
Με αφορμή την ολοκλήρωση των Πανελλαδικών Εξετάσεων και ενόψει της συμπλήρωσης των μηχανογραφικών δελτίων, η πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Ελένη Γκαρά, μίλησε στον ραδιοφωνικό σταθμό του «Ν» στους 99 fm για τις σπουδές στις κοινωνικές επιστήμες, τις επαγγελματικές προοπτικές των αποφοίτων, το νέο Πρόγραμμα Σπουδών Φύλου και τις προκλήσεις της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης.
Η καθηγήτρια Ιστορίας και Οθωμανολογίας παρουσίασε το αποτύπωμα ενός από τα παλαιότερα τμήματα του Πανεπιστημίου Αιγαίου, αναδεικνύοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του συνδυασμού της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και της Ιστορίας, αλλά και τη σημασία της καλλιέργειας της κριτικής σκέψης σε μια περίοδο όπου η πληροφορία είναι άφθονη, αλλά όχι πάντα αξιόπιστη.
Όπως τόνισε η κ. Γκαρά, το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας ιδρύθηκε μαζί με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου το 1984 και διαθέτει πλέον μια μακρά ακαδημαϊκή διαδρομή, εμπειρία και διεθνείς συνεργασίες που ενισχύουν την ποιότητα των σπουδών του.
«Είναι ένα τμήμα με ιστορία, παράδοση και τεχνογνωσία. Όλα αυτά αποτελούν προστιθέμενη αξία τόσο για το προπτυχιακό όσο και για τα μεταπτυχιακά μας προγράμματα», ανέφερε.
Παράλληλα υπογράμμισε ότι η συνύπαρξη δύο επιστημονικών πεδίων, της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και της Ιστορίας, προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες μια ευρύτερη γκάμα γνώσεων και επαγγελματικών επιλογών.
Εξηγώντας το αντικείμενο της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, η πρόεδρος του Τμήματος σημείωσε ότι πρόκειται για έναν κλάδο που εστιάζει στην ανθρώπινη διαφορετικότητα και στις κοινωνικές και πολιτισμικές διαδικασίες που διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σκέφτονται, πιστεύουν και δρουν.
«Το βασικό ερώτημα είναι τι κάνει τους ανθρώπους να σκέφτονται με τον τρόπο που σκέφτονται, να πιστεύουν με τον τρόπο που πιστεύουν και να παίρνουν αποφάσεις με συγκεκριμένους τρόπους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, η ανθρωπολογία βοηθά στην κατανόηση φαινομένων που συχνά θεωρούνται αυτονόητα, αποκαλύπτοντας τις κοινωνικές και πολιτισμικές διεργασίες που βρίσκονται πίσω από αυτά.
Αναφερόμενη στην Ιστορία, η κ. Γκαρά επισήμανε ότι η ιστορία ως επιστήμη διαφέρει σημαντικά από τον τρόπο με τον οποίο διδάσκεται συνήθως στο σχολείο.
Στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας, η έμφαση δίνεται στην κοινωνική και πολιτισμική ιστορία, δηλαδή στη μελέτη των κοινωνιών, των θεσμών, της οικονομίας και των πολιτισμικών πρακτικών του παρελθόντος.
«Τα ερωτήματα των ιστορικών της κοινωνικής ιστορίας είναι πολύ κοντά στα ερωτήματα των κοινωνικών ανθρωπολόγων. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι οι ιστορικοί ασχολούνται κυρίως με το παρελθόν», σημείωσε.
Η πρόεδρος του Τμήματος υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα θεματικών πεδίων, από τη γλώσσα, τη θρησκεία και το φύλο μέχρι την εξουσία, την οικονομία και τους κοινωνικούς θεσμούς.
Όπως εξήγησε, η διεπιστημονική αυτή προσέγγιση επιτρέπει στους φοιτητές να κατανοήσουν βαθύτερα τη λειτουργία της κοινωνίας και να αναπτύξουν δεξιότητες που παραμένουν χρήσιμες ανεξάρτητα από τις μεταβολές στην αγορά εργασίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις προκλήσεις που δημιουργεί η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τονίζοντας ότι η πληθώρα διαθέσιμων πληροφοριών καθιστά επιτακτική την ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας.
«Η πληροφορία είναι παντού, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί θόρυβο. Πρέπει να μάθεις να ξεχωρίζεις τι είναι σωστό, τι είναι λάθος και πώς θα το ελέγξεις», ανέφερε.
Κατά την ίδια, η κριτική σκέψη, η ικανότητα αξιολόγησης των πηγών και ο αναστοχασμός αποτελούν τα σημαντικότερα εφόδια που μπορεί να προσφέρει σήμερα ένα πανεπιστημιακό πρόγραμμα σπουδών στους νέους ανθρώπους.
Η κ. Γκαρά παρουσίασε επίσης τα τρία μεταπτυχιακά προγράμματα του Τμήματος:
Όπως ανέφερε, το πρώτο πρόγραμμα είναι διετές και χωρίς δίδακτρα, ενώ τα δύο μονοετή προγράμματα έχουν χαμηλό κόστος φοίτησης, ύψους 500 και 400 ευρώ αντίστοιχα για ολόκληρο τον κύκλο σπουδών.
Παράλληλα κάλεσε όσους ενδιαφέρονται να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις του Τμήματος, καθώς παραμένουν ανοιχτές οι αιτήσεις για ορισμένα από τα μεταπτυχιακά προγράμματα.
Αναφερόμενη στις πρόσφατες εξελίξεις στο Τμήμα, η πρόεδρος στάθηκε ιδιαίτερα στην επιτυχή πιστοποίηση του νέου προπτυχιακού προγράμματος «Σπουδές Φύλου», το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία του το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027.
«Η πιστοποίηση ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», σημείωσε, εκφράζοντας την αισιοδοξία της για την έναρξη λειτουργίας του νέου προγράμματος, το οποίο αποτελεί το πρώτο προπτυχιακό πρόγραμμα Σπουδών Φύλου στην Ελλάδα.
Η κ. Γκαρά αναφέρθηκε επίσης στη συνεχή επιστημονική δραστηριότητα του Τμήματος, που περιλαμβάνει σεμινάρια, συνέδρια, επιστημονικά εργαστήρια και διεθνείς συνεργασίες.
Μεταξύ άλλων, ανακοίνωσε τη διοργάνωση του ετήσιου επιστημονικού εργαστηρίου του μεταπτυχιακού «Κρίση και Ιστορική Αλλαγή» με θέμα «Ιστορία και Κινηματογράφος», καθώς και τη συνδιοργάνωση διεθνούς συνεδρίου για την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Μεσόγειο τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.