Η 26η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, βρίσκει τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή για το μέλλον τους. Το Σωματείο των Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης επισημαίνει ότι η πρόληψη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια προσωρινή υπηρεσία ή ως ένα πρόγραμμα με συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης, αλλά ως σταθερό κοινωνικό δικαίωμα και βασική υποχρέωση της Πολιτείας.

Στην ανακοίνωσή του, το Σωματείο υπογραμμίζει ότι η φετινή Παγκόσμια Ημέρα δεν αποτελεί αφορμή για τυπικές δηλώσεις ή επικοινωνιακές δράσεις, αλλά για ουσιαστική συζήτηση γύρω από τις εξαρτήσεις, τις αιτίες που τις ενισχύουν και τις πολιτικές που απαιτούνται για να στηριχθούν οι άνθρωποι και οι κοινότητες.

Όπως αναφέρεται, τα 75 Κέντρα Πρόληψης σε όλη τη χώρα εξακολουθούν να εργάζονται καθημερινά μέσα στις τοπικές κοινωνίες, στα σχολεία, στις οικογένειες, στους δήμους, στους συλλόγους και στις γειτονιές. Παράλληλα όμως, οι εργαζόμενοι περιγράφουν ένα περιβάλλον αυξανόμενης πίεσης, με σημαντικές ελλείψεις προσωπικού και αβεβαιότητα για τη συνέχιση της λειτουργίας τους μετά το 2027.

130 κενές θέσεις και αυξανόμενες ανάγκες

Σύμφωνα με το Σωματείο, στα Κέντρα Πρόληψης παραμένουν σήμερα 130 κενές θέσεις εργασίας, γεγονός που δυσκολεύει την καθημερινή λειτουργία τους και περιορίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων παρεμβάσεων. Την ίδια ώρα, όπως καταγγέλλεται, αντί να ενισχυθεί το ήδη υπάρχον πανελλαδικό δίκτυο, δημιουργούνται παράλληλες και βραχυπρόθεσμες δομές μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ.

Οι εργαζόμενοι εκτιμούν ότι αυτή η επιλογή δεν απαντά στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, καθώς η πρόληψη απαιτεί συνέχεια, σταθερές σχέσεις εμπιστοσύνης και μακροχρόνια παρουσία. Ιδιαίτερα σε περιοχές με γεωγραφικές δυσκολίες, νησιωτικότητα ή περιορισμένες κοινωνικές δομές, η λειτουργία των Κέντρων Πρόληψης αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Το Σωματείο συνδέει την ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών με τη διαρκή διεύρυνση των κοινωνικών προβλημάτων που αυξάνουν την ευαλωτότητα, ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων, απέναντι στις εξαρτητικές συμπεριφορές. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται αναφορά και στα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Έκθεσης για τα Ναρκωτικά του 2026, που καταγράφει νέες προκλήσεις στο πεδίο των ουσιών και των συμπεριφορικών εξαρτήσεων.

Η αβεβαιότητα της επόμενης ημέρας

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκεται η λήξη της Προγραμματικής Σύμβασης στις 31 Δεκεμβρίου 2027. Οι εργαζόμενοι σημειώνουν ότι, παρά την πολύχρονη λειτουργία των Κέντρων Πρόληψης και τη συσσωρευμένη εμπειρία τους, δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα σαφής πολιτική διαβεβαίωση για την απρόσκοπτη συνέχιση του έργου τους.

Το ζήτημα αυτό προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς τα Κέντρα Πρόληψης λειτουργούν επί περισσότερες από 3 δεκαετίες ως σταθεροί πυλώνες κοινωνικής παρέμβασης. Οι εργαζόμενοι τονίζουν ότι η νέα προγραμματική περίοδος δεν πρέπει να αποτελέσει απλώς μια παράταση της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά ευκαιρία για ουσιαστική θεσμική αναβάθμιση.

Ζητούν έγκαιρη πολιτική δέσμευση, σταθερή χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό, κάλυψη όλων των κενών θέσεων, διασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων και διατήρηση του κοινοτικού χαρακτήρα της πρόληψης. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι κάθε αλλαγή στο θεσμικό πλαίσιο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή των νομικών προσώπων πρέπει να προβλέπει ρητά την προστασία του διοικητικού και χρηματοδοτικού πλαισίου των Κέντρων Πρόληψης.

Πρόληψη με ρίζες στην κοινότητα

Στην ανακοίνωση δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη φιλοσοφία της πρόληψης. Όπως αναφέρεται, η πρόληψη δεν εξαντλείται σε ενημερωτικές καμπάνιες ή σε γενικές προειδοποιήσεις για τους κινδύνους των ουσιών. Αφορά τη δημιουργία συνθηκών μέσα στις οποίες οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα οι νέοι και οι νέες, έχουν στήριξη, δεσμούς, επιλογές και δυνατότητες να διαχειριστούν τις δυσκολίες της ζωής.

Οι εξαρτήσεις, σημειώνει το Σωματείο, δεν εμφανίζονται σε κοινωνικό κενό. Συνδέονται με τη μοναξιά, την ανασφάλεια, την πίεση, την έλλειψη νοήματος, το στίγμα και τις κοινωνικές ανισότητες. Μπορεί να αφορούν παράνομες ουσίες, αλκοόλ, φάρμακα, τζόγο, διαδίκτυο, κοινωνικά δίκτυα ή άλλες συμπεριφορές που λειτουργούν ως προσπάθεια διαφυγής από δυσκολίες που δεν έχουν βρει διέξοδο.

Για τον λόγο αυτό, τα Κέντρα Πρόληψης χαρακτηρίζονται ως κόμβοι της κοινότητας και όχι ως απλές υπηρεσίες υλοποίησης προγραμμάτων. Η συνεργασία με σχολεία, γονείς, δήμους, κοινωνικές υπηρεσίες, πολιτιστικούς φορείς και τοπικούς συλλόγους θεωρείται καθοριστική για τη δημιουργία ενός πραγματικού δικτύου στήριξης.

Απεργία και κινητοποιήσεις στις 26 Ιουνίου

Το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης καλεί σε πανελλαδική απεργία την Παρασκευή 26 Ιουνίου, μαζί με τον Σύλλογο Εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ. Την ίδια ημέρα έχει προγραμματιστεί συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην Αθήνα, στις 11.00 το πρωί έξω από τον ΕΟΠΑΕ και στις 12.00 το μεσημέρι στο Υπουργείο Υγείας.

Παράλληλα, στη Θεσσαλονίκη θα πραγματοποιηθεί κοινή συνέντευξη Τύπου στο Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης, του Συλλόγου Εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ, του Δικτύου Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης και του Εθνικού Συμβουλίου κατά των Ναρκωτικών.

Οι εργαζόμενοι διεκδικούν θεσμική αναγνώριση και ενίσχυση των Κέντρων Πρόληψης, νέα Προγραμματική Σύμβαση χωρίς κενό λειτουργίας μετά το 2027, σταθερή και αποκλειστική κρατική χρηματοδότηση, νέες προσλήψεις, πλήρη εργασιακά δικαιώματα και δημιουργία νέων Κέντρων Πρόληψης στις περιοχές όπου δεν υπάρχουν.

«Η πρόληψη των εξαρτήσεων δεν είναι προϊόν με ημερομηνία λήξης. Είναι δικαίωμα της κοινωνίας και υποχρέωση της Πολιτείας», καταλήγει το Σωματείο, ζητώντας πολιτικές αποφάσεις που θα διασφαλίσουν ότι η πρόληψη θα παραμείνει ζωντανή, δημόσια και προσβάσιμη σε κάθε κοινότητα.