Το κουκούλι άνοιξε, οι θεατρικές μάσκες πήραν μορφή, το ρακοκάζανο μπήκε σε λειτουργία και οι δρόμοι της Ανεμώτιας γέμισαν μουσική. Με ένα πυκνό πρόγραμμα βιωματικών εργαστηρίων, τέχνης, ποίησης και παραδοσιακών πρακτικών ξεκίνησε το πρωί της Κυριακής 16 Αυγούστου το 10ο Φεστιβάλ Αμπελουργίας Ανεμώτιας 2026.

Με κεντρική θεματική το «Μεταμορφωτικό Κρασί της Λέσβου», η πρώτη ημέρα συνέδεσε το αμπέλι και την τοπική παραγωγή με τη δημιουργία, τη συλλογική μνήμη και τη σύγχρονη πολιτιστική έκφραση. Από τον μεταξοσκώληκα και το κουκούλι μέχρι τη θεατρική μάσκα, την παραδοσιακή απόσταξη, τη Σαπφώ και τους βακχικούς ρυθμούς των Kadinelia, ολόκληρο το χωριό κινήθηκε στον ρυθμό της μεταμόρφωσης.

Από τον μεταξοσκώληκα στο ύφασμα

Η αυλαία άνοιξε με τις «Μεταξένιες Μεταμορφώσεις στο μεθυσμένο φως», ένα βιωματικό εργαστήριο σηροτροφίας και ύφανσης μεταξιού με τον υφαντή Αργύρη Χατζημαλή.

Μικροί και μεγάλοι ανακάλυψαν από κοντά μία από τις πιο εντυπωσιακές μεταμορφώσεις της φύσης. Γνώρισαν τον κύκλο ζωής του μεταξοσκώληκα και ακολούθησαν τη διαδρομή από το κουκούλι στην πρώτη ύλη, από την πρώτη ύλη στο νήμα και από το νήμα στο ύφασμα.

Οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν τη διαδικασία της αναπήνισης των κουκουλιών και του γνεσίματος των γνάφαλων, ερχόμενοι σε επαφή με μια παλιά τέχνη που απαιτεί γνώση, υπομονή και δεξιοτεχνία. Η σηροτροφία παρουσιάστηκε όχι ως ένα στατικό κομμάτι της παράδοσης, αλλά ως μια ζωντανή πρακτική που εξακολουθεί να συνδέει τον άνθρωπο με τα υλικά της φύσης.

Οι μάσκες που βγήκαν στους δρόμους

Ακολούθησε το δημιουργικό εργαστήριο «Πρόσωπα της Μεταμόρφωσης», με την καλλιτέχνιδα Γιούλα Κουτσουμπού από την Κοιν.Σ.Επ. «Ζιζάνια».

Με υλικά και αναφορές από το αμπέλι, το κρασί και την αμπελουργική ζωή, παιδιά και ενήλικες κατασκεύασαν τις δικές τους θεατρικές μάσκες. Χρώματα, σχήματα και φυσικά υλικά ενώθηκαν, δίνοντας σε κάθε δημιουργία τη δική της ξεχωριστή μορφή.

Οι μάσκες, ωστόσο, δεν έμειναν πάνω στα τραπέζια του εργαστηρίου. Το ίδιο βράδυ φορέθηκαν από τους συμμετέχοντες στην τελετουργική μουσική πομπή με τους Kadinelia, μεταφέροντας τη δημιουργία από τον κλειστό χώρο στα σοκάκια της Ανεμώτιας και μετατρέποντας το κοινό σε ενεργό μέρος της γιορτής.

Το ρακοκάζανο πήρε φωτιά

Νωρίς το μεσημέρι το ενδιαφέρον μεταφέρθηκε στο Μικρό Αποσταγματοποιείο της Κοιν.Σ.Επ. «Ηφαίστειο Ανεμώτιας», όπου πραγματοποιήθηκε η δράση «Απόσταξη στο Ρακοκάζανο».

Οι επισκέπτες παρακολούθησαν βήμα προς βήμα τη διαδικασία της χωρικής απόσταξης και γνώρισαν την τέχνη με την οποία ο καρπός μετατρέπεται σε παραδοσιακό απόσταγμα. Η εμπειρία, η υπομονή και τα μυστικά που περνούν από γενιά σε γενιά βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρουσίασης.

Η επίδειξη συνοδεύτηκε από γευστική δοκιμή τοπικών αποσταγμάτων, δίνοντας στους παρευρισκόμενους την ευκαιρία να ανακαλύψουν αρώματα και γεύσεις που παραμένουν στενά συνδεδεμένα με την αγροτική ζωή και την παραγωγική ταυτότητα της Λέσβου.

Η σύγχρονη ποίηση συνάντησε τη Σαπφώ

Στις επτά το απόγευμα ακολούθησε η παρουσίαση της ποιητικής συλλογής «Σαπφώ, Λόγος και Ποίηση» της Μυτιληνιάς ποιήτριας Μαρίας Βρανά–Παπάλα. Η εκδήλωση αποτέλεσε μια σύγχρονη ποιητική συνομιλία με τη Σαπφώ, τη μεγάλη λυρική ποιήτρια της Λέσβου, μέσα από τον λόγο, την ποίηση και τη μουσική.

Την παρουσίαση συντόνισε η εκδότρια της Reprographics Αντωνία Σάββα, ενώ προλόγισαν η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Δυτικής Λέσβου Ζαχαρούλα Ιωακείμ και η θεατρολόγος, εκπαιδευτικός και καθηγήτρια χορού Κατερίνα Φουντή.

Ποιήματα απήγγειλαν η Αγγελική Πολιτάκη, ο Βασίλης Αναγνώστου και η Κατερίνα Φουντή. Την εκδήλωση συνόδευσε με αρχαιοελληνική λύρα ο Θανάσης Κλεώπας, ενώ τη μουσική επιμέλεια είχε ο Αντώνης Σπούλος.

Μέσα από πεζά, βιογραφικά, γραμματολογικά και ποιητικά κείμενα, η αρχαία φωνή της Σαπφούς συναντήθηκε με τη σύγχρονη δημιουργία. Τα λουλούδια και τα αρωματικά φυτά, εμπνευσμένα από τον κήπο της Σαπφούς, συμπλήρωσαν το σκηνικό μιας ξεχωριστής συνάντησης λόγου, μουσικής και μνήμης.

Η επίσκεψη του Κώστα Μουτζούρη και η συζήτηση για το μέλλον

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης τον χώρο επισκέφθηκε ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης. Εκεί συνομίλησε με τον πρόεδρο του Συλλόγου Αμπελουργών Ανεμώτιας Μιχάλη Μαρμάρου και τον πρόεδρο της Κοιν.Σ.Επ. «Ηφαίστειο Ανεμώτιας» Ηλία Καστρινέλλη για τη διαδρομή του Φεστιβάλ, την τοπική παραγωγή και τα επόμενα σχέδια των ανθρώπων του χωριού.

Καλωσορίζοντας τον Περιφερειάρχη, ο Μιχάλης Μαρμάρου παρουσίασε τις δράσεις που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί, από τα εργαστήρια σηροτροφίας και θεατρικής μάσκας μέχρι την επίδειξη παραδοσιακής απόσταξης και την ποιητική εκδήλωση.

Στάθηκε ιδιαίτερα στη δεκαετή πορεία του Φεστιβάλ, υπογραμμίζοντας ότι η διοργάνωση δεν δημιουργήθηκε από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά χτίστηκε σταθερά, μέσα από συλλογική εργασία και επιμονή.

«Είναι ένα τριήμερο το οποίο χτίσαμε σιγά σιγά όλα αυτά τα χρόνια, με πολύ κόπο και προσπάθεια, αλλά και με ποιοτικές δράσεις και εκδηλώσεις», ανέφερε ο Μιχάλης Μαρμάρου.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Αμπελουργών τόνισε ότι είναι σημαντικό τέτοιες τοπικές πρωτοβουλίες να βρίσκουν σταθερή στήριξη από τους θεσμούς, ευχαριστώντας την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου για τη συμβολή της στη διοργάνωση και στη συνολικότερη προσπάθεια που αναπτύσσεται στην Ανεμώτια.

Από την πλευρά του, ο Κώστας Μουτζούρης δήλωσε ότι ανταποκρίθηκε με χαρά στην πρόσκληση, καθώς παρακολουθεί την εξέλιξη του Φεστιβάλ και τη σταδιακή καθιέρωσή του.

«Το Φεστιβάλ αυτό εμπεδώνεται ολοένα και περισσότερο. Ακούω πολύ καλά λόγια, όχι μόνο στη Λέσβο, αλλά και εκτός Λέσβου», σημείωσε ο Περιφερειάρχης, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την απήχηση που έχει αποκτήσει η διοργάνωση.

Ο ίδιος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία των μικρών παραγωγικών πρωτοβουλιών που γεννιούνται μέσα στις κοινότητες. Όπως ανέφερε, τέτοιες προσπάθειες μπορούν να κρατήσουν ζωντανά τα χωριά, να αναδείξουν την υπάρχουσα πολιτιστική και παραγωγική τους αξία και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας.

Παράλληλα, κάλεσε τους ανθρώπους της Ανεμώτιας να αξιοποιήσουν τις εκθέσεις και τις δράσεις προβολής τοπικών προϊόντων που υποστηρίζει η Περιφέρεια, ώστε να παρουσιάσουν όσα παράγουν και σε κοινό εκτός Λέσβου.

Ο Κώστας Μουτζούρης αναφέρθηκε ακόμη στα πρώτα βήματα της Κοιν.Σ.Επ. «Ηφαίστειο Ανεμώτιας» και στις συζητήσεις που είχαν γίνει τα προηγούμενα χρόνια για τη στήριξη των σχεδίων της. Δήλωσε ικανοποιημένος βλέποντας ότι η αρχική προσπάθεια έχει πλέον εξελιχθεί σε ένα παραγωγικό εγχείρημα με συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Στη συζήτηση έγινε αναφορά και στις πέντε θέσεις εργασίας που έχουν δημιουργηθεί μέσα από τη λειτουργία της Κοιν.Σ.Επ., ως ένα χειροπιαστό παράδειγμα της συμβολής που μπορούν να έχουν τέτοιες πρωτοβουλίες στην οικονομική και κοινωνική ζωή ενός μικρού χωριού.

Ο Ηλίας Καστρινέλλης ευχαρίστησε τον Περιφερειάρχη για τη μέχρι σήμερα στήριξη και χαρακτήρισε ουσιαστική τη συνεργασία με την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

«Η Περιφέρεια μέχρι στιγμής μάς έχει στηρίξει αρκετά και είμαστε πάρα πολύ ευχαριστημένοι από τη συνεργασία μας», ανέφερε.Ο πρόεδρος της Κοιν.Σ.Επ. αποκάλυψε, παράλληλα, ότι βρίσκονται ήδη στα σχέδια τα επόμενα βήματα, με στόχο την επέκταση των δραστηριοτήτων της.

«Προχωρούμε σε μια επέκταση της δουλειάς μας, γιατί τα όνειρα και η προσπάθειά μας δεν σταματούν», υπογράμμισε ο Ηλίας Καστρινέλλης, δίνοντας το στίγμα για τη συνέχεια του εγχειρήματος.

Οι Kadinelia ξεσήκωσαν την Ανεμώτια

Μετά την ποιητική εκδήλωση, οι δράσεις βγήκαν στους δρόμους. Η τελετουργική μουσική πομπή ξεκίνησε από το οινοποιείο της Κοιν.Σ.Επ. «Ηφαίστειο Ανεμώτιας», με τους Kadinelia να δίνουν τον ρυθμό και το κοινό να ακολουθεί φορώντας τις θεατρικές μάσκες που είχαν δημιουργηθεί το πρωί.

Η μουσική απλώθηκε από γωνιά σε γωνιά, οι βακχικοί ρυθμοί πλημμύρισαν τα σοκάκια και οι κάτοικοι μαζί με τους επισκέπτες έγιναν μέρος μιας κινούμενης γιορτής. Η πομπή διέσχισε το χωριό και κατέληξε στο Δημοτικό Σχολείο Ανεμώτιας, όπου πραγματοποιήθηκε η μεγάλη συναυλία των Kadinelia.

Πριν από την έναρξη της συναυλίας απηύθυναν χαιρετισμούς ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ Παναγιώτης Δουδωνής, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Δυτικής Λέσβου Ζαχαρούλα Ιωακείμ και η πρόεδρος της Κοινότητας Ανεμώτιας Καλλιρόη Παπαδοπούλου. Τον λόγο πήραν επίσης ο Μιχάλης Μαρμάρου και ο Ηλίας Καστρινέλλης.

Δύο τιμητικές διακρίσεις με ξεχωριστό συμβολισμό

Στο πλαίσιο της επετειακής διοργάνωσης τιμήθηκαν δύο άνθρωποι για τη στάση ζωής τους και για όσα επέλεξαν διαχρονικά να προσφέρουν και να μοιράζονται με τους άλλους.

Η πρώτη τιμητική διάκριση απονεμήθηκε στη συγχωριανή Ευγενία Μητράκα, η οποία ξεκίνησε από την Ανεμώτια και διέγραψε μια σημαντική πορεία ζωής και προσφοράς στην Αυστραλία, χωρίς ποτέ να ξεχάσει τον τόπο από τον οποίο ξεκίνησε, τη δική της «Ιθάκη».

Τιμήθηκε επίσης ο Αργύρης Χατζημαλής για τη σταθερή εθελοντική παρουσία του στο Φεστιβάλ, καθώς και για την προσφορά του στην υφαντική τέχνη και στην πολιτιστική ζωή της Λέσβου.

Η πρώτη ημέρα του 10ου Φεστιβάλ Αμπελουργίας ολοκληρώθηκε με την Ανεμώτια να έχει μετατραπεί σε μια μεγάλη ανοιχτή σκηνή. Ένα χωριό που ένωσε για ακόμη μία φορά το αμπέλι και το κρασί με την παράδοση, τη δημιουργία και τη μουσική, στέλνοντας το μήνυμα ότι η ζωή και ο πολιτισμός μπορούν να ανθίζουν μέσα στις μικρές κοινότητες.