Με το ερώτημα ποιον υπηρετεί τελικά η ανάπτυξη στα νησιά, η Λαϊκή Συσπείρωση Βορείου Αιγαίου άσκησε κριτική στον χωροταξικό σχεδιασμό για τον Τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη Βιομηχανία, κατά τη σχετική συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο. Η επικεφαλής της παράταξης, Αγλαΐα Κυρίτση, έθεσε στο επίκεντρο την απόσταση που, όπως υποστήριξε, χωρίζει τη διευκόλυνση των επενδύσεων από την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των κατοίκων.

«Σχεδιάζεται ο χώρος για τις επενδύσεις, αλλά όχι η ζωή για τους ανθρώπους», ήταν η χαρακτηριστική διατύπωση με την οποία η παράταξη συνόψισε τη θέση της, καταψηφίζοντας το πλαίσιο που τέθηκε προς γνωμοδότηση.

Σύμφωνα με τη Λαϊκή Συσπείρωση, τα χωροταξικά πλαίσια δεν αποτελούν απλώς τεχνικά κείμενα για τη χωροθέτηση δραστηριοτήτων. Αποτυπώνουν πολιτικές επιλογές για τη χρήση της γης, την αξιοποίηση της ενέργειας και του φυσικού πλούτου, με άμεσες συνέπειες στην παραγωγή, στο περιβάλλον και στις συνθήκες ζωής στα νησιά.

Αιχμές για τον χρόνο και την ουσία της γνωμοδότησης

Η Αγλαΐα Κυρίτση αμφισβήτησε την ουσιαστική δυνατότητα παρέμβασης μέσα από τη συγκεκριμένη διαδικασία, υποστηρίζοντας ότι τα Ειδικά Χωροταξικά έχουν ήδη θεσμοθετηθεί και ότι η συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο αποκτά, ως εκ τούτου, εκ των υστέρων και τυπικό χαρακτήρα.

Κατά την παράταξη, η Περιφέρεια όφειλε να είχε παρέμβει όταν τα σχέδια βρίσκονταν σε διαβούλευση, επιδιώκοντας τη συμμετοχή των φορέων και των τοπικών κοινωνιών. Στόχος μιας τέτοιας διαδικασίας, όπως επισήμανε, θα έπρεπε να είναι η διαμόρφωση συγκεκριμένων θέσεων και διεκδικήσεων που να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε νησιού.

Η πληγωμένη κτηνοτροφία της Λέσβου στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη Λέσβο και στο πλήγμα που έχει υποστεί η κτηνοτροφία από τον αφθώδη πυρετό. Η Λαϊκή Συσπείρωση αναφέρθηκε στις θανατώσεις δεκάδων χιλιάδων ζώων, τονίζοντας ότι οι απώλειες δεν περιορίζονται στο ζωικό κεφάλαιο.

Πίσω από αυτές, υπογράμμισε, βρίσκονται οικογένειες που χάνουν το εισόδημά τους, χωριά που εξαρτώνται από την κτηνοτροφική δραστηριότητα, τυροκομεία και μια ολόκληρη αλυσίδα παραγωγής. Με αυτή την αφετηρία, έθεσε το ερώτημα ποια θέση καταλαμβάνουν στον χωροταξικό σχεδιασμό η προστασία της παραγωγικής γης και η ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα.

Η παράταξη συνέδεσε το ζήτημα και με τις δυσκολίες των μικρών αλιέων, εκτιμώντας ότι το νέο πλαίσιο για την αλιεία προσθέτει επιβαρύνσεις σε έναν κλάδο που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις.

Αντιμόνιο στη Χίο και ενεργειακές εγκαταστάσεις στα νησιά

Για τη Χίο, η παρέμβαση επικεντρώθηκε στην προώθηση της εξορυκτικής δραστηριότητας για το αντιμόνιο. Η Λαϊκή Συσπείρωση έθεσε ζητήματα σχετικά με το ποιος αποφασίζει για την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου, ποιος αποκομίζει τα οφέλη και ποιος καλείται να επωμιστεί τις επιπτώσεις.

Αντίστοιχα, αναφέρθηκε στους σχεδιασμούς για ενεργειακές εγκαταστάσεις και ΑΠΕ στη Σάμο, την Ικαρία, τη Λήμνο και συνολικά στο Βόρειο Αιγαίο. Όπως διευκρίνισε, η κριτική της αφορά το κριτήριο με το οποίο οργανώνεται ο ενεργειακός σχεδιασμός και το κατά πόσο αυτός ανταποκρίνεται στις ανάγκες των κατοίκων και της τοπικής παραγωγής.

Το κόστος της ενέργειας για τα νοικοκυριά και τους επαγγελματίες αποτέλεσε επίσης σημείο αναφοράς, με την παράταξη να αντιπαραβάλλει τις πιέσεις της καθημερινότητας με τους σχεδιασμούς για νέες επενδύσεις.

Οι συγκοινωνίες ως όρος παραμονής στον τόπο

Ξεχωριστή θέση στην τοποθέτηση είχαν οι μεταφορές. Η Λαϊκή Συσπείρωση έκανε λόγο για υποβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών, περιορισμό ή κατάργηση δρομολογίων και επαναλαμβανόμενα προβλήματα στη μεταφορά των μαθητών.

Όπως υποστήριξε, η ασφαλής και οικονομικά προσιτή μετακίνηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη ζωή στα νησιά. Αφορά τον μαθητή που πρέπει να φτάσει στο σχολείο του, τον ηλικιωμένο που χρειάζεται πρόσβαση στον γιατρό και τον εργαζόμενο που πρέπει να μεταβεί στην εργασία του.

Υπό αυτό το πρίσμα, συνέδεσε τις συγκοινωνίες με το δημογραφικό πρόβλημα και την αποχώρηση νέων ανθρώπων. Σύμφωνα με την παράταξη, οι αναφορές στη «δημογραφική αναστροφή» δεν μπορούν να αποκτήσουν ουσιαστικό περιεχόμενο όσο η παραγωγή συρρικνώνεται, οι υποδομές παραμένουν ανεπαρκείς και η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες δυσκολεύει.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την ανάγκη ενίσχυσης της δημόσιας υγείας και της εκπαίδευσης, κάνοντας παράλληλα αναφορά σε διώξεις που, σύμφωνα με την ανακοίνωσή της, αντιμετώπισαν μαθητές και γονείς στη Σάμο για κινητοποιήσεις με αιτήματα την κάλυψη εκπαιδευτικών κενών και την ουσιαστική πρόσβαση στη μόρφωση.

Σύνδεση με τις ευρύτερες πολιτικές επιλογές

Η Λαϊκή Συσπείρωση τοποθέτησε τη συζήτηση για τον χωροταξικό σχεδιασμό στο ευρύτερο πλαίσιο των κυβερνητικών επιλογών για την ενέργεια, την οικονομία και τις διεθνείς συνεργασίες.

Με αναφορά στην επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα, την οποία η ανακοίνωση χαρακτηρίζει επικείμενη και συνδέει με τον Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ, εξέφρασε την αντίθεσή της στη βαθύτερη εμπλοκή της χώρας στους ανταγωνισμούς για την ενέργεια, τις μεταφορές και τις πηγές πλούτου.

Διεκδίκηση διαφορετικών προτεραιοτήτων

Καταψηφίζοντας το συγκεκριμένο πλαίσιο, η παράταξη υπογράμμισε ότι θα συνεχίσει να διεκδικεί έναν σχεδιασμό που θα ξεκινά από τις ανάγκες των κατοίκων και τις παραγωγικές δυνατότητες κάθε νησιού.

Στις προτεραιότητες που έθεσε περιλαμβάνονται η προστασία της αγροτικής γης και του φυσικού περιβάλλοντος, η στήριξη κτηνοτρόφων και αγροτών, οι ασφαλείς και φθηνές δημόσιες συγκοινωνίες, η απρόσκοπτη μεταφορά των μαθητών και η επαρκής στελέχωση των δημόσιων υπηρεσιών.

Για τη Λαϊκή Συσπείρωση, το ουσιαστικό μέτρο της ανάπτυξης είναι κατά πόσο δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να ζουν, να εργάζονται και να μεγαλώνουν τα παιδιά τους στον τόπο τους. Όπως καταλήγει η ανακοίνωσή της, «τα νησιά μας δεν είναι επενδυτικά οικόπεδα. Είναι τόποι ζωής».