Ο αντιπεριφερειάρχης Προγραμματισμού Βορείου Αιγαίου Στρατής Κυρατζής μίλησε στο «Ν» 99 fm σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τη Λέσβο, περιγράφοντας με έντονο τρόπο την πίεση που δέχεται το νησί από την κρίση του αφθώδους πυρετού, αλλά και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι υπηρεσίες, οι κτηνοτρόφοι και οι τοπικοί φορείς.

Ως άνθρωπος που δραστηριοποιείται ο ίδιος στην κτηνοτροφία και στον συνεταιριστικό χώρο, κατέθεσε τη δική του εικόνα για την κατάσταση στα χωριά της δυτικής Λέσβου, μιλώντας για μεγάλες απώλειες στην παραγωγή, οικονομική ασφυξία και ανάγκη ουσιαστικής στήριξης του πρωτογενούς τομέα. Παράλληλα αναφέρθηκε αναλυτικά στα έργα του ΕΣΠΑ, στις καθυστερήσεις που καταγράφονται, αλλά και στους σχεδιασμούς της Περιφέρειας για έργα ύδρευσης, σχολεία, υγεία και επιχειρηματικότητα.

Η κτηνοτροφία σε οριακό σημείο

Μεγάλο μέρος της συνέντευξης επικεντρώθηκε στην κρίση του αφθώδους πυρετού, με τον Στρατή Κυρατζή να μιλά και με την ιδιότητα του ανθρώπου που γνωρίζει από πρώτο χέρι τον πρωτογενή τομέα, ως παραγωγός και συνεταιριστής.

Όπως είπε, η κτηνοτροφία αποτελεί τη βασική δύναμη της οικονομίας της Λέσβου, εκτιμώντας ότι αντιστοιχεί περίπου στο 60 με 70% της τοπικής παραγωγικής δραστηριότητας. Περιέγραψε μια κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη, με περίπου 40.000 ζώα να έχουν ήδη θανατωθεί και με την ιχνηλάτηση να προχωρά με αργούς ρυθμούς, κυρίως λόγω της υποστελέχωσης των κτηνιατρικών υπηρεσιών.

Ο αντιπεριφερειάρχης σημείωσε ότι η Κτηνιατρική Υπηρεσία στη Λέσβο κλήθηκε να διαχειριστεί περίπου 3.000 εκτροφές με ελάχιστο προσωπικό, γεγονός που, όπως είπε, έκανε πρακτικά αδύνατο τον πλήρη και άμεσο έλεγχο του νησιού. Ανέφερε ακόμη ότι η αποστολή κτηνιάτρων από το Υπουργείο καθυστέρησε σημαντικά, ενώ και το εργαστηριακό σκέλος είχε περιορισμούς, καθώς το μικροβιολογικό εργαστήριο μπορούσε να επεξεργαστεί μέχρι 1.500 δείγματα την ημέρα.

«Το Υπουργείο άργησε να συνδράμει»

Ο Στρατής Κυρατζής ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός ως προς τη στάση του Υπουργείου, τονίζοντας ότι η Περιφέρεια διεκδικεί, πιέζει και στηρίζει όσο μπορεί, αλλά δεν διαθέτει ούτε το απαραίτητο προσωπικό ούτε τις αναγκαίες χρηματοδοτήσεις για να σηκώσει μόνη της ένα τέτοιο βάρος.

Όπως ανέφερε, το Υπουργείο άργησε να συνδράμει, ενώ για το θέμα του εμβολιασμού σημείωσε ότι δεν υπάρχει ουσιαστική συζήτηση πριν ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση. «Μας έχουν βάλει τη θηλιά στο λαιμό», είπε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η Περιφέρεια είναι υποχρεωμένη να εφαρμόζει τα πρωτόκολλα που αποφασίζονται κεντρικά.

Παράλληλα, απέρριψε την προσπάθεια μετακύλισης ευθυνών προς την Περιφέρεια και τους τοπικούς φορείς, τονίζοντας ότι εάν υπήρχε επαρκής στελέχωση των υπηρεσιών, πολλά πράγματα θα μπορούσαν να είχαν εξελιχθεί διαφορετικά.

Απώλειες για όλους τους κτηνοτρόφους

Ο κ. Κυρατζής στάθηκε ιδιαίτερα στις συνέπειες που δεν αφορούν μόνο όσους έχασαν τα κοπάδια τους. Όπως είπε, σε δύσκολη θέση βρίσκονται και οι υπόλοιποι κτηνοτρόφοι, καθώς δεν μπορούν να μετακινήσουν ζώα, τα σφαγεία δεν λειτουργούν και περίπου 120.000 με 130.000 αμνοερίφια δεν έχουν σφαγεί, στερώντας κρίσιμο εισόδημα από τους παραγωγούς.

Εκτίμησε επίσης ότι έχει χαθεί πάνω από το 30 με 40% της παραγωγής γάλακτος και προειδοποίησε ότι τα πραγματικά αποτελέσματα θα φανούν στο τέλος της χρονιάς. Για τις ανακοινωμένες ενισχύσεις εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός, λέγοντας ότι ποσά της τάξης των 5 και 6 ευρώ ανά ζώο για ζωοτροφές είναι «ψίχουλα» μπροστά στο μέγεθος της ζημιάς.

«Πρώτα είναι ο κόσμος»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η πολιτική διάσταση της τοποθέτησής του. Αν και ο ίδιος προέρχεται από τον χώρο της Νέας Δημοκρατίας, ξεκαθάρισε ότι σε αυτή τη συγκυρία προέχει η στήριξη του τόπου. «Πρώτα είναι ο κόσμος», είπε, τονίζοντας ότι η Λέσβος υποφέρει και πως η κυβέρνηση οφείλει να αντιληφθεί το μέγεθος της ζημιάς.

Τα έργα ύδρευσης και αποχέτευσης

Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης, ο αντιπεριφερειάρχης Προγραμματισμού αναφέρθηκε στην αναθεώρηση του ΕΣΠΑ και στα περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ που σχεδιάζεται να κατευθυνθούν σε έργα ύδρευσης και αποχέτευσης στα νησιά του Βορείου Αιγαίου.

Όπως εξήγησε, σήμερα ώριμα έργα είναι περίπου 10 με 15 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι φορείς πρέπει να επιταχύνουν τις μελέτες ώστε να μη χαθούν χρηματοδοτικές δυνατότητες. Τόνισε ότι εφόσον υπάρξουν ώριμες προτάσεις, τα 40 εκατομμύρια μπορούν μέσω υπερδέσμευσης να φτάσουν ακόμη και τα 60 εκατομμύρια.

Χαμηλή απορρόφηση και υποστελέχωση

Ο κ. Κυρατζής δεν έκρυψε τον προβληματισμό του για την απορρόφηση του ΕΣΠΑ, την οποία προσδιόρισε στο 16%. Όπως είπε, έχει ενταχθεί περίπου το 90% των πόρων, όμως οι συμβάσεις βρίσκονται στο 46%, γεγονός που δείχνει ότι τα έργα δεν προχωρούν με την ταχύτητα που απαιτείται.

Απέδωσε το πρόβλημα κυρίως στην υποστελέχωση Δήμων, ΔΕΥΑ και τεχνικών υπηρεσιών, σημειώνοντας ότι στη Λέσβο η εικόνα είναι καλύτερη από άλλα νησιά, όμως και εδώ υπάρχουν καθυστερήσεις.

Σχολεία, υγεία και κοινωνικές δομές

Για τα σχολεία και το πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, ανέφερε ότι θα επαναπροκηρυχθεί μέσα στο 2027, ώστε οι Δήμοι να προλάβουν να ολοκληρώσουν τα απαραίτητα πιστοποιητικά και τις μελέτες.

Για τα έργα στα Κέντρα Υγείας, σημείωσε ότι υπήρξαν καθυστερήσεις περίπου 14 με 15 μηνών, όμως πλέον τα κτιριακά έργα περνούν στις Κτιριακές Υποδομές, κάτι που εκτίμησε ότι θα βοηθήσει να τρέξουν οι διαγωνισμοί. Για τη Λέσβο αναφέρθηκε στα Κέντρα Υγείας Καλλονής, Άντισσας και Πολιχνίτου.

Παράλληλα, προανήγγειλε νέα πρόσκληση περίπου 8 εκατομμυρίων ευρώ για ιδιωτικές επενδύσεις σε Λέσβο, Χίο και περιοχές ΒΑΑ, με δυνατότητα αύξησης μέσω υπερδέσμευσης, καθώς και προγράμματα για την επιχειρηματικότητα στα υπόλοιπα νησιά.

Στόχος να τρέξουν τα έργα

Κλείνοντας, ο Στρατής Κυρατζής σημείωσε ότι στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων δεν υπάρχει πρόβλημα πληρωμών, αλλά πρόβλημα ταχύτητας στην υλοποίηση. Υπογράμμισε ότι οι υπηρεσίες της Περιφέρειας πληρώνουν λογαριασμούς μέσα σε 10 με 15 ημέρες, ενώ απέδωσε τα θετικά βήματα στη συνεργασία των υπηρεσιών του Προγραμματισμού, της Διαχειριστικής Αρχής και του Περιφερειακού Ταμείου.

Όπως είπε, στόχος είναι μέχρι το τέλος του 2026 να έχουν ενταχθεί νέα έργα ύψους 50 με 60 εκατομμυρίων ευρώ, σε ένα πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων που φτάνει συνολικά τα 150 εκατομμύρια έως το 2030.