Ένα σημαντικό κομμάτι της παραγωγικής και κοινωνικής ιστορίας της Λέσβου διατηρείται ζωντανό στο Αμπελικό. Εκεί βρίσκεται το μοναδικό μουσείο στην Ελλάδα που είναι αφιερωμένο στη ρητίνη και στο πεύκο, παρουσιάζοντας τη ζωή των ρητινοσυλλεκτών, τα εργαλεία τους και τη στενή σχέση μιας ολόκληρης κοινότητας με το πευκοδάσος.

Το Μουσείο Ρητίνης Λέσβου απέκτησε πλέον τη δική του ιστοσελίδα, ανοίγοντας ένα νέο ψηφιακό παράθυρο στην ιστορία του τόπου. Παράλληλα, συνεχίζει τις δράσεις εξωστρέφειας με το εκπαιδευτικό και δημιουργικό εργαστήριο «Πεύκο & Πηλός», το οποίο θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου, στις 11 το πρωί, με δωρεάν συμμετοχή για όλες τις ηλικίες.

Ένας ολόκληρος κόσμος γύρω από τη ρητίνη

Οι επισκέπτες μπορούν να δουν εργαλεία που χρησιμοποιούσαν οι παλιοί ρητινοσυλλέκτες, προσωπικά τους αντικείμενα και φωτογραφικό υλικό, καθώς και το αρχείο του Συνεταιρισμού Αμπελικού και Βασιλικών, ο οποίος υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους συνεταιρισμούς της Λέσβου. 

Με τη βοήθεια ομοιωμάτων πεύκων παρουσιάζονται αναλυτικά όλα τα στάδια της συλλογής της ρητίνης. Το κοινό μαθαίνει πώς γινόταν η χάραξη των δέντρων, με ποιον τρόπο συγκεντρωνόταν η ρητίνη και πώς ακολουθούσε η επεξεργασία της. Παράλληλα, παρουσιάζονται τα προϊόντα που προέκυπταν και οι διαφορετικές χρήσεις αυτού του πολύτιμου φυσικού υλικού.

Εξακόσιοι άνθρωποι ζούσαν από το πευκοδάσος

Σύμφωνα με την κ. Κακάμπουρα, η ρητινοσυλλογή αποτελούσε μία από τις βασικότερες πηγές εισοδήματος για το Αμπελικό. Περίπου εξακόσιοι άνθρωποι εργάζονταν στα πευκοδάση, σε μια απαιτητική δραστηριότητα που χαρακτήρισε για δεκαετίες την οικονομία και την καθημερινότητα του χωριού.

Η περίοδος της ρητίνευσης διαρκούσε από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, όταν η θερμοκρασία ξεπερνούσε τους 18 βαθμούς Κελσίου. Η εργασία απαιτούσε αντοχή, επιμονή, εμπειρία και βαθιά γνώση του πεύκου.

Υπήρξαν, μάλιστα, χρονιές κατά τις οποίες η τιμή της ρητίνης ήταν ιδιαίτερα υψηλή. Όπως αναφέρουν οι μαρτυρίες, δύο συνεχόμενες καλές παραγωγικές περίοδοι μπορούσαν να εξασφαλίσουν σε μια οικογένεια ακόμη και τα χρήματα για την κατασκευή ενός σπιτιού. Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει τη μεγάλη οικονομική σημασία που είχε κάποτε η ρητίνη για τους κατοίκους.

Η ιστορία του Αμπελικού μέσα από πέντε περιόδους

Η περιήγηση στο Μουσείο δεν περιορίζεται στη ρητινοσυλλογή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αρχαιολογική έκθεση, η οποία περιλαμβάνει ευρήματα από πέντε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.

Όλα τα αντικείμενα προέρχονται από την περιοχή του Αμπελικού, ενώ τα παλαιότερα χρονολογούνται από τον τρίτο αιώνα π.Χ. Μέσα από αυτά αναδεικνύονται η μακραίωνη ανθρώπινη παρουσία και η ιστορική συνέχεια της περιοχής.

Στο λαογραφικό τμήμα παρουσιάζονται δώδεκα ακόμη επαγγέλματα που ασκούσαν οι κάτοικοι, πέρα από τη ρητινοσυλλογή. Οι αναπαραστάσεις ενός παλιού καφενείου, ενός τσαγκάρικου και ενός ραφτάδικου μεταφέρουν τον επισκέπτη στην καθημερινότητα μιας άλλης εποχής, ενώ ξεχωριστές αναφορές γίνονται στη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Το Μουσείο λειτουργεί έτσι ως ένα ζωντανό αρχείο του Αμπελικού, όπου δεν διασώζονται μόνο αντικείμενα, αλλά και οι ιστορίες των ανθρώπων που διαμόρφωσαν την παραγωγική και κοινωνική ταυτότητα του χωριού.

«Πεύκο & Πηλός» για μικρούς και μεγάλους

Την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου, στις 11 το πρωί, το Μουσείο θα φιλοξενήσει το ξεχωριστό εκπαιδευτικό και δημιουργικό εργαστήριο «Πεύκο & Πηλός». Η δράση συνδέει την ιστορία και την παράδοση του τόπου με τη δημιουργική έκφραση, προσφέροντας στους συμμετέχοντες μια βιωματική γνωριμία με τη ρητίνη και τη ζωή των ρετσινάδων.

Το εργαστήριο θα ξεκινήσει με περιήγηση στους χώρους του Μουσείου. Οι συμμετέχοντες θα παρατηρήσουν τα εκθέματα, τα εργαλεία και το φωτογραφικό υλικό και θα γνωρίσουν, μέσα από ιστορίες και μαρτυρίες, τη διαχρονική σχέση των κατοίκων με το πευκοδάσος.

Στη συνέχεια, όσα θα έχουν δει και ακούσει θα αποτελέσουν την αφετηρία για ένα δημιουργικό εργαστήριο με πηλό. Με έμπνευση από τον φλοιό του πεύκου, τα αντικείμενα και τις ανθρώπινες ιστορίες του Μουσείου, μικροί και μεγάλοι θα πειραματιστούν με το υλικό και θα δημιουργήσουν τις δικές τους μορφές.

Η δράση απευθύνεται σε παιδιά, γονείς, παππούδες, φίλους και σε όλους όσοι θέλουν να γνωρίσουν την τοπική ιστορία με έναν διαφορετικό και δημιουργικό τρόπο, ενώ η συμμετοχή είναι δωρεάν.

Το Μουσείο απέκτησε ψηφιακή παρουσία

Η νέα ιστοσελίδα του Μουσείου, lesvosresinmuseum.gr, έρχεται να ενισχύσει την προβολή της μοναδικής συλλογής και να κάνει περισσότερο γνωστή στο ευρύ κοινό αυτή την ιδιαίτερη πλευρά της ιστορίας της Λέσβου. Μέσα από την ψηφιακή παρουσία του, το Μουσείο μπορεί να επικοινωνήσει με σχολεία, οικογένειες, ερευνητές και ταξιδιώτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Με τη συνάντηση με το πεύκο, τη ρητίνη και την ιστορία, το Μουσείο Ρητίνης Λέσβου δεν περιορίζεται στη διαφύλαξη του παρελθόντος αλλά επιδιώκει να μεταδώσει τη γνώση στις νεότερες γενιές και να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη των ανθρώπων που εργάστηκαν στα πευκοδάση του Αμπελικού.