Μαθητές με διαταραχή αυτιστικού φάσματος, αναπτυξιακές ή γνωστικές δυσκολίες, σοβαρές ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, αισθητηριακές αναπηρίες ή άλλες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορεί, ανάλογα με την αξιολόγηση και τις πραγματικές ανάγκες τους, να χρειάζονται Παράλληλη Στήριξη μέσα στη σχολική τάξη.

Άλλοι μαθητές μπορεί να χρειάζονται Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό, όταν υπάρχουν δυσκολίες στην αυτοεξυπηρέτηση ή στην κινητικότητα, ενώ σε περιπτώσεις παιδιών με προβλήματα υγείας που απαιτούν φροντίδα κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου μπορεί να είναι αναγκαία η παρουσία Σχολικού Νοσηλευτή.

Σύμφωνα με στοιχεία της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου που έχει στη διάθεσή του το «Ν», στη Λέσβο καταγράφονται για το σχολικό έτος 2026-2027, συνολικά 218 περιπτώσεις μαθητών που χρειάζονται Παράλληλη Στήριξη στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Από αυτές, οι 185 αφορούν την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και οι 33 τη Δευτεροβάθμια, γεγονός που δείχνει ότι περίπου το 85% των περιπτώσεων εντοπίζεται στις μικρότερες βαθμίδες της εκπαίδευσης.

Ωστόσο, οι ανάγκες αυτές δεν έχουν καλυφθεί πλήρως, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν κενά σε θέσεις Παράλληλης Στήριξης. Αυτό σημαίνει ότι δεν διαθέτουν όλοι οι μαθητές που έχουν ανάγκη εξατομικευμένης υποστήριξης τον εκπαιδευτικό που απαιτείται για την καθημερινή τους παρουσία και συμμετοχή στη γενική τάξη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις επιχειρείται μέρος των αναγκών να καλυφθεί μέσα από τα Τμήματα Ένταξης, χωρίς όμως αυτά να υποκαθιστούν πλήρως τον ρόλο της Παράλληλης Στήριξης, η οποία έχει πιο εξατομικευμένο χαρακτήρα και μπορεί να είναι καθοριστική για την ομαλή φοίτηση του μαθητή στο γενικό σχολικό περιβάλλον.

Συνολικά 306 περιπτώσεις ειδικής υποστήριξης

Παράλληλα, στη Λέσβο καταγράφονται 29 περιπτώσεις μαθητών που χρειάζονται Ειδικό Βοηθητικό Προσωπικό και 59 περιπτώσεις μαθητών που χρειάζονται Σχολικό Νοσηλευτή.

Συνολικά, επομένως, προκύπτουν 306 περιπτώσεις ειδικής εκπαιδευτικής, βοηθητικής ή νοσηλευτικής υποστήριξης στα σχολεία του νησιού.

Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση καταγράφονται 185 περιπτώσεις Παράλληλης Στήριξης, 26 περιπτώσεις Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού και 38 περιπτώσεις Σχολικού Νοσηλευτή.

Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση καταγράφονται 33 περιπτώσεις Παράλληλης Στήριξης, 3 περιπτώσεις Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού και 21 περιπτώσεις Σχολικού Νοσηλευτή.

Οι αριθμοί αυτοί αφορούν ένα ευρύ φάσμα ειδικών εκπαιδευτικών, λειτουργικών και υγειονομικών αναγκών.

Η Παράλληλη Στήριξη κρατά παιδιά μέσα στο γενικό σχολείο

Η Παράλληλη Στήριξη δεν είναι απλώς μια πρόσθετη βοήθεια στην τάξη. Για αρκετούς μαθητές μπορεί να είναι ο βασικός μηχανισμός που τους επιτρέπει να παραμείνουν στο γενικό σχολικό περιβάλλον, εφόσον αυτό ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στις δυνατότητές τους.

Η παρουσία του κατάλληλου εκπαιδευτικού μπορεί να βοηθήσει το παιδί να παρακολουθεί το μάθημα, να συμμετέχει στην καθημερινή ζωή της τάξης, να οργανώνει καλύτερα τη συμπεριφορά και τη μάθησή του και σταδιακά να αποκτά μεγαλύτερη αυτονομία.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι η φοίτηση σε ένα γενικό σχολείο δίνει στο παιδί τη δυνατότητα να βρίσκεται καθημερινά μαζί με συνομηλίκους του, να δημιουργεί σχέσεις, να συμμετέχει σε κοινές δραστηριότητες και να αναπτύσσει κοινωνικές δεξιότητες σε ένα φυσικό περιβάλλον συνύπαρξης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το γενικό σχολείο αποτελεί την κατάλληλη λύση για κάθε παιδί. Υπάρχουν μαθητές για τους οποίους το ειδικό σχολείο αποτελεί το πλέον κατάλληλο και υποστηρικτικό πλαίσιο.

Το κρίσιμο, όμως, είναι η επιλογή να γίνεται με βάση τις ανάγκες του παιδιού και όχι επειδή το γενικό σχολείο δεν έχει το προσωπικό που απαιτείται για να το στηρίξει.

15 περιπτώσεις μαθητών υπό ειδική αξιολόγηση σε Λέσβο, Χίο και Σάμο

Σε Λέσβο, Χίο και Σάμο, συνολικά 15 περιπτώσεις μαθητών πρόκειται το επόμενο διάστημα να εξεταστούν από Σύμβουλο Ειδικής Αγωγής, ώστε να αποσαφηνιστεί ποιο σχολικό πλαίσιο ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους.

Η αξιολόγηση θα εξετάσει αν οι συγκεκριμένοι μαθητές χρειάζεται να φοιτήσουν σε ειδικό σχολείο ή αν μπορούν να συνεχίσουν στο γενικό σχολικό περιβάλλον, εφόσον έχουν την κατάλληλη και επαρκή υποστήριξη.

Το ζητούμενο όμως είναι η τελική απόφαση για κάθε παιδί να στηρίζεται στις πραγματικές εκπαιδευτικές και λειτουργικές του ανάγκες και στο πλαίσιο που μπορεί να το υποστηρίξει καλύτερα, όχι στις ελλείψεις προσωπικού ή στα κενά στελέχωσης των σχολείων.

Οι θέσεις δεν έχουν καλυφθεί πλήρως

Παρά τον μεγάλο αριθμό των περιπτώσεων, οι ανάγκες Παράλληλης Στήριξης στη Λέσβο δεν έχουν καλυφθεί πλήρως. Υπάρχουν ακόμη κενά σε θέσεις εκπαιδευτικών και μαθητές που δεν έχουν την εξατομικευμένη υποστήριξη που έχει κριθεί απαραίτητη για τη φοίτησή τους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται προσπάθεια κάλυψης μέρους των αναγκών μέσω των Τμημάτων Ένταξης. Ωστόσο, τα Τμήματα Ένταξης, όσο σημαντικά και αν είναι, δεν αποτελούν την ίδια μορφή υποστήριξης με την Παράλληλη Στήριξη.

Το πραγματικό διακύβευμα

Το ουσιαστικό θέμα φυσικά δεν είναι ο αριθμός των παιδιών που χρειάζονται υποστήριξη. Είναι αν το εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να εξασφαλίσει ότι κάθε παιδί που έχει τη δυνατότητα να παραμείνει στο γενικό σχολείο θα έχει και τα μέσα για να το κάνει. Τα κενά στην Παράλληλη Στήριξη δεν αποτελούν ένα απλό ζήτημα στελέχωσης, αλλά επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των μαθητών και των οικογενειών τους.

Η Παράλληλη Στήριξη δεν αφορά μόνο τη σχολική επίδοση, αφορά τη συμμετοχή, την κοινωνικοποίηση, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη δυνατότητα ενός παιδιού να μεγαλώνει μαζί με τους συνομηλίκους του, όταν αυτό είναι εκπαιδευτικά εφικτό.

Και όσο οι ανάγκες δεν καλύπτονται πλήρως, αυτός ο στόχος παραμένει σε ένα μέρος του ανεκπλήρωτος.