Την άμεση έγκριση και λειτουργία όλων των ολιγομελών τμημάτων ειδικοτήτων και του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας των ΕΠΑΛ της Λήμνου για το σχολικό έτος 2026-2027 ζητά η ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου.

Με έγγραφό της προς την υπουργό Παιδείας και τη γενική γραμματέα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης, η Ένωση επισημαίνει ότι η εφαρμογή ενιαίων αριθμητικών ορίων, χωρίς να συνυπολογίζονται οι ιδιαίτερες συνθήκες των μικρών και ακριτικών νησιών, περιορίζει στην πράξη τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των νέων της Λήμνου.

Οι περιορισμοί της τοπικής αγοράς εργασίας

Όπως αναφέρει η ΕΛΜΕ, το Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας αποτελεί επιλογή για αρκετούς αποφοίτους των ΕΠΑΛ μετά την ολοκλήρωση της λυκειακής τους εκπαίδευσης. Ωστόσο, η συμμετοχή τους δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από ανελαστικά αριθμητικά κριτήρια.

Στη Λήμνο, ο περιορισμένος πληθυσμός, το μέγεθος της τοπικής αγοράς εργασίας και ο μικρός αριθμός φορέων που μπορούν να προσφέρουν θέσεις μαθητείας έχουν ως αποτέλεσμα τη συγκρότηση τμημάτων με λίγους μαθητευόμενους και μαθητευόμενες. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι διαθέσιμες θέσεις ανά ειδικότητα συχνά δεν υπερβαίνουν τις δύο ή τρεις, παρά τις προσπάθειες των σχολικών μονάδων να εξασφαλίσουν περισσότερες.

Η ολιγομελής σύνθεση αυτών των τμημάτων, τονίζουν οι εκπαιδευτικοί, δεν αποτελεί ένδειξη μειωμένου ενδιαφέροντος. Αντανακλά τους αντικειμενικούς περιορισμούς που συνδέονται με τη νησιωτικότητα και την οικονομική και παραγωγική φυσιογνωμία της Λήμνου.

Όταν η ειδικότητα δεν λειτουργεί, η επιλογή καταργείται

Το ζήτημα δεν περιορίζεται στη Μαθητεία, αλλά αφορά και τη λειτουργία των ειδικοτήτων των ίδιων των ΕΠΑΛ. Η ΕΛΜΕ υπογραμμίζει ότι μια ειδικότητα που προσφέρεται από το σχολείο δεν πρέπει να καταργείται στην πράξη επειδή δεν συγκεντρώνεται ο ελάχιστος αριθμός μαθητών και μαθητριών που προβλέπεται με βάση τα γενικά κριτήρια.

Σε αντίθεση με ό,τι μπορεί να συμβεί σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο, όπου υπάρχει ενδεχομένως η δυνατότητα επιλογής άλλης κοντινής σχολικής μονάδας, στη Λήμνο η μη λειτουργία ενός τμήματος μπορεί να σημαίνει ότι η συγκεκριμένη εκπαιδευτική διαδρομή παύει εντελώς να είναι διαθέσιμη.

Η αναζήτηση αντίστοιχης ειδικότητας εκτός νησιού προϋποθέτει μετακίνηση και εγκατάσταση μακριά από τον τόπο κατοικίας και την οικογένεια, με σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Έτσι, ένα τυπικά ουδέτερο αριθμητικό κριτήριο μπορεί να έχει πολύ διαφορετικές συνέπειες ανάλογα με τον τόπο στον οποίο εφαρμόζεται.

«Άνιση μεταχείριση» των μαθητών των νησιών

Η ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου χαρακτηρίζει άνιση την εφαρμογή των ίδιων προϋποθέσεων σε περιοχές με εντελώς διαφορετικά γεωγραφικά, δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά.

Όπως επισημαίνει, αριθμητικά όρια που μπορούν να καλυφθούν στα μεγάλα αστικά κέντρα δεν είναι δυνατόν να εφαρμόζονται χωρίς προσαρμογές σε ένα ακριτικό νησί με μικρό μαθητικό πληθυσμό, περιορισμένες δυνατότητες μετακίνησης και λιγότερους διαθέσιμους φορείς απασχόλησης.

Στην ανακοίνωση γίνεται επίσης επίκληση του άρθρου 101, παράγραφος 4, του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο η Πολιτεία και η Διοίκηση οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών και να μεριμνούν για την ανάπτυξή τους.

Κατά την ΕΛΜΕ, η συνταγματική αυτή πρόβλεψη πρέπει να αποκτά πρακτικό περιεχόμενο και στις διοικητικές αποφάσεις που αφορούν τη δημόσια επαγγελματική εκπαίδευση.

Τα τρία αιτήματα προς το υπουργείο

Η Ένωση προειδοποιεί ότι η μη λειτουργία των τμημάτων θα περιορίσει τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές δυνατότητες των μαθητών και αποφοίτων, θα εντείνει τις ανισότητες σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα και θα αποδυναμώσει περαιτέρω τη δημόσια επαγγελματική εκπαίδευση σε μια ακριτική περιοχή.

Για τον λόγο αυτό ζητά:

• Να εγκριθούν όλα τα προτεινόμενα ολιγομελή τμήματα ειδικοτήτων των ΕΠΑΛ της Λήμνου.
• Να εγκριθούν όλα τα προτεινόμενα ολιγομελή τμήματα του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας για το σχολικό έτος 2026-2027.
• Να αναλάβει το υπουργείο ενεργότερο ρόλο στην εξασφάλιση επαρκών θέσεων μαθητείας σε δημόσιους φορείς και σε κατάλληλα και ασφαλή εργασιακά περιβάλλοντα.

«Η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών για τους νέους και τις νέες των νησιών δεν αποτελεί ευνοϊκή μεταχείριση, αλλά στοιχειώδη υποχρέωση της Πολιτείας», καταλήγει η ΕΛΜΕ, ζητώντας την έγκαιρη λήψη αποφάσεων, ώστε μαθητές, μαθήτριες και απόφοιτοι των ΕΠΑΛ της Λήμνου να συνεχίσουν την εκπαιδευτική και επαγγελματική πορεία που έχουν επιλέξει.