Η Νέα Υόρκη γύρισε σελίδα. Ο 34χρονος Ζοχράν Μαμντάνι, βουλευτής από το Κουίνς και αυτοπροσδιοριζόμενος «δημοκρατικός σοσιαλιστής», εξελέγη 111ος δήμαρχος της μεγαλύτερης αμερικανικής μητρόπολης, συγκεντρώνοντας λίγο πάνω από το 50,4% και επικρατώντας του Άντριου Κουόμο (41,6%) και του Ρεπουμπλικανού Κέρτις Σλίβα (7,1%).

«Αυτό που βλέπουμε δεν είναι απλώς μια εκλογική νίκη», τονίζει στον ρ/σ «Ν» στους 99 fm η διδάσκουσα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας δρ. Αιμιλία Βουλβούλη. «Είναι μια στιγμή που αλλάζει το νόημα του ποιος έχει δικαίωμα να ανήκει στο κέντρο της πολιτικής».

Η ίδια στέκεται στον τρόπο που ο Μαμντάνι άνοιξε τη νικητήρια ομιλία του: «είμαι νέος, είμαι μουσουλμάνος, είμαι σοσιαλιστής — και αρνούμαι να απολογηθώ για οτιδήποτε από αυτά». Για τη Βουλβούλη, αυτή δεν είναι μια «απλώς ταυτοτική δήλωση», αλλά «μια πολιτική πράξη χειραφέτησης». Όπως εξηγεί, «για δεκαετίες, παιδιά μεταναστών με καφέ δέρμα, με μουσουλμανική πίστη, εργατικές καταβολές και αριστερό όραμα έπρεπε να αποδεικνύουν ότι δεν απειλούν το σύστημα — και να απολογούνται. Σήμερα δεν ζητούν άδεια να συμμετέχουν· διεκδικούν το δικαίωμα να καθορίζουν την ατζέντα». (Διαβάστε τι έγραφε από τον Ιούλιο η Αιμ. Βουλβούλη)

Στο ίδιο πνεύμα διάβασε και τη συμβολική έναρξη της ομιλίας με αναφορά στον ιστορικό συνδικαλιστή Γιουτζίν Ντεμπς. «Η αίθουσα παραληρεί στο άκουσμα του ονόματος· αυτό λέει πολλά για το ποιος αποκτά λόγο στη δημόσια σφαίρα», σχολιάζει. Και σπεύδει να απαντήσει σε όσους χαρακτήρισαν «προκλητικό» τον τόνο του νέου δημάρχου: «Προκλητική είναι η αδικία. Η συμπερίληψη δεν είναι προκλητική ούτε ακραία. Δεν είναι προκλητικό να υπάρχει μια πόλη όπου οι άνθρωποι μπορούν να πληρώσουν το ενοίκιό τους και να δουλεύει η δημοκρατία για όλους. Το υπόλοιπο είναι το προκλητικό».

Η νίκη του Μαμντάνι, σύμφωνα με τη Βουλβούλη, επανατοποθετεί και τις εσωτερικές ισορροπίες στους Δημοκρατικούς. «Τα έβαλε με όλο το κατεστημένο — ακόμα και εντός του Δημοκρατικού Κόμματος — και νίκησε», λέει. «Για αυτό μιλώ για δύο Αμερικές: την Αμερική του Τραμπ και την Αμερική του Μαμντάνι. Η συμβολική βαρύτητα της εκλογής του δεν περιορίζεται στα όρια της Νέας Υόρκης».

Πέρα από τα σύμβολα, η Βουλβούλη βλέπει μια μεθοδική, οργανωμένη δουλειά που προηγήθηκε. Θυμίζει την εμπλοκή του ίδιου στον χώρο των Democratic Socialists of America και την πολυετή του παρουσία ως συμβούλου στέγασης στην Αστόρια. «Είχα παρακολουθήσει από κοντά πόσο εντατικά και προσεκτικά δουλεύουν αυτοί οι άνθρωποι», αναφέρει. «Η Νέα Υόρκη είναι πρόσφορο έδαφος ιστορικά προοδευτικό — με αντιφάσεις, αλλά προοδευτικό. Γι’ αυτό και περίμενα το αποτέλεσμα».

Στο πρόγραμμα που εξήγγειλε ο νέος δήμαρχος —πάγωμα ενοικίων σε ρυθμιζόμενες κατοικίες, δωρεάν και συχνότερα λεωφορεία, καθολική παιδική φροντίδα, δημοτικά παντοπωλεία για φθηνά βασικά αγαθά— η ανθρωπολόγος αναγνωρίζει «μια πολιτική των πολλών και των από κάτω, όχι ένα εύηχο σλόγκαν». Όπως λέει, «θα το νιώσει ο ένοικος με σταθερό ενοίκιο όταν ξυπνά την πρώτη του μήνα και ξέρει πως το ποσό δεν θα εκτοξευθεί, θα το νιώσει η ανύπαντρη μητέρα που κινείται με ασφάλεια και βρίσκει λεωφορείο που λειτουργεί σωστά».

Η δρ. Βουλβούλη συνδέει την πολιτική διαδρομή του Μαμντάνι με τη μετααποικιακή ιστορία. «Οι παππούδες του μεταφέρθηκαν από την Ινδία στην Αφρική ως εργάτες για τους βρετανικούς σιδηρόδρομους. Είναι μια οικογένεια στην ουσία σκλάβων», λέει. «Και σήμερα ο εγγονός βρίσκεται στη Δημαρχία της Νέας Υόρκης, όχι γινόμενος ένα με το σύστημα, αλλά καταγγέλλοντάς το. He’s unapologetic — δεν απολογείται για αυτό που είναι». Το μήνυμα, προσθέτει, «είναι και βαθιά φιλοσοφικό: θα έπρεπε να το έχουμε όλοι στην καθημερινότητά μας».

Η συζήτηση φτάνει και στην Ελλάδα. Θα μπορούσε να δούμε ανάλογες πολιτικές διαδρομές εδώ; «Στην ουσία των αναλογιών, ναι», απαντά. «Αν ο Ζοχράν ήταν στην Ελλάδα, είναι πολύ πιθανό να είχε περάσει από τη Μόρια, να είχε αναγνωριστεί ως δικαιούχος διεθνούς προστασίας, να είχε σπουδάσει εδώ και —με ίσες ευκαιρίες— να διεκδικούσε τον Δήμο Αθηναίων. Η Ελλάδα του 2025 δεν είναι η Ελλάδα του 1970· οφείλει να είναι συμπεριληπτική σε όλους τους τομείς, και στη mainstream πολιτική».

Και μια προειδοποίηση για την «επιλεκτική λήθη»: «Λέμε να ξεχάσουμε το προσφυγικό, να ξεχάσουμε τη Μόρια. Ακόμα κι αν πατούσαμε ένα κουμπί, αυτά δεν θα μας ξεχνούσαν. Η ιστορία δεν σταματάει ποτέ». Για τη Βουλβούλη, η ανάδειξη του Μαμντάνι δεν είναι προσωπικό success story ούτε το στερεότυπο “American Dream”. «Μας θυμίζει ότι οι πραγματικές αλλαγές είναι αποτέλεσμα συλλογικής δράσης και οργάνωσης από τα κάτω. Ότι η ενότητα, η αφήγηση και η πολιτισμική αντοχή είναι όπλα απέναντι στην ανισότητα και στις κληρονομιές της αποικιοκρατίας».

Ο ίδιος ο Μαμντάνι, απευθυνόμενος και στον Ντόναλντ Τραμπ από το βήμα —«επειδή ξέρω ότι παρακολουθείς, δυνάμωσε τον ήχο!»— έδειξε πως προτίθεται να συγκρουστεί μετωπικά με τις δυνάμεις που αποκαλεί «ολιγαρχία και αυταρχισμό». «Για αυτό μιλώ για δύο Αμερικές», κλείνει η Βουλβούλη. «Στο πρόσωπο του Μαμντάνι, οι “αόρατοι της Αυτοκρατορίας” γίνονται συνδιαμορφωτές της ατζέντας. Και αυτό, από μόνο του, είναι ιστορικό».