Τρεις επιθέσεις με πολιτικά κίνητρα σε επικριτές των εθνικιστών συμμάχων της τουρκικής κυβέρνησης έγιναν στην Άγκυρα, την περασμένη εβδομάδα. Αυτή η νέα έκρηξη πολιτικής βίας μπορεί να προκάλεσε σοκ στην αντιπολίτευση, αλλά και ο πρόεδρος της χώρας δεν αισθάνεται καλύτερα, καθώς νιώθει να σφίγγει γύρω του, ο κλοιός των Γκρίζων Λύκων.

Τα θύματα των πρόσφατων επιθέσεων ήταν ο Σελτσούκ Οζντάγκ (Selcuk Ozdag), αναπληρωτής πρόεδρος του αντιπολιτευόμενου τουρκικού κόμματος του Μέλλοντος «Future Party», ο Ορχάν Ουτζούρογλου (Orhan Uguroglu), δημοσιογράφος που ηγείται του γραφείου της εφημερίδας «Yenicag» στην Άγκυρα, και ο Αφσίν Χατίπογλου (Afsin Hatipoglu), δικηγόρος που παρουσιάζει ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα σε ένα κανάλι επικριτικό προς την τουρκική κυβέρνηση.

Όλοι χτυπήθηκαν στο φως της ημέρας, έξω από τα σπίτια τους, από μασκοφόρους άνδρες, που κρατούσαν λοστούς και έφεραν όπλα.

Τι κοινό είχαν τα θύματα;

Όλοι είχαν επικρίνει το Εθνικιστικό Κίνημα (MHP), τον εκλογικό σύμμαχο και de facto κυβερνητικό εταίρο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ερντογάν (AKP) Μπαχτσελί, λίγες μέρες πριν από τις επιθέσεις.

Το πιο σημαντικό, όμως, είναι το γεγονός ότι όλοι προέρχονται από το εθνικιστικό και ακροδεξιό πολιτικό υπόβαθρο της χώρας, αλλά έχουν γίνει επικριτές του MHP, τη θεωρούμενη ραχοκοκαλιά του εθνικιστικού κινήματος της Τουρκίας, εξαιτίας της συμμαχίας του με το AKP του Ερντογάν.

Ο Χατίπογλου, για παράδειγμα, είναι πρώην επικεφαλής των «υπερεθνικιστών των ιδεαλιστικών εστιών», γνωστότερων ως «Γκρίζων Λύκων».

Η ρήξη εντός του MHP, έχει ήδη δημιουργήσει ένα ξεχωριστό ακροδεξιό κόμμα, που έχει εντούτοις, σε πολλά ζητήματα ευθυγραμμιστεί με την τουρκική αντιπολίτευση.

Οι αποστάτες του AKP, έχουν επίσης δημιουργήσει νέα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του «Future Party», με επικεφαλής τον πρώην πρωθυπουργό της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου.

Ο Οζντάγκ υπέστη τους χειρότερους τραυματισμούς, όπως σπασμένα δάχτυλα και 17 ράμματα στο κεφάλι του. Τα ευρήματα της αστυνομικής έρευνας δείχνουν ότι η επίθεση ήταν καλά σχεδιασμένη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι πέντε επιτιθέμενοι πραγματοποίησαν παρακολούθηση γύρω από το σπίτι του Οζντάγκ για μια εβδομάδα. Η αστυνομία έχει συλλάβει δύο υπόπτους, μέχρι στιγμής. Είναι και οι δύο νεαροί άνδρες που συμμετέχουν ενεργά στον κλάδο των Ιδεαλιστικών εστιών (Γκρίζων Λύκων), στην Άγκυρα.

Η ομάδα, γνωστή για τις θανατηφόρες συγκρούσεις στο δρόμο με τους Τούρκους αριστερούς στη δεκαετία του 1970, λειτουργεί ως η οργάνωση της ακροδεξιάς νεολαίας του MHP.

Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, έχουν πραγματοποιηθεί πολλές παρόμοιες επιθέσεις σε προσωπικότητες των μέσων μαζικής ενημέρωσης, που μοιάζουν όλο και περισσότερο, με μια συστηματική προσπάθεια εκφοβισμού.

Οι δεσμοί των επιτιθέμενων με το MHP μαρτυρούν πολιτική υποκίνηση κι ανάλογο κίνητρο, τουλάχιστον.

Ο ηγέτης του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί (Devlet Bahceli) δυναμιτίζει το ήδη καχύποπτο κλίμα στην τουρκική συγκυβέρνηση, αφού έχει αποφύγει να καταδικάσει τις τελευταίες επιθέσεις.

Προφανώς, οι επιθέσεις στοχεύουν να εκφοβίσουν πολιτικούς της αντιπολίτευσης και αντιφρονούντες των μέσων ενημέρωσης, ειδικά εκείνων που επικρίνουν το ακροδεξιό MHP, φαίνεται όμως, να μεταφέρουν κι ένα μήνυμα στον Ερντογάν – μια υπενθύμιση- ότι οι εθνικιστές του σύμμαχοι δεν θα διστάσουν να προκαλέσουν πολιτικές εντάσεις και διάχυτη πολιτική βία για να τον αναγκάσουν να ξεπεράσει, εκ νέου, το γράμμα του νόμου.

Πράγματι, μοιάζει να τρίζει η συμμαχία του AKP με το MHP, η οποία βοήθησε τον Ερντογάν να αλλάξει το πολίτευμα στην Τουρκία εγκαθιδρύοντας ένα δικό του σύστημα εκτελεστικής προεδρίας και να κερδίσει τις εκλογές το 2018.

Η συγκυβέρνηση βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση, τόσο από μια εσωτερική δυναμική αντίδραση, όσο και από τις διαφορετικές θέσεις που έχει στην εξωτερική πολιτική.

Ο Μπαχτσελί θέλει να βεβαιωθεί ότι ο Ερντογάν, ένας ρεαλιστής με ζηλευτό ρεκόρ πολιτικών μεταστροφών, δεν θα αφήσει το MHP για να πιάσει πιο βολικούς πολιτικούς συμμάχους, πριν από τις εκλογές του 2023.

Ερντογάν και ο Μπαχτσελί ισχυρίστηκαν, τον περασμένο χρόνο, ότι η συμμαχία τους είναι άθικτη και δεσμευμένη να κερδίσει τις εκλογές του 2023, παρόλο που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η λαϊκή τους υποστήριξη συνεχίζει να βρίσκεται σε φθίνουσα πορεία.

Εξάλλου, μια σειρά εξελίξεων τους τελευταίους μήνες, δίνουν άφθονα στοιχεία για την σχέση AKP-MHP, η οποία  δεν είναι τόσο ομαλή όσο ήταν στις προεδρικές εκλογές του 2018 ή στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές του 2019.

Στο εσωτερικό, ο Ερντογάν και ο Μπαχτσελί διαφωνούν σε πολλά κρίσιμα ζητήματα.

Το πρώτο είναι η υπόσχεση του Ερντογάν για δικαστικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες διέρρεε πως θα ανακοινώσει τον Φεβρουάριο.

Το δικαστικό πακέτο αναμένεται να επιδιώξει κάποιο βαθμό εξομάλυνσης στην εγχώρια πολιτική σκηνή, όπου μια άνευ προηγουμένου καταστολή των αντιφρονούντων έχει καταλήξει σε χιλιάδες φυλακισμένους συμπεριλαμβανομένου του δημοφιλέστερου Κούρδου πολιτικού της Τουρκίας, Σελαχατίν Ντεμιρτάς (Selahattin Demirtas).

Ο Μπαχτσελί είναι αντίθετος σε μια τέτοια χαλάρωση επικαλούμενος λόγους, που διακυβεύουν την ασφάλεια του τουρκικού κράτους.

Το δεύτερο είναι το γεγονός ότι ο Ερντογάν επισκέπτεται μικρά κόμματα διαφόρων πεποιθήσεων σε μια προφανή προσπάθεια να σχηματίσει ένα τρίτο πολιτικό μπλοκ, υπό τον έλεγχό του, ώστε να σπάσει μια πιθανή  συσπείρωση της αντιπολίτευσης.

Ένα τέτοιο μπλοκ θα μπορούσε, επίσης, να διευκολύνει την απεξάρτηση του Ερντογάν από το MHP. Ως εκ τούτου, οι επαφές του με άλλα κόμματα, ίσως να πυροδότησαν την κρίση εμπιστοσύνης στην κυβερνητική συμμαχία.

Ξεχωρίζουν, πάντως, μεταξύ των επαφών του Ερντογάν αυτές με το (Κόμμα της Ευτυχίας) «Felicity Party», διάδοχο του Ισλαμικού Κόμματος της Ευημερίας, στο οποίο ξεκίνησε την πολιτική του σταδιοδρομία, ο Τούρκος πρόεδρος.

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Ερντογάν, επισκέφθηκε τον τάφο του Νετσμετίν Ερμπακάν, του ιδρυτή και αρχηγό του κόμματος και πολιτικού του μέντορα, έως ότου οι δύο απομακρύνθηκαν, μετά τη διάσπαση.

Οι ανησυχίες στη συμμαχία AKP-MHP είναι επίσης ιδεολογικές και προέρχονται από την αντιπαλότητα για το πώς πρέπει να διαμορφωθεί ο νέος τουρκικός εθνικισμός.

Θα δώσει προτεραιότητα σε ισλαμικές αρχές ή σε κοσμικές αξίες;

Ο Ερντογάν γνωρίζει πολύ καλά ότι ο εθνικισμός που εμπνέεται από το MHP, έχει απήχηση στα λαϊκά στρώματα του ΑΚΡ, απειλώντας να αρπάξει ορισμένα τμήματα της παραδοσιακής του βάσης. Για να αποτρέψει τέτοιες αλλαγές, πρέπει να βεβαιωθεί ότι η βάση του παραμένει δεσμευμένη στις συντηρητικές αξίες και να διατηρήσει τα δικά του πολιτικά ισλαμικά διαπιστευτήρια.

Ένας άλλος λόγος για την κρίση εμπιστοσύνης AKP-MHP έχει να κάνει με ένα σχέδιο τροποποίησης των εκλογικών νόμων.

Οι δύο σύμμαχοι εργάζονται αθόρυβα, αλλά δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συναίνεση. Ενώ το AKP ελπίζει σε αλλαγές που θα διευκολύνουν την επανεκλογή του Ερντογάν, το MHP επιμένει να διατηρήσει το όριο του 50% που πρέπει να περάσει ένας υποψήφιος για την τουρκική προεδρία, ώστε να κερδίσει.

Το MHP αποφεύγει επίσης τυχόν παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να ανοίξουν το δρόμο για την επιστροφή στο κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης της χώρας.

Κατά την άποψη του MHP, μόνο μια ισχυρή κυβέρνηση, βασιζόμενη στο σύστημα της εκτελεστικής προεδρίας και στη συμμαχία AKP-MHP, μπορεί να αντιμετωπίσει τις απειλές που δέχεται η Τουρκία, μέσα σε μια εχθρική γειτονιά και με πολιτική αστάθεια και τρομοκρατικές ομάδες στο εσωτερικό της.

Ένα άλλο σημείο διαμάχης αφορά το Κουρδικό Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (HDP), την τρίτη μεγαλύτερη δύναμη στο τουρκικό κοινοβούλιο.

Το MHP ζητάει την απαγόρευση του HDP για φερόμενη συνεργασία με τρομοκράτες και υποκίνηση βίας. Ο Ερντογάν μοιάζει απρόθυμος κι επιφυλακτικός να δυσαρεστήσει κι άλλο, τους Κούρδους υποστηρικτές του και να προκαλέσει νέες εντάσεις στους, ήδη, γεμάτους κρίσεις, δεσμούς του, με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Περιττό να λεχθεί πως και οι πρόσφατες προσπάθειες της Άγκυρας να μετριάσει τους τόνους στην εξωτερική πολιτική της δεν είναι ούτε αυτές της αρεσκείας του MHP.

Σε αυτές περιλαμβάνονται οι προσπάθειες αποκατάστασης των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η προγραμματισμένη για αύριο, επανέναρξη των διερευνητικών επαφών με την Ελλάδα και οι προσκλήσεις προς τη νέα αμερικανική κυβέρνηση, η οποία αναμένεται να είναι πιο σκληρή για την Τουρκία με πολιτικές που θα μπορούσαν να ασκήσουν περαιτέρω πίεση στην συμμαχία AKP-MHP.

Εν ολίγοις, η ανάγκη του Ερντογάν να επαναξιολογήσει την εξωτερική του πολιτική και να ξυπνήσει νέους συμμάχους στο σπίτι ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην πολιτική συμμαχία AKP-MHP, στο οποίο το MHP φαίνεται να έχει ακόμη μεγαλύτερη δύναμη, προκειμένου να ασκήσει πίεση στον Τούρκο πρόεδρο.