Νονός των «Μασελάδων» ο Παντελής Αργύρης. Μα τι σας λέω τώρα; Σας λέω για τα απομνημονεύματα του ιστορικού σωματείου της Μυτιλήνης που ιδρύθηκε στο «Μουσικό Καφενείο» και γνώρισε ένδοξες στιγμές 30 ετών.

Με μέλη ανθρώπους ήσυχους ή και φωνακλάδες, γνώστες της πολιτικής, της γεωγραφίας, των γραμμάτων και της τέχνης, της καλής παρέας και πρόθυμους για την αλλαγή και περίεργους για το νόημα της ζωής. Αλλοι έφυγαν, άλλοι «έφυγαν», άλλοι παραμένουν πιστοί και θυμούνται, με μασέλα ή χωρίς.

Ας σημειωθεί ότι η γράφουσα είναι αρκετά «προκατειλημμένη» με τον χώρο. Όπως όλοι και όλες μας, έτσι κι εγώ, έχω τη δική μου ιστορία με το «Μουσικό Καφενείο» που ξεκινά 20 χρόνια μετά την ίδρυση των «Καφελόγιων Μασελάδων», τους οποίους σερβίραμε τον ελληνικό, το κονιάκ και το ούζο κάθε Σάββατο. Μέσα στις δικές τους μεγάλες ιστορίες, μερικές από τις οποίες θα αναφέρουμε παρακάτω, κρύβονταν ζωές δεκάδων (μερικώς ή όχι εναλλακτικών, σάμπως ξέραμε τι ήμαστε;) φοιτητριών και φοιτητών, αλλά και ντόπιων:

Η Θοδώρα, που σίγουρα έχει δεκάδες χαρές και κλάματα να μας διηγηθεί, ίσως σε κάποιο άλλο αφιέρωμα, η Βαλάντω, που δίδαξε τον καφέ, η Βάσω, που γελούσε με τη Ματίνα όταν έλεγε τα φοιτητικά κουπόνια… «κοπόνια», η Κατερίνα, που γοητεύτηκε από την κεραμική, η Νεφέλη, από τη ζωγραφική, ο Σταύρος, από τα ισπανικά, η Ελενίτσα, από τη Λειβαδιά, η Ειρήνη, από τη Θεσσαλονίκη, ο Μητσουλίνος, από τα αμφιθέατρα, ο Χρήστος, ο Γιώργος και η λίστα μεγαλώνει με ανθρώπους, ανάγκες, φλερτ και απογοητεύσεις, όλα σε ένα δίσκο από τις 7 το πρωί έως τις 2.30 το μεσημέρι, πιο χαλαρά από τις 2.30 έως τις 7.30, αλλά με αρκετό ξεσκόνισμα στους καθρέφτες, και από τις 7.30 έως το κλείσιμο…
Ένα ζεστό πρωινό ήπιαμε καφέ με εκπροσώπους και ιδρυτές των «Καφελογίων» στην έδρα τους, με τον… αυστηρό όρο του Ηλία Κουρτζή να τον κεράσει σε όλους. Ημασταν με τον Μάκη Αξιώτη, τον Ηλία Κουρτζή και τον Αριστείδη Καλάργαλη που γύρισαν τον χρόνο πίσω στο 1993, την ιδρυτική χρονιά των Καφελόγιων Μασελάδων.
Υπήρχαν και καθημερινές συναντήσεις, πλην της «επίσημης» του Σαββάτου, όπως θυμάται ο Απόστολος Μπενάκης που ανέλαβε το «Μουσικό Καφενείο», από όταν ακόμα ζούσε η «μαμά- Ματίνα» όπως την αποκαλούσαν σερβιτόρες/οι φοιτήτριες και φοιτητές. Ο Απόστολος ήταν μόλις 12 ετών όταν τριγυρνούσε στα πόδια των «Καφελόγιων», και ο Γεράσιμος ο αδερφός του μικρότερος, με τη Ματίνα να τον στέλνει να διαβάσει στον τότε πάνω όροφο υπό το βλέμμα του αείμνηστου Αλεξέλλη. (σ.σ. Ο Παναγιώτης Αλεξέλλης ήταν το άμεσο «λεξικό» των καφελόγιων, ως έγκριτος φιλόλογος).
«Οι καφελόγιοι ήταν για μένα μια πατρική φιγούρα», μας λέει ο Απόστολος όταν επιτακτικά του λέμε να αφήσει λίγο την πρωινή ρουτίνα του μαγαζιού και να αναπολήσει στιγμές του ιστορικού πολιτιστικού σωματείου. «Ολοι αγαπούσαν τη μητέρα μου και τον χώρο που έγινε με πολλή αγάπη και τη βοήθησαν σε καίριες στιγμές της ζωής της. Οι αναμνήσεις μου είναι αμέτρητες»… ουζοποσίες, ατέλειωτες συζητήσεις από τα λιθόστρωτα έως τα πολιτιστικά δρώμενα και τη βελτίωση της καθημερινότητας της Μυτιλήνης και της Λέσβου. Τα γραφόμενα εδώ είναι εξάλλου και μια παρακαταθήκη όλων αυτών των αναμνήσεων που θα μείνει στη μικρή Ματίνα, που τώρα θα τριγυρνά στο χριστουγεννιάτικα στολισμένο «Μουσικό» εγγονή της μεγάλης Ματίνας και του Κώστα…

Και τι είναι η περίφημη Μασέλα των Καφελογίων;
Είναι ένα σύμβολο των Αιτωλών, ανάγλυφα χαραγμένο σε επιγραφή σε βάθρο που βρέθηκε όταν έφτιαχναν τον Αγιο Συμεών. Οι αρχαιολόγοι, παραφράζοντας τον ιστοριοδίφη, ταλαντούχο Μάκη Αξιώτη το έβλεπαν το 1890 ως ένα μικρό καράβι. Με τον Μάκη Αξιώτη να επεμβαίνει στην ιστορία με ντοκουμέντα, αποδεικνύοντας ότι ήταν το εύρημα των Αιτωλών που συμβολίζει την κάτω γνάθο. Ο αείμνηστος Δημήτρης Βερναρδάκης αναγνώρισε τη μασέλα.
«Με την πρώτη μασέλα λοιπόν (σ.σ την «εφημερίδα») εγώ τους κορόιδεψα με τίτλο Μασέλα ή ναυς;» λέει ο Μ. Αξιώτης. Κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 1992, και ήταν το πρώτο τεύχος, ακολούθησαν ακόμα 34. Για περισσότερες εξηγήσεις σχετικά με τη «Μασέλα» θα πρέπει να απευθυνθείτε στον Δρα Αξιώτη που είναι παραστατικός και έχει όλα τα έγγραφα για να σας πείσει!

Εκτός από τη σατυρική τους φυλλάδα, οι «Καφελόγιοι» εξέδωσαν τρία βιβλία με τη σφραγίδα πίσω… και τη μασέλα μπροστά.

Ο Ηλίας Κουρτζής υπογράμμισε τον ρόλο των καφενείων ανέκαθεν στην πολιτική ζωή ευρωπαϊκών πόλεων: «Στη Γαλλία από τα καφέ που λειτουργούσαν ξεπήδησε η μοντέρνα τέχνη, αλλά και ιδεολογικές αλλαγές. Στην Αγγλία υπήρχαν οι λέσχες που είχαν έντονο ταξικό χαρακτήρα».

Η πολιτική, ιδεολογική τοποθέτηση ή καταγωγή του καθενός έμπαινε σε δεύτερη μοίρα, ώστε να κυριαρχήσει ο διάλογος. «Αφού μας ρωτούσαν πώς γίνεται να κάνετε παρέα όλοι εσείς» εξηγεί ο Αρ. Καλάργαλης. Παρένθεση ήταν μία μίνι «διάσπαση» που έκανε κάποιους να μεταφερθούν προσωρινά στο καφέ «Ναυάγιο», όμως η… παντοτινή έδρα τους ήταν το «Μουσικό Καφενείο». Βέβαια το κλίμα χαλούσε και όταν ο Μάκης Αξιώτης ενίοτε ξεκινούσε να μιλάει για τη θεωρία της εξέλιξης με τον Π. Αλεξέλλη να τον καταγγέλλει ως γνωστό… «αναρχικό»!

Η Μαρίκα ήταν από τις λίγες γυναίκες, μέλη των «Καφελογίων», είχε εκδώσει πέντε ποιητικές συλλογές. «Μας είπε ότι ήμαστε οι ηγήτορες της έμπνευσής της! Ηταν τσαούσα και μέχρι τα 82 της που πέθανε, μας είχε πει ότι βρήκε νόημα κοντά μας» εξηγεί ο Μ. Αξιώτης. Όταν έγινε η προαναφερθείσα διάσπαση η Μαρίκα πήγαινε και στους μεν και στους δε, προσπαθώντας να κατευνάσει τα πυρά. «Πιαστήκαν τα ποδάρια μ’ βρεεε» τους έλεγε, μέχρι που τους κατάφερε να επανενωθούν.
Παρέμβαση είχαν κάνει οι «Καφελόγιοι» για τη βαθυτάτη ανησυχία τους για το φαινόμενο της γενικευμένης χρήσης ξενόγλωσσων επιγραφών που αποτελούν τις προσόψεις καταστημάτων της Μυτιλήνης. Είχαν δε προτείνει τη χρήση του όρου «ταχυφαγείου» έναντι του fast food.

Ο Στρατής Μπαλάσκας, ιδρυτικό μέλος του ιστορικού σωματείου, με το προσωνύμιο Μπαρμπα- Ρόσα έβγαλε ασπροπρόσωπους τους «Μασελάδες» όταν δημοσιοποίησε στην «Ελευθεροτυπία» τα κακώς κείμενα της ηγουμένης Ευγενίας Κλειδαρά.Επίσημο έγγραφο είχε κάνει το σωματείο και στην πολεοδομία, αναμένοντας απαντήσεις.

«Καθετι που κάνει ο καθένας μας είναι πολιτικό. Στους Καφελόγιους είχαμε ο καθένας μας τη δική του σκέψη που δημόσια αναπτύσσαμε κάθε Σάββατο, απαντώντας ο ένας τον άλλον. Δεν ήταν προσχεδιασμένη η συζήτηση, αλλά πάντα άνθιζε» λέει ο Αριστείδης Καλάργαλης, διαπιστώνοντας ότι τους έντονους διαξιφισμούς προκαλούσε ο Παντελής Αργύρης, με ατάκες ή σκουντήματα. Είχε για παράδειγμα τη στήλη του «Γράμματα και Τέχνες» στο εβδομαδιαίο «Εμπρός» ο Αρ. Καλάργαλης και ο Παντελής Αργύρης, έσπερνε ζιζάνια ότι δεν συμπεριελάμβανε ο αρθρογράφος ποιητή των «Καφελογίων». Μπορεί να έπεφταν κάποιες μπηχτές, αλλά μετά για παράδειγμα ακολουθούσε κουβέντα για την ποίηση!

Από εκεί πέρασαν ο Αναστασέλλης, ο Κύρκος, ο Κωνσταντόπουλος, ο Νίκος Σηφουνάκης, ο Καραπιπέρης, ο Πολυχρονιάδης, ο Γούτος, ο Καλλιπολίτης, ο Θανάσης Παρασκευαϊδης, ο Αναγνώστου, ο Φώνης Δελής («κακοφωνίξ» το προσωνύμιό του), ο Γιώργος Σίμος, ο Ομηρος Κοντούλης που αντιπαρατίθεντο με τη Μαρίκα, ο Γιώργος Πέρρος, η Καίτη Παντελάρα και άλλοι…
Με πρωτοβουλία του Μάκη και του Παντελή το 1993, από τις 10 το πρωί μέχρι αργά το μεσημέρι…βρέξει, χιονίσει τα Σάββατα επί 30 χρόνια ήταν «καφελόγια».