Έναν χρόνο μετά τη μεγάλη συζήτηση για τη συνταγματικότητα των μη κρατικών πανεπιστημίων, η δικαστική διαμάχη μεταφέρεται πλέον από το αν μπορούν να λειτουργήσουν στο πώς πρέπει να αδειοδοτούνται, να πιστοποιούνται και να εποπτεύονται.
Το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τριών Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης που συνδέονται με τα Keele University, University of York/CITY και Anatolia, καθώς και σχετικές πράξεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών.
Πίσω από τη δικαστική εξέλιξη βρίσκεται η προσφυγή του Παναγιώτη Λαζαράτου, καθηγητή Διοικητικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών. Μιλώντας στο ΒΗΜΑ, ο κ. Λαζαράτος θέτει εξαρχής ένα κρίσιμο όριο στην ανάγνωση της απόφασης. «Για να μπούμε σε πολλές λεπτομέρειες, καλό θα είναι να έχουμε μπροστά μας την απόφαση», σημειώνει. Και κυρίως διευκρινίζει ότι η κρίση του ΣτΕ δεν ισοδυναμεί με δικαστική αξιολόγηση της ακαδημαϊκής ποιότητας των συγκεκριμένων πανεπιστημίων. «Το ΣτΕ δεν μπορεί να ελέγξει την ποιότητα των προγραμμάτων», λέει. Το ζήτημα, κατά τον ίδιο, ήταν το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε ο έλεγχος. «Με δύο λόγια, οι κανόνες δικαίου επί τη βάσει των οποίων έγινε ο έλεγχος της ποιότητας ήταν ανεπαρκείς. Μέχρι εκεί μπορούσε να ελέγξει το ΣτΕ και αυτό έκανε», αναφέρει ο κ. Λαζάρατος.
Η νέα απόφαση έρχεται μετά την προηγούμενη κρίση της Ολομέλειας του ΣτΕ για τον ίδιο τον θεσμό. Στις 24 Οκτωβρίου 2025 δημοσιεύθηκε η απόφαση 1918/2025 της Ολομέλειας, με την οποία κρίθηκε ότι το Σύνταγμα δεν αποκλείει, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει το θεσμικό πλαίσιο, τη λειτουργία στην Ελλάδα παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων.
Για τον κ. Λαζαράτο, εκείνη η απόφαση αποτελεί την αφετηρία — όχι το τέλος — του ελέγχου. «Από τη στιγμή που πιστοποιήθηκε από το ΣτΕ η συνταγματικότητα του θεσμού, αυτό είναι το πρώτο βήμα», λέει. Το επόμενο, κατά τον ίδιο, είναι η διασφάλιση υψηλών προδιαγραφών κατά την εφαρμογή του νόμου. «Πρέπει να φτιάχνουν προγράμματα σπουδών τα οποία να μην κρίνονται στο πόδι» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η προσφυγή, όπως την περιγράφει ο κ. Λαζαράτος, δεν στηρίχθηκε σε έναν μόνο λόγο. Οι αιτιάσεις αφορούσαν το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ, τον τρόπο πιστοποίησης των προγραμμάτων, τη συγκρότηση και λειτουργία των επιτροπών αξιολόγησης, αλλά και κτιριακά ζητήματα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι διαδικασίες πραγματοποιήθηκαν υπό ασφυκτική χρονική πίεση.
«Ελήφθησαν αποφάσεις από την ΕΘΑΑΕ ταχύτατα, μαζικά», αναφέρει, επαναλαμβάνοντας ότι κατά την άποψή του δεν υπήρξε ο χρόνος που απαιτεί ένας τόσο σύνθετος έλεγχος. Στο επίκεντρο των προσφυγών βρέθηκε και το κατά πόσο τα κριτήρια πιστοποίησης ήταν επαρκώς συγκεκριμένα ώστε να μπορούν να αποτελέσουν ασφαλή βάση για την αξιολόγηση των προγραμμάτων.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο η δικαστική κρίση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το ΣτΕ δεν υποκαθιστά την αρμόδια αρχή για να αποφανθεί αν ένα πρόγραμμα είναι «καλό» ή «κακό». Ελέγχει εάν η διαδικασία και οι κανόνες πάνω στους οποίους βασίστηκε η αξιολόγηση πληρούν τις απαιτήσεις της νομιμότητας.
Στις αιτήσεις ακυρώσεως τέθηκαν, σύμφωνα με τον κ. Λαζαράτο, και ζητήματα που ξεπερνούσαν την ακαδημαϊκή δομή των προγραμμάτων: αίθουσες διδασκαλίας, εγκαταστάσεις, πολεοδομικές προϋποθέσεις και ζητήματα ασφαλείας.
Η σημασία αυτής της διάστασης είναι ότι η αδειοδότηση ενός πανεπιστημιακού παραρτήματος δεν εξαντλείται στο πρόγραμμα μαθημάτων ή στα βιογραφικά του διδακτικού προσωπικού. Περιλαμβάνει και την απόδειξη ότι υπάρχουν οι υποδομές στις οποίες το πρόγραμμα μπορεί πράγματι να υλοποιηθεί.
Ο κ. Λαζαράτος επιμένει ότι οι σχετικοί έλεγχοι δεν είχαν ολοκληρωθεί με την απαιτούμενη πληρότητα όταν χορηγήθηκαν οι άδειες.
Οι αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος αφορούν διαφορετικές πλημμέλειες ανά περίπτωση, μεταξύ των οποίων ζητήματα συμμόρφωσης προς παρατηρήσεις κτιριολογικών ελέγχων, αλλά και ζήτημα αμεροληψίας κατά τη διαδικασία αξιολόγησης. Αυτό έχει σημασία και για έναν ακόμη λόγο: το ΣτΕ δεν υιοθέτησε συλλήβδην κάθε αιτίαση των προσφυγών. Εξέτασε συγκεκριμένους λόγους και έκρινε τη νομιμότητα συγκεκριμένων σταδίων της διαδικασίας.
Αρχικά η δικαστική κίνηση του κ. Λαζαράτου αφορούσε και την τέταρτη άδεια του πρώτου κύκλου, εκείνη του University of Nicosia / UNIC Athens. Περίπου έναν μήνα πριν από τη δικάσιμο, όμως, παραιτήθηκε από τη συγκεκριμένη αίτηση.
Όπως εξηγεί στο «Βήμα», η απόφαση ελήφθη μετά τη μελέτη του σχετικού φακέλου. Εκτίμησε ότι τα προβλήματα που είχε αρχικά εντοπίσει είχαν σε σημαντικό βαθμό αντιμετωπιστεί και ότι τα προγράμματα είχαν υποβληθεί σε μεγαλύτερη επεξεργασία και εποπτεία. «Ο λόγος ήταν ότι, μελετώντας τον φάκελο, είδα ότι εκεί τα προγράμματα σπουδών τα είχαν επιμεληθεί περισσότερο», αναφέρει.
Για τον ίδιο, η κίνηση αυτή αποτυπώνει και τη στόχευση της συνολικής προσφυγής. «Δεν το κάνω αυτό ούτε για προσωπικούς λόγους ούτε για προβολή», λέει στο «Βήμα».
Η σημασία των νέων αποφάσεων βρίσκεται τελικά στη σχέση ανάμεσα στις δύο δικαστικές κρίσεις. Η Ολομέλεια του ΣτΕ άνοιξε τον δρόμο για τη λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα εντός του νέου θεσμικού πλαισίου. Το Γ΄ Τμήμα έρχεται τώρα να υπενθυμίσει ότι η συνταγματική δυνατότητα λειτουργίας τους συνοδεύεται από συγκεκριμένες απαιτήσεις ως προς την αδειοδότηση, την πιστοποίηση και την εποπτεία.
Ο κ. Λαζαράτος δηλώνει ότι αυτός ήταν εξαρχής ο σκοπός της προσφυγής του. «Η πρόθεσή μου δεν ήταν τίποτα άλλο», λέει. Η απόφαση, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να οδηγήσει «στη βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου και άρα του επιπέδου σπουδών στα ιδιωτικά πανεπιστήμια», με σωστά προγράμματα, προσωπικό, εγκαταστάσεις και υποδομές. Και συνοψίζει το διακύβευμα ως εξής: «Σημασία έχει και η ιδιωτική παιδεία να έχει εχέγγυα και σωστή κρατική εποπτεία».
Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει ότι οι σημερινές αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας επιβεβαιώνουν τη συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης και αφορούν επιμέρους ζητήματα εφαρμογής και διοικητικής διαδικασίας, όπως τα κριτήρια πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών, τη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης και την έκδοση της απαιτούμενης διαπιστωτικής πράξης.
Το υπουργείο σημειώνει ότι θα προχωρήσει, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, στις αναγκαίες ενέργειες για την πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του ΣτΕ, με στόχο παράλληλα τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των φοιτητών και την απρόσκοπτη συνέχιση των σπουδών τους. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή».
Ανακοίνωση του ΣτΕ για την ακύρωση των αδειών λειτουργίας 3 ιδιωτικών πανεπιστημίων
«Δημοσιεύθηκαν σήμερα οι 1167-72/2026 αποφάσεις της επταμελούς συνθέσεως του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (πρόεδρος: Δ. Κυριλλόπουλος, εισηγητής: Ε. Αργυρός, πάρεδρος) που αφορούν τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).
Με τις αποφάσεις αυτές επαναλήφθηκαν τα κριθέντα στις 1919 και 1920/2025 αποφάσεις της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα ΝΠΠΕ, σύμφωνα με τις οποίες δεν απαγορεύεται από το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχόμενων από την Ευρωπαϊκή Ενωση ή από χώρα συμβεβλημένη στη GATS, κατά τους όρους ειδικού νόμου, με τον οποίο διασφαλίζεται το υψηλό επίπεδο σπουδών και η ακαδημαϊκή ελευθερία. Επίσης, απερρίφθη ο λόγος ακυρώσεως ότι τα προσφερόμενα από τα ΝΠΠΕ προγράμματα σπουδών θα έπρεπε να έχουν αναγνωρισθεί από το μητρικό ίδρυμα και τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης του κράτους στο οποίο εδρεύει αυτό, διότι τα προσφερόμενα προγράμματα σπουδών περιλαμβάνονται στην εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ μητρικού ιδρύματος και ΝΠΠΕ με βάση την οποία το μητρικό ίδρυμα ελέγχει το ΝΠΠΕ.
Περαιτέρω, το Γ΄ Τμήμα εξέτασε επιμέρους ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και τη νομιμότητα της διοικητικής διαδικασίας που ακολουθήθηκε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αδειοδότησης και πιστοποίησης. Συγκεκριμένα:
Με τις 1167 και 1169/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν πράξεις του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τις οποίες χορηγήθηκε άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι o Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ), ο οποίος ήταν αρμόδιος να βεβαιώσει ότι το ΝΠΠΕ διαθέτει κατάλληλες κτιριακές υποδομές, παρέλειψε να διαπιστώσει αμελλητί και, πάντως, μέχρι τη συζήτηση των υποθέσεων στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, τη συμμόρφωση του παραρτήματος ΝΠΠΕ στις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει ο ΕΟΠΠΕΠ, κατόπιν επιτόπιου ελέγχου, και αφορούσαν τη διενέργεια κτιριολογικών προσαρμογών και την προσκόμιση συγκεκριμένων στοιχείων.
Με την 1171/2021 απόφαση ακυρώθηκε πράξη του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με την οποία χορηγήθηκε άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι στηρίχθηκε σε σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία διαμορφώθηκε κατόπιν έκθεσης της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης (ΕΕΑ), μέλος της οποίας είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα και, συνεπώς, μπορούσε να προκληθεί υπόνοια μεροληψίας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
Τέλος, με τις 1168, 1170 και 1172/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών αφενός λόγω της ακύρωσης της άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας των παραρτημάτων ΝΠΠΕ (με τις 1167, 1169 και 1171/2026 αποφάσεις) και, αφετέρου, διότι τα στοιχεία, που περιέχονται στο Παράρτημα της 48136/17.12.2024 απόφασης της ΕΘΑΑΕ, με βάση τα οποία έλαβε χώρα η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, προς τα οποία οφείλουν να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ, όπως ορίζουν οι εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 5094/2024».
ΠΗΓΗ: tovima.gr
2251028000
Επικοινωνία
Διαφήμιση
Όροι Χρήσης - Πολιτική Προσωπικών Δεδομένων
