Οι μεγάλοι πράσινοι καρποί είναι το κανονικό μέγεθος που θα έπρεπε να έχουν οι ελιές στην Γέρα αυτή την περίοδο. Οι μικροί μελανόχρωμοι καρποί είναι δείχνουν το μέγεθος και την μορφή που έχουν οι καρποί στο τέλος του Οκτωβρίου

Πέμπτη 27 Οκτωβρίου, επισκεφθήκαμε ελαιώνα στην Γέρα, την καρδιά του ελαιώνα της Λέσβου, προκείμενου να διαπιστώσουμε την κατάσταση των δέντρων και του καρπού. Σε όλη την διαδρομή είδαμε ελαιώνες στρωμένους με δίχτυα. Σε άλλους ελαιώνες γίνονταν καθαρισμοί από άγρια χόρτα και λαίμαργα που είχαν βγει το καλοκαίρι στις ρίζες των ελαιόδεντρων. Η συγκομιδή του καρπού δεν έχει ξεκινήσει ακόμη. Η παρατεταμένη ανομβρία έχει καθυστερεί την έναρξη της συγκομιδής, οι ελαιοπαραγωγοί ελπίζουν πως μια καλή βροχή θα δυναμώσει τα δέντρα και τον καρπό. Κι έτσι θα πάρουν λίγο περισσότερο ελαιόλαδο.

Ο Γιώργος Κωνσταντάρας, ελαιοπαραγωγός εδώ και 35 χρόνια μίλησε στην κάμερα του «Ν» για την κατάσταση του ελαιώνα της περιοχής, τα προβλήματα και την ανάγκη να γίνουν έργα υποδομής για να αρδευτεί ο ελαιώνας της Γέρας. Τα όσα μας είπε επιβεβαιώνουν το ρεπορτάζ του «Ν» «Η ανομβρία μαραζώνει τον ελαιώνα της Λέσβου» που δημοσιεύθηκε στις 12 Οκτωβρίου. Ο συνομιλητής μας δεν ζητάει να πάρει κάποια επιδότηση ή αποζημίωση για την ζημιά που έχει υποστεί αλλά να γίνουν έργα υποδομής φράγματα και αρδευτικό δίκτυο για να αρδευτεί ο ελαιώνας της Γέρας.

Πιστεύει πως αυτός είναι ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Ας σημειωθεί πως τόσο το τομεακό πρόγραμμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης όσο και το αντίστοιχο πρόγραμμα της Περιφέρειας δεν προβλέπουν την κατασκευή τέτοιων έργων στην περιοχή. Ακόμη χειρότερα, μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου του 2022, δεν είχε δεσμευτεί ούτε ένα ευρώ από εθνικούς ή κοινοτικούς πόρους για την εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδιασμού για τις ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης της Λέσβου.

Ελιές που έχουν πάρει την μορφή σταφίδας από την πολύμηνη ανομβρία

Ο κ. Κωνσταντάρας αναφέρει πως η χρονιά (το 2022) ξεκίνησε πολύ καλά καθώς τα δέντρα είχαν πολύ καρπό, όμως η ανομβρία και η μεγάλη δακοπροσβολή στους ορεινούς ελαιώνες οδήγησαν σε πτώση του καρπού σε ποσοστό 50%. Ο ίδιος αναφέρει πως στην περιοχή της Γέρας δεν έχει βρέξει από τον Μάρτιο του 2022 δηλαδή επί οκτώ μήνες και προσθέτει: «υπάρχουν περιοχές της Γέρας που είχαν 100% παραγωγή και τώρα έχουν φθάσει στο 0%. Στις καλές περιοχές της Γέρας η παραγωγή καρπού έφθασε στο 80 – 90% και τώρα αναμένεται να δώσουν καρπό στο 40 – 50% της δυναμικότητας τους. Οι πιο ξερικοί ελαιώνες της Γέρας αναμένεται να δώσουν από 0 – 10% της δυναμικότητας τους σε καρπό».

Ο καρπός της ελιάς στα ελαιόδεντρα της Γέρας, είναι λιγοστός. Κι επιπλέον έχει συρρικνωθεί τόσο πολύ, που μοιάζει με ξερό κουκούτσι. Η σάρκα του καρπού είναι μια ξερή φλούδα και το λάδι που θα δώσει λιγοστό.



«Είμαι επαγγελματίας αγρότης, ζω από αυτή την δουλειά. Αλλιώς περιμέναμε τα πράγματα και αλλιώς μας ήρθαν. Και δυστυχώς αυτό δεν συμβαίνει μόνο φέτος, κάθε χρόνο ζούμε την ίδια κατάσταση» σημειώνει ο κ. Κωνσταντάρας. Σε ελαιοκομική περίοδο χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, «κανονική» οι ελαιώνες του κ. Κωνσταντάρα αποδίδουν 100 – 150 μόδια ελιές.

Το μόδι είναι τοπική μονάδα μέτρησης και αντιστοιχεί σε 500 κιλά ελαιοκάρπου. Την εποχή που η μονάδα μέτρησης του βάρους ήταν η οκά ένα μόδι αντιστοιχούσε σε 500 οκάδες. Ορισμένοι ελαιοπαραγωγοί στην Λέσβο συνηθίζουν να αναφέρονται σε μικρό και μεγάλο μόδι. Το μεγάλο αντιστοιχεί σε 640 κιλά (500 οκάδες) και το μικρό σε 500 κιλά.

Την ελαιοκομική περίοδο 2022/2023 ο Γιώργος Κωνσταντάρας εκτιμά πως θα συγκομίσει 40 – 50 μόδια ελιές (20 - 25 τόνους καρπού) δηλαδή οι ελαιώνες του θα δώσουν μια παραγωγή από 40 - 30% της δυναμικότητας τους.


Μεγάλο το σοκ από την ανομβρία


Με παραγωγή καρπού στο 30% της δυναμικότητας των δέντρων είναι βέβαιο πως η φετινή χρονιά δεν θα δώσει στον κ. Κωνσταντάρα και την οικογένεια του ικανοποιητικό εισόδημα παρά την αύξηση των τιμών παραγωγού του ελαιολάδου. Όμως τα προβλήματα που δημιουργεί η πολύμηνη ανομβρία δεν σταματούν εδώ. Ο κ. Κωνσταντάρας σημειώνει: «τα δέντρα έχουν πάθει μεγάλη ζημιά. Το σοκ που έχουν υποστεί από την ανομβρία είναι πολύ μεγάλο. Δεν έχει αναπτυχθεί βλαστός που σημαίνει ότι δεν θα έχουμε παραγωγή καρπού για τον επόμενο χρόνο κι ίσως και για τον μεθεπόμενο».

Ο ελαιοπαραγωγός Γιώργος Κωνσταντάρας δείχνει την έλλειψη νέας βλάστησης στα δέντρα του

Οι μεγάλες περίοδοι ανομβρίας δεν είναι φετινό πρόβλημα. Εμφανίζεται όλο και πιο έντονα κάθε χρόνο στο νησί της Λέσβου. Γι' αυτό και ο κ. Κωνσταντάρας σημειώνει πως είναι ανάγκη να γίνουν δύο φράγματα στην περιοχή της Γέρας που συγκεντρώνουν τα νερά των βροχών, κατά τους χειμερινούς μήνες, ώστε το καλοκαίρι να έχουν οι ελαιοπαραγωγοί την δυνατότητα να ποτίσουν τα ελαιόδεντρα τους. Ο ίδιος τονίζει πως στην περιοχή της Γέρας υπάρχουν αρκετές βροχοπτώσεις όμως αυτές συγκεντρώνονται σε μια μικρή χρονική περίοδο. Με αποτέλεσμα τα ελαιόδεντρα να μην βρίσκουν νερό την εποχή του το χρειάζονται.



Μεγάλη δακοπροσβολή στα ορεινά



Στους ελαιώνες της Γέρας η προσβολή του καρπού από τον δάκο άρχισε να γίνεται έντονη από τις αρχές του Σεπτεμβρίου και μετά. Δηλαδή όταν οι κλιματολογικές συνθήκες ευνοούσαν την ανάπτυξη του δάκου. Οι πιο έντονες προσβολές από τον δάκο, αναφέρει ο Γιώργος Κωνσταντάρας, παρουσιάζονται στους ορεινούς ελαιώνες. Σε αυτούς, το ποσοστό της καρπόπτωσης, ξεπερνά το 50%. Ο ελαιοπαραγωγός τονίζει πως είναι ανάγκη να γίνει καλύτερη στελέχωση των συνεργείων της δακοκτονίας για να γίνεται καλύτερη αντιμετώπιση του.

Η παραγωγή καρπού στους ορεινούς ελαιώνες της Γέρας ήταν στο 30% της δυναμικότητας τους, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Κωνσταντάρα, όμως η εκτεταμένη δακοπροσβολή έχει περιορίσει την ηρτημένη παραγωγή στο 15%.



Η αύξηση στο κόστος έκθλιψης του ελαιοκάρπου, κατά την εκτίμηση του κ. Κωνσταντάρα δεν είναι μεγάλο πρόβλημα. Διότι η αύξηση των τιμών παραγωγού του ελαιολάδου θα καλύψει αυτό το κόστος. Αντίθετα μεγάλο πρόβλημα είναι η αύξηση του κόστους των καυσίμων, η έλλειψη εργατών γης και η αύξηση στα μεροκάματα που ζητούν οι λίγοι εργάτες γης που υπάρχουν στην Λέσβο.



Η οικονομία της Γέρας στην «εντατική»



Η οικονομία της Γέρας επί δεκαετίες στηρίχθηκε στην ελαιοκομία. Το εισόδημα που αποκόμιζαν οι ελαιοπαραγωγοί ήταν πολύ σημαντικό. Πριν από πολλές δεκαετίες οι Γεραγώγες συνήθιζαν να λένε πως σε μια καλή σοδειά ή φτιάχνεις σπίτι ή παντρεύεις το κορίτσι της οικογένειας. Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει από εκείνες τις εποχές. Το εισόδημα που δίνει η ελιά έχει μειωθεί δραματικά. Κι αυτό απεικονίζεται και στην οικονομική και κοινωνική κατάσταση των χωριών της περιοχής.

Δείτε το βίντεο με την συνέντευξη του ελαιοπαραγωγού Γιώργου Κωνσταντάρα