Στα μέσα του καλοκαιριού είναι «αμαρτία» να μην περάσεις από το Σκαλοχώρι να δροσιστείς στα καφενεδάκια, λένε οι γνώστες της Λέσβου και όσοι, όσες επιχειρήσουν να το κάνουν θα έχουν τα τυχερά τους. Ετσι είχαμε εμείς, ξαποσταίνοντας στη δροσιά του «Πλάτανου»: Μας πήρε από το χέρι ο Δημήτρης Πασσάς για να μας πάει στην αυλή του και μέχρι να φτάσουμε είχε αποκαλυφθεί το μυστικό του δια… της όσφρησης.

Ένα ολόκληρο «συνεργείο» με εθελοντές, γιους, αδερφές και κύριο εργαλείο τα χαμόγελα, γυρνούν μέσα στο μεγάλο καζάνι τον τραχανά που θα φιλευτεί σε λίγες ώρες στο χωριό.

Τι μάθαμε από την οικογένεια Πασσά:

«Ο παραδοσιακός τραχανάς χρειάζεται τέσσερις ώρες για να βράσει το γάλα. Το γάλα το μαζεύουμε μία εβδομάδα και το κρατάμε για να αποκτήσει μια ξινάδα.

Θα γίνουν οι χάχλες που έχουμε για τον χειμώνα και ο τραχανάς ο ψιλός που βράζουμε.

Αυτό γίνεται κάθε χρόνο δύο με τρεις φορές το καλοκαίρι. Οι μερίδες θα μοιραστούν σε οικογένειες και φίλους.

Το σταυρώνουμε και λέμε και του χρόνου.

Το έθιμο έτσι το βρήκαμε από τους γονείς μας και θα το συνεχίσουμε εμείς και μετά τα παιδιά μας.

Είναι λίγο κουραστικό, αλλά τα αγαθά κόποις κτώνται».

Τρώγεται και φρέσκος και ξηρός, μετά γίνεται και σούπα, εξηγεί ο Γιώργος και ο Ηλίας Πασσάς.

Η θεία Ολγα φτιάχνει χάχλες… έργο τέχνης, χάρη στο επαγγελματικό σχήμα που δίνουν τα χέρια της.

Τα υλικά του τραχανά; Γάλα πρόβειο και κουρκούτι (αλεσμένο σιτάρι, πιο χοντρό από το σιμιγδάλι)

«Επειδή είμαστε γεννημένοι το καλοκαίρι και τα δυο τα αδέρφια, κάθε χρόνο κάνουμε τραχανά στα γενέθλιά μας» λέει ο Γιώργος σιγοντάροντας τον Ηλία στη χαρούμενη δήλωσή του ότι «φυσικά» και θα συνεχίσουν τα καλοκαίρια τους να φτιάχνουν τραχανά για κείνους και τους άλλους.

Το συνεργείο κουρασμένο θα περάσει στη συνέχεια σε ένα μεγάλο γεύμα με κρύες μπίρες, να τσουγκρίσει ποτήρια και να χαρεί με τα κατορθώματά του στο καφενείο «Πλάτανος». Ένα από τα μυστικά για τη στάση στον «Πλάτανο» πέρα από τις φρέσκιες τηγανητές πατάτες, το brunch που πρέπει να δοκιμάσετε, και τη ζακέτα που πρέπει να πάρετε γιατί η δροσιά θα σας αγκαλιάσει, είναι να πάρετε λίγο χρόνο για να δείτε την αρμονία των ανθρώπων του χωριού. Ντόπιων και ξένων που έγιναν ντόπιοι.

Η Αθηνά, σύζυγος του Δημήτρη θα φέρει όλα όσα μαγείρευε από το πρωί και τεράστιες πιατέλες με φρέσκο τραχανά, αλλά και αλοουμινόχαρτο, γιατί όλο και κάποιος θα περάσει για να του δώσει. Οι πιο τολμηροί δε, δεν θα διστάσουν να ζητήσουν!

Το πιο σημαντικό που μάθαμε όμως από την οικογένεια Πασσά και τους Σκαλοχωρίτες είναι η φιλοξενία, τα ανοιχτά αυτιά, η διάθεση προσφοράς, και η αγάπη για τον τόπο τους, που είναι τόσο μεγάλη που τη μοιράζονται και περιμένουν και άλλους μη ντόπιους να γίνουν κι εκείνοι Σκαλοχωρίτες.