Μια σημαντική αλλαγή φέρνει από τη φετινή σχολική χρονιά το μάθημα της «Ηθικής», το οποίο έρχεται να καλύψει το εκπαιδευτικό κενό που υπήρχε για τους μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά.

Μέχρι σήμερα, τα παιδιά που είχαν λάβει απαλλαγή συνήθως απασχολούνταν με άλλες δραστηριότητες όσο οι συμμαθητές τους παρακολουθούσαν Θρησκευτικά. Πλέον προβλέπεται ένα οργανωμένο εναλλακτικό μάθημα, το οποίο διδάσκεται την ίδια διδακτική ώρα με τα Θρησκευτικά, αλλά σε διαφορετική αίθουσα.

Η «Ηθική» αφορά μαθητές από τη Τρίτη Δημοτικού έως και τη Τρίτη Λυκείου που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών. Στόχος της είναι η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, της επιχειρηματολογίας, του διαλόγου και της ενσυναίσθησης, αλλά και η εξοικείωση των παιδιών με έννοιες όπως ο σεβασμός, η δικαιοσύνη, η ευθύνη και η αλληλεγγύη.

Η απόφαση του ΣτΕ που άνοιξε τον δρόμο

Η δημιουργία του μαθήματος δεν προέκυψε απλώς ως μια νέα εκπαιδευτική επιλογή. Συνδέεται άμεσα με αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες αναγνώρισαν το δικαίωμα απαλλαγής από τα Θρησκευτικά και παράλληλα έθεσαν το ζήτημα της ουσιαστικής εκπαιδευτικής απασχόλησης των μαθητών κατά τη συγκεκριμένη διδακτική ώρα.

Έτσι διαμορφώθηκε το πλαίσιο για τη δημιουργία ενός ισότιμου εναλλακτικού μαθήματος, ώστε οι μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά να μην έχουν πλέον μια «κενή ώρα», αλλά να παρακολουθούν οργανωμένο διδακτικό αντικείμενο.

Για να λειτουργήσει τμήμα Ηθικής απαιτείται να υπάρχουν τουλάχιστον δέκα μαθητές της ίδιας τάξης που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά. Την ώρα που οι υπόλοιποι μαθητές παρακολουθούν Θρησκευτικά, οι απαλλασσόμενοι παρακολουθούν «Ηθική» σε χωριστή αίθουσα.

Στη Λέσβο προς το παρόν δεν προκύπτει τμήμα

Στη Λέσβο πάντως, μέχρι στιγμής, δεν φαίνεται να προκύπτει τάξη στην οποία να συγκεντρώνεται ο απαιτούμενος αριθμός μαθητών ώστε να λειτουργήσει τμήμα «Ηθικής».

Όπως αναφέρει η Περιφερειακή Διευθύντρια Εκπαίδευσης Καίτη Στρατάκη, οι μαθητές των σχολείων της Λέσβου που κατά κύριο λόγο ζητούν απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών είναι μουσουλμάνοι. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια οι συγκεκριμένοι μαθητές στη Λέσβο παραμένουν στις σχολικές αίθουσες και παρακολουθούν κανονικά το μάθημα των Θρησκευτικών, χωρίς να κάνουν χρήση της δυνατότητας απαλλαγής.

Τι θα μαθαίνουν τα παιδιά στην «Ηθική»

Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στο ίδιο το περιεχόμενο του μαθήματος. Δεν πρόκειται για μια διαφορετική εκδοχή των Θρησκευτικών, αλλά για ένα μάθημα με στοιχεία φιλοσοφίας, κοινωνικής και πολιτικής παιδείας και εφαρμοσμένης ηθικής.

Τα παιδιά καλούνται, ανάλογα πάντα με την ηλικία τους, να συζητήσουν και να προβληματιστούν γύρω από ζητήματα της καθημερινής ζωής και της σύγχρονης κοινωνίας.

Στη θεματολογία περιλαμβάνονται ζητήματα όπως η δικαιοσύνη, η ελευθερία, η αλληλεγγύη, η διαφορετικότητα, οι ανθρώπινες σχέσεις, η φτώχεια, ο σχολικός εκφοβισμός και η θρησκευτική ανεκτικότητα.

Στις μεγαλύτερες ηλικίες η συζήτηση επεκτείνεται σε πιο σύνθετα ζητήματα, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η περιβαλλοντική ηθική, η δημοσιογραφική δεοντολογία, η δωρεά οργάνων, η ευθανασία, οι αμβλώσεις, τα δικαιώματα των ζώων και η σχέση επιστήμης και ανθρώπινης ευθύνης.

Παράλληλα, υπάρχουν ενότητες γύρω από τη σχέση ηθικής και θρησκειών, ώστε οι μαθητές να γνωρίσουν διαφορετικές θρησκευτικές και φιλοσοφικές παραδόσεις, χωρίς το μάθημα να έχει χαρακτήρα κατήχησης.

 Ένα μάθημα που θα μπορούσε να αφορά όλους

Η «Ηθική» είναι ένα μάθημα που καλεί τα παιδιά να συζητήσουν και να προβληματιστούν γύρω από τη δικαιοσύνη, τον σεβασμό στον άλλον, την ευθύνη, την τεχνολογία, το περιβάλλον και τα μεγάλα ηθικά διλήμματα της εποχής μας. Πρόκειται για θεματικές που δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν χρήσιμες μόνο για τους μαθητές που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών, καθώς αφορούν συνολικά τη διαμόρφωση υπεύθυνων, συνειδητοποιημένων και ενεργών πολιτών.

Η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, της ενσυναίσθησης, της επιχειρηματολογίας και του διαλόγου αποτελεί άλλωστε βασικό ζητούμενο της σύγχρονης εκπαίδευσης.

Με αυτή την έννοια, η είσοδος της «Ηθικής» στα σχολεία δεν λύνει μόνο ένα πρακτικό ζήτημα για τα παιδιά που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά. Ανοίγει παράλληλα μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για το πόσο χρήσιμο θα ήταν ένα τέτοιο μάθημα να αποτελεί σταθερό και κοινό κομμάτι του σχολικού προγράμματος για όλους τους μαθητές, δίνοντάς τους χώρο να συζητούν, να διαφωνούν, να επιχειρηματολογούν και να αναμετρώνται με πραγματικά ζητήματα της κοινωνίας στην οποία μεγαλώνουν.