπορούν να αποφευχθούν. Αλλά ακριβώς επειδή η βρετανική κυβέρνηση καθοδηγείται από τον καπιταλισμό και την απληστία που επιμένει πως πρέπει όλοι να μάθουν να «ζουν με τον ιό» για να συνεχιστεί η λειτουργία της αγοράς, θα πρέπει να υπάρξουν κι άλλα θύματα.

Σε αντίθεση, λοιπόν, με τους ισχυρισμούς του Βρετανού πρωθυπουργού, αυτή η πανδημία έχει επιβεβαιώσει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι οι ανάγκες της δημόσιας υγειονομικής περίθαλψης δεν μπορούν να καλυφθούν, επαρκώς, στο πλαίσιο ενός συστήματος που βασίζεται στο κέρδος.

Και είναι, πράγματι, η απουσία του καπιταλιστικού κινήτρου του κέρδους, που αποτελεί τη βάση της αξιοθαύμαστης αντιμετώπισης του Covid-19 από τη σοσιαλιστική Κούβα, η οποία τώρα έχει πέντε εμβόλια σε κλινικές δοκιμές και πρόκειται να είναι σύντομα μεταξύ των πρώτων κρατών που έχουν καταφέρει να εμβολιάσουν ολόκληρο τον πληθυσμό τους.

Αντιδρώντας γρήγορα και αποφασιστικά, κινητοποιώντας το δημόσιο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και τον κορυφαίο στον κόσμο, κλάδο βιοτεχνολογίας της, η Κούβα έχει καταφέρει να διατηρήσει τη μετάδοση και τους θανάτους σε χαμηλά επίπεδα.

Το 2020 η Κούβα επιβεβαίωσε συνολικά 12.225 κρούσματα και 146 θανάτους σε πληθυσμό 11,2 εκατομμυρίων.

Τον Νοέμβριο του 2020, τα αεροδρόμια άνοιξαν, οδηγώντας σε αύξηση των μολύνσεων τον Ιανουάριο του 2021.  Μέχρι τις 24 Μαρτίου 2021, η Κούβα είχε καταγράψει λιγότερα από 70.000 κρούσματα και 408 θανάτους.

Το ποσοστό θνητότητας ήταν 35 ανά εκατομμύριο και το ποσοστό θνησιμότητας όσων νόσησαν ήταν μόλις 0,59% (2,2% παγκοσμίως · 2,9% στη Βρετανία).

Μέσα σε ένα χρόνο, 57 κλιμάκια ειδικών από το διεθνές σώμα Henry Reeve της Κούβας είχαν θεραπεύσει 1,26 εκατομμύρια Covid-19 ασθενείς σε 40 χώρες ενώ εντάχθηκαν φέτος κι άλλοι 28.000 Κουβανοί επαγγελματίες υγείας, που εργάζονται, ήδη, σε 66 χώρες.

Τα επιτεύγματα της Κούβας είναι ακόμη πιο θεαματικά, δεδομένου ότι από το 2017 και μετά, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε 240 νέες κυρώσεις, ενέργειες και μέτρα ενίσχυσης του 60ετούς αποκλεισμού της από τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων σχεδόν 50 πρόσθετων μέτρων, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, που κοστίζουν μόνο στον τομέα της υγείας πάνω από 200 εκατομμύρια δολάρια.

Η Κούβα προχώρησε στην αντιμετώπιση του Covid-19, κινητοποιώντας το δικό της σύστημα δημόσιας υγειονομικής περίθαλψης που εστιάζει στην πρόληψη και πραγματοποιεί καθημερινές επισκέψεις στα σπίτια για τον ενεργό εντοπισμό και τη θεραπεία κρουσμάτων με συνεχή τροφοδότηση στοιχείων και δεδομένων για την συμπτωματολογία, τις μεταλλάξεις και την παραγωγή νέων θεραπειών για ασθενείς με Covid -19 και ειδικά εμβόλια. Αυτές οι εξελίξεις φέρνουν την ελπίδα και την κρατούν ζωντανή, όχι μόνο για την Κούβα, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Τι είναι ξεχωριστό στα εμβόλια της Κούβας;

Περίπου 200 εμβόλια Covid αναπτύσσονται παγκοσμίως με 23 εξ αυτών, να έχουν προχωρήσει στη φάση 3 των κλινικών δοκιμών. Δύο από αυτά είναι από την Κούβα (Soberana 2 και Abdala).

Καμία άλλη χώρα της Λατινικής Αμερικής δεν έχει αναπτύξει το δικό της εμβόλιο, σε αυτό το στάδιο. Η Κούβα έχει τρία ακόμη υποψήφια εμβόλια σε προηγούμενη φάση (Soberana 1, Soberana Plus και ένα ενδορινικό εμβόλιο χωρίς βελόνα που ονομάζεται Mambisa).

Δοκιμές φάσης III και «επεμβατικές μελέτες»

Μέχρι τα τέλη Μαρτίου, διεξήχθησαν δοκιμές φάσης III για το Soberana 2 και το Abdala, το καθένα στο οποίο συμμετείχαν περισσότεροι από 44.000 εθελοντές άνω των 19 ετών, σε περιοχές με υψηλή συχνότητα εμφάνισης Covid-19. Το Soberana 2 χορηγείται στην Αβάνα και το Abdala στο Σαντιάγο της Κούβας και το Γκουαντάναμο.

Η ανάλυση και η παρακολούθηση των δοκιμαστικών ασθενών φάσης ΙΙΙ θα συνεχιστούν μέχρι τον Ιανουάριο του 2022 για να διερευνήσουν εάν εμποδίζουν τη μετάδοση, πόσο διαρκεί η ανοσία και άλλες ερωτήσεις που δεν μπορούν ακόμη να απαντήσουν οι παραγωγοί εμβολίων. Ωστόσο, επιπλέον 150.000 εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης στην Αβάνα λαμβάνουν βολές Soberana 2, ως μέρος μιας «επεμβατικής μελέτης», μια μορφή κλινικής δοκιμής που μπορεί να εγκριθεί μετά την απόδειξη της ασφάλειας τους στη φάση II.

Οι μελέτες επέμβασης δεν περιλαμβάνουν δοκιμές διπλού τυφλού ή εικονικού φαρμάκου. Άλλες 120.000 εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης στη δυτική Κούβα θα λάβουν το Abdala τις επόμενες εβδομάδες. Άλλες επεμβατικές μελέτες στην πρωτεύουσα θα γίνουν σε 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους στην Αβάνα, με το μεγαλύτερο μέρος του ενήλικου πληθυσμού να έχει εμβολιαστεί μέχρι τα τέλη Μαΐου 2021, πράγμα που σημαίνει ότι 2 εκατομμύρια Κουβανοί θα έχουν εμβολιαστεί πλήρως.

Περιμένοντας ικανοποιητικά αποτελέσματα, τον προσεχή Ιούνιο θα ξεκινήσει η πραγματική εθνική εκστρατεία εμβολιασμού στην Κούβα, δίνοντας προτεραιότητα στις ομάδες υψηλού κινδύνου και σε άτομα άνω των 60 ετών. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου 2021, έξι εκατομμύρια Κουβανοί, άνω του μισού πληθυσμού, θα έχουν καλυφθεί και μέχρι το τέλος του έτους, η Κούβα θα είναι μεταξύ των πρώτων χωρών στον κόσμο, που θα εμβολιάσουν πλήρως ολόκληρο τον πληθυσμό της.

Οι Κουβανοί ιατροί και επιστήμονες είναι πεπεισμένοι ότι έχουν την ικανότητα και την εμπειρία να προσαρμόσουν τα σκευάσματα εμβολίων, τις τεχνολογίες και τα πρωτόκολλα δράσης για την αντιμετώπιση νέων μεταλλάξεων. Τα επόμενα βήματα είναι τα Soberana 1 και Soberana Plus να συμμετάσχουν στις δοκιμές φάσης II και θα ξεκινήσει μια νέα μελέτη επέμβασης, που θα περιλαμβάνει ηλικίες από 5 έως 18 ετών.

Ένα εμβόλιο για τον παγκόσμιο νότο

Οι Κουβανοί επαγγελματίες υγείας έχουν λάβει δέκα χρυσά μετάλλια από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (WIPO). Τα προϊόντα βιοτεχνολογίας τους εξήχθησαν σε 49 χώρες πριν από την πανδημία, συμπεριλαμβανομένων εμβολίων που χρησιμοποιήθηκαν σε προγράμματα ανοσοποίησης παιδικής ηλικίας στη Λατινική Αμερική.

Η Κούβα δήλωσε ότι τα εμβόλια Covid-19 θα εξαχθούν σε άλλες χώρες. Αυτό φέρνει ελπίδα σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα που απλά δεν μπορούν να εμβολιάσουν τον πληθυσμό τους σε υψηλές τιμές (μεταξύ 10 και 30 $, ανά δόση) από το φαρμακείο. Τον Φεβρουάριο του 2021, το Γραφείο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας ανέφερε ότι η αμερικανική εταιρεία Pfizer «εκφοβίζει» τις χώρες της Λατινικής Αμερικής ζητώντας να της δοθούν κρατικά περιουσιακά στοιχεία, όπως κτίρια πρεσβειών και στρατιωτικές βάσεις, ως εγγύηση έναντι του κόστους τυχόν μελλοντικών αξιώσεων σε σχέση με τα εμβόλια για τον covid19.

Μέσω συμφωνίας με το Ινστιτούτο Παστέρ του Ιράν, 100.000 Ιρανοί θα συμμετάσχουν στις κλινικές δοκιμές φάσης III για τη Soberana 2 και άλλα 60.000 άτομα θα συμμετάσχουν από τη Βενεζουέλα.

Άλλες χώρες, όπως το Μεξικό, η Τζαμάικα, το Βιετνάμ, το Πακιστάν και η Ινδία, έχουν δηλώσει το ενδιαφέρον τους να λάβουν κουβανικά εμβόλια, όπως και η Αφρικανική Ένωση, η οποία εκπροσωπεί και τα 55 έθνη στην Αφρική. Είναι πιθανό ότι η Κούβα θα εφαρμόσει μια ειδική κλίμακα στις εξαγωγές εμβολίων Covid-19, όπως συμβαίνει και με την αποστολή επαγγελματιών της του ιατρικού τομέα, οπότε αυτό που θα χρεώνει θα είναι ανάλογο της ικανότητας πληρωμής των διάφορων χωρών.

Χωρίς τον αδικαιολόγητο αποκλεισμό των ΗΠΑ, η Κούβα θα μπορούσε να έχει περισσότερα και καλύτερα αποτελέσματα, εντούτοις έχει καταφέρει να γίνει πρωτοπόρα στη βιοτεχνολογία, επειδή έχει ένα σοσιαλιστικό κράτος με μια κεντρικά σχεδιασμένη οικονομία, που έχει επενδύσει στην επιστήμη και την τεχνολογία και θέτει την ανθρώπινη ευημερία πάνω από το κέρδος.

Δηλαδή με απόντα τον καπιταλισμό και απούσα την απληστία για την οποία πανηγυρίζει ο Τζόνσον, αλλά παρούσα την αλληλεγγύη, εντός και εκτός συνόρων.