Ήταν Τετάρτη 23 Γενάρη σε ένα ξενοδοχείο της Μυτιλήνης ο γεωπόνος Βασίλης Γάλλος διοργανώνει σεμινάριο για την θρέψη της ελιάς. Είναι το τελευταίο μιας σειράς σεμιναρίων και πριν ολοκληρωθεί ανοίγει την συζήτηση με τους ελαιοπαραγωγούς για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Η συζήτηση επικεντρώνεται στο θέμα της δακοκτονίας. Αρκετοί ελαιοπαραγωγοί λένε ότι δεν έχει κανένα νόημα να προχωρήσουν σε δαπανηρές καλλιεργητικές φροντίδες, λίπανση, κλάδεμα ραντίσματα κλπ., από την στιγμή που είναι βέβαιο ότι δεν πρόκειται να γίνεις σωστή δουλειά για την καταπολέμηση του δάκου. Η συζήτηση κρατάει αρκετή ώρα και μπαίνουν σε διαβούλευση σειρά προτάσεων αλλά και προβλημάτων που χρειάζονται απάντηση γύρω από το έργο της δακοκτονίας. Εν τω μεταξύ το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει ανακοινώσει αλλαγές στον τρόπο που γίνεται η δακοκτονία ωστόσο μέχρι τώρα δεν έχουν προσδιοριστεί, αυτό σημαίνει ότι για φέτος δεν θα αλλάξει τίποτα στην υλοποίηση του προγράμματος της δακοκτονίας.

Είναι κοινός τόπος πως ο τρόπος που γίνεται η καταπολέμηση του δάκου είναι εντελώς αναποτελεσματικός και δεν ανταποκρίνεται στα δεδομένα της εποχής μας. Κι αυτό αφορά το σύνολο της χώρας κι όχι μόνο την Λέσβο. Η υλοποίηση ενός προγράμματος δακοκτονίας θα έπρεπε να αποφασίζεται από τους γεωπόνους στην βάση των επιστημονικών δεδομένων που θα έπρεπε να έχουν στην διάθεση τους. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε ελαιοπαραγωγική περιοχή της χώρας πρέπει να υπάρχει επιτροπή δακοκτονίας που να αποτελείται από γεωπόνους μόνιμους κρατικούς υπαλλήλους.

Σε αυτές τις επιτροπές θα καταλήγουν τα στοιχεία από ηλεκτρονικούς αισθητήρες που θα καταγράφουν τις κλιματολογικές συνθήκες στους ελαιώνες και ηλεκτρονικές δακοπαγίδες που θα καταγράφουν την εξέλιξη του πληθυσμού του δάκου. Τα στοιχεία αυτά και η επιστημονική γνώση θα πρέπει να είναι βάση για την αντιμετώπιση του σημαντικότερου εχθρού της ελιάς. Υπό την καθοδήγηση των προαναφερόμενων επιτροπών και με φορεις υλοποίησης τις κατά τόπους διευθύνσεις αγροτικής ανάπτυξης πρέπει να εφαρμόζονται τα κατάλληλα κάθε φορά μέτρα για την αντιμετώπιση του δάκου.

Τα ψεκαστικά drone
Στην εποχή μας είναι τεχνικά δυνατό να γίνει καταπολέμηση του δάκου με ψεκαστικά drone, τα οποία έχουν πολύ καλή ακρίβεια ψεκασμού. Η χρήση τους δεν δημιουργεί προβλήματα στο περιβάλλον, όπως συμβαίνει με τα αεροπλάνα και ελικόπτερα, ωστόσο η ισχύουσα νομοθεσία απαγορεύει την χρήση τους, κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει άμεσα. Η χρήση των drone μπορεί να μειώσει κατά πολύ το κόστος της δακοκτονίας και τον αριθμό των εργαζομένων που απαιτούνται για την υλοποίηση του έργου. Εναλλακτικά στα πεδινά ελαιοκτήματα θα μπορούσαν να γίνουν ψεκασμοί με ψεκαστικά μηχανήματα (τρακτέρ κλπ).

Το δεύτερο στοιχείο που πρέπει να σφραγίσει τις αλλαγές στην καταπολέμηση του δάκου είναι η επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η αλλαγή του κλίματος έχει πολύ μεγάλες επιπτώσεις στην εξέλιξη του πληθυσμού των εντόμων. Άλλες περιόδους η συνθήκες που επικρατούν οδηγούν σε έξαρση τον πληθυσμό των εντόμων, των μυκήτων και των βακτηρίων που προσβάλουν τις ελιές και σε άλλες περιόδους παρουσιάζεται μεγάλη μείωση. Αυτό συμβαίνει με τον δάκο, με το γλοιοσπόριο, το κυκλοκόνιο, την βαμβακάδα κλπ. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί νέα δεδομένα κι αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξουν τρόποι με τους οποίους αντιμετωπίζονται οι ασθένειες της ελιάς.

Μια από τα ίδια και φέτος
Πριν από μερικές εβδομάδες το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ανακοίνωσε ότι επιτάχυνε τις διοικητικές διαδικασίες για το φετινό πρόγραμμα της δακοκτονίας και παράλληλα έστειλε μήνυμα στις Περιφέρειες της χώρας να κάνουν κι αυτές γρήγορα την δική τους δουλειά. Ήταν ένας τρόπος το υπουργείο να πετάξει από πάνω του την ευθύνη και να δείξει ως υπεύθυνες για το τι θα γίνει από εδώ και πέρα τις Περιφέρειες.

Είναι αλήθεια ότι οι Περιφέρειες παίζουν σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή των προγραμμάτων δακοκτονίας, όμως η διαδικασία που ακολουθείτε προσδιορίζεται από την κυβέρνηση, δεν έχει αλλάξει εδώ και πολλές δεκαετίες, κι είναι χρονοβόρα. Για παράδειγμα τα τοπικά συμβούλια των χωριών και στην συνέχεια τα δημοτικά συμβούλια πρέπει να δώσουν θετική γνωμάτευση για να εφαρμοστεί στις περιοχές τους πρόγραμμα καταπολέμησης του δάκου. Όμως σε πολλές τουριστικές περιοχές της χώρες δεν εκδίδονται τέτοιες αποφάσεις με αποτέλεσμα να μην γίνεται καταπολέμηση του δάκου. Δηλαδή σε πάρα πολλές περιπτώσεις αυτοί που παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην εφαρμογή ή όχι των προγραμμάτων δακοκτονίας είναι ξενοδόχοι, τουριστικοί πράκτορες κλπ. κι όχι οι γεωπόνοι.
Όπως τα προηγούμενα χρόνια έτσι και φέτος θα εφαρμοστεί ο απαρχαιωμένος τρόπος ψεκασμού των ελαιώνων που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του δάκου (ψεκαστές με ψεκαστήρες πλάτης). Από την προηγούμενη δεκαετία το Ελληνικό κράτος έχει φροντίσει να μειώσει σταδιακά κατά πολύ το προσωπικό που απασχολείται στην δακοκτονία (ψεκαστές, αρχιεργάτες, γεωπόνοι κλπ). Από τότε ήταν φανερό ότι το προσωπικό που εργάζονταν για την καταπολέμηση του δάκου ήταν ανεπαρκέστατο. Με την μείωση των προσλήψεων το πρόβλημα έγινε ακόμη μεγαλύτερο.

Σε πολλές περιοχές της χώρας (π.χ. Κρήτη) δεν υπάρχει ενδιαφέρον για εργασία στην δακοκτονία. Διότι τα ημερομίσθια είναι εξευτελιστικά μόλις 18 ευρώ και καταβάλλονται στους εργαζόμενους με πολύμηνη καθυστέρηση. Σε άλλες περιπτώσεις τα εξευτελιστικά ημερομίσθια κάνουν τους εργαζόμενους εντελώς αδιάφορους.

Μεγάλο πρόβλημα είναι οι βιολογικοί, οι δασομένοι και εγκαταλελειμμένοι ελαιώνες στους οποίους δεν γίνεται καταπολέμηση του δάκου.
Έτσι το μόνο που μένει από την δακοκτονία είναι το εργολαβικό κέρδος των εταιρειών που αναλαμβάνουν την υλοποίηση του προγράμματος, τουλάχιστον 20%, σε κάθε περιοχή και τα τεράστια έσοδα των εταιρειών από τις οποίες το κράτος προμηθεύεται τα εντομοκτόνα για τον δάκο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι περισσότεροι επαγγελματίες ελαιοπαραγωγοί προχωρούν οι ίδιοι στην καταπολέμηση του δάκου ακολουθώντας τις συμβουλές των γεωπόνων τους. Οι υπόλοιποι απλά ελπίζουν κάθε Ιούλιο και Αύγουστο να παρουσιάζονται καύσωνες, αφού αυτός είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος μείωσης του πληθυσμού του δάκου. Διότι από υποστελεχωμένες κρατικές υπηρεσίες, με παραδομένο το έργο σε εργολάβους, με τεχνικές και επιστημονικές μεθόδους που μας πάνε μισό αιώνα πίσω δεν μπορείς να περιμένεις ουσιαστική αντιμετώπιση του δάκου από τα προγράμματα δακοκτονίας.