Το ένα μετά το άλλο τα φοινικόδενδρα της Μυτιλήνης (και όχι μόνο) πεθαίνουν. Οι αυλές των αρχοντόσπιτων της Μυτιλήνης που τα φοινικόδενδρα σηματοδοτούσαν με την παρουσία τους απέμειναν με τα κουφάρια τους εφόσον οι ιδιοκτήτες απουσιάζουν ή «γυμνώνονται» εφόσον οι ιδιοκτήτες χωρίς απολύτως καμία επιστημονική συμβουλή κόβουν τους νεκρούς φοίνικες συμβάλλοντας άθελα τους στη διάδοση της αιτίας τούτου του κακού, με το όνομα κόκκινο σκαθάρι.

Ένας περιβαλλοντικός «εισβολέας» στο νησί αποτέλεσμα της μεγαλομανίας της περιόδου του 2000 όπου θέλαμε οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 να θυμίσουν κάτι από… palm beach. Μαζί με τους φοίνικες που εισήχθησαν στη χώρα για να στολίσουν έργα και κτήρια έγινε εισαγωγή και του κόκκινου σκαθαριού. Αποτέλεσμα η νέκρωση εκατοντάδων, χιλιάδων δένδρων σε όλη την Ελλάδα. Εδώ και λίγα χρόνια που το κόκκινο σκαθάρι έφτασε και στη Λέσβο νεκρώνονται ένα ένα και τα φοινικόδενδρα της Μυτιλήνης.

Και φυσικά το κόκκινο σκαθάρι δεν κάνει διάκριση ανάμεσα σε φοινικόδενδρα σε ιδιωτικούς χώρους και σε τέτοια σε δημόσιους χώρους. Καταστρέφει εδώ και 10 περίπου υπολογίζεται χρόνια τον μεγάλης ιστορικής, περιβαλλοντικής αλλά και οικονομικής αξίας φυτικό πλούτο χωρίς διακρίσεις. Πάρκα και πλατείες και άλλοι δημόσιοι χώροι εκκενώνονται από τα φοινικόδεντρα που ένα ένα χάνονται για πάντα.

Τι γίνεται αλλού;

Σε πολλά μέρη στην άλλη Ελλάδα οι τοπικές αρχές έβαλαν «σιδερένια παπούτσια» και έσωσαν τα φοινικόδενδρά τους. Με συστηματική δουλειά, σωστό συνδυασμό αντιμετώπισης τους με χημικά μέσα σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές και με βιολογικά μέσα και συγκεκριμένα με τοποθέτηση παγίδων αλλά και ενός «εχθρού» του σκαθαριού σε προσβεβλημένα δένδρα προκειμένου να προστατευτούν τα υγιή, ο εισβολέας αντιμετωπίσθηκε. Ο γεωπόνος Κώστας Τάτσης, εξειδικευμένος σε θέματα δημόσιου χώρου πρασίνου μίλησε την περασμένη Παρασκευή στο «Ν» 99FM και στην εκπομπή «Η ώρα του πολίτη» και αναλυτικά παρουσίασε μεθόδους αντιμετώπισης της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί.

Ιστορία.... «αμαρτία»

Την ίδια ώρα η δημοτική αρχή Μυτιλήνης παρακολουθεί με σπασμωδικές κινήσεις την εξάπλωση του φαινομένου. Χωρίς συστηματική επιστημονική επιτήρηση της εξάπλωσης του σκαθαριού αλλά και χωρίς εξειδικευμένες επιστημονικές – όπως όλα δείχνουν – γνώσεις οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην καταστροφή ενός μοναδικού περιβαλλοντικού πλούτου.

Τεράστιο θέμα και ανάλογες ευθύνες υπάρχουν και στη διαχείριση των νεκρών φοινίκων είτε αυτή γίνεται σε δημόσιους χώρους είτε σε ιδιωτικούς. Κορμί και ξεραμένα φύλλα κόβονται χωρίς επίγνωση του προβλήματος, αφήνονται επί μέρες σε δημόσιους χώρους, μεταφέρονται χωρίς προστασία σε χωματερές δημόσιες ή «πρόχειρες» με αποτέλεσμα το σκαθάρι αντί να περιοριστεί να διαδίδεται και με τη βοήθεια των ανθρώπων.

Χαρακτηριστικές οι φωτογραφίες που έδωσε στη δημοσιότητα χθες ο δικηγόρος Νίκος Xωριατέλλης που καιρό τώρα δίνει μάχη προστασίας των φοινικόδενδρων στην περιοχή βόρεια της Μυτιλήνης. Οι φωτογραφίες αυτές που είναι χτεσινές δείχνουν το πώς ιδιώτες «ξεπατώνουν» τα κουφάρια των νεκρών φοινίκων, που έχουν γεμίσει την περιοχή. Όπως λέει «χωρίς καμία πρόβλεψη και μέριμνα αποκομιδής. Αποτέλεσμα είναι το σκαθάρι να διασπείρεται περισσότερο. Που καταλήγουν τα φυτικά  αυτά ‘απορρίμματα’; Πού πάνε τα σκαθάρια που μένουν στο έδαφος μαζί με τις νύμφες τους μετά το κόψιμο των δένδρων;»

Το μνημείο του φοινικοδάσους

Ιδιαίτερη προσπάθεια καταβάλει ο κ. Χωριατέλλης χωρίς να σημειώσουμε εδώ αντίστοιχη προσπάθεια και από τις τοπικές κοινότητες για τα φοινικόδενδρα του γνωστού φοινικοδάσους στον Καλαμιάρη της Παναγιούδας. Που όπως όλα δείχνουν είναι περικυκλωμένο από κόκκινα σκαθάρια που έχουν «σκοτώσει» όλα τα φοινικόδενδρα της περιοχής και ετοιμάζονται να εισβάλλουν αν δεν το έχουν ήδη κάνει στο φοινικόδασος.

Μιλώντας την περασμένη Παρασκευή στο «Ν» 99FM και στην εκπομπή «Η ώρα του πολίτη», ο κ. Χωριατέλλης αναφέρθηκε στην συστηματική προσπάθεια του μαζί με άλλους πολίτες για τη σωτηρία του φοινικοδάσους.  Αλλά και στην ανάγκη λήψης εξαιρετικά κατεπειγόντων μέτρων για τη σωτηρία έστω του μνημείου του φοινικοδάσους.

Τι είναι το φοινικοδάσος

Το Φοινικόδασος του Καλαμιάρη ή Φοινικόδασος της Παναγιούδας, είναι ένα ημι-αυτοφυές και πιο συγκεκριμένα, αυτοφυές κατά το 80% της σύστασής του, μικρό φοινικόδασος της Λέσβου, το οποίο απαρτίζεται από αριθμημένα ακριβώς 24 τεχνητά φυτεμένα φοινικόδεντρα του είδους Phoenix canariensis (τα οποία μετέφερε στα τέλη του 19ου αιώνα από την Αίγυπτο, ο Άγγλος διπλωμάτης Άττκινσον) και άλλα περίπου 120 μεταγενέστερα, μεσαίας ή μικρότερης ηλικίας, τα οποία είναι αυτοφυή πλέων σε ομάδες ή διασκορπισμένα στα γύρω κτήματα – οικόπεδα και τέλος μια προφανώς τεχνητή δεντροστοιχία πέντε φοινικόδεντρων στα νότια του φοινικοδάσους. Όλο το φοινικόδασος απαρτίζεται συνολικά από περίπου 150 φοινικόδεντρα Phoenix canariensis. Επίσης να προσθέσουμε την "αδέσποτη" παρουσία μέσα στο σύνολο του φοινικοδάσους δύο άλλων σπάνιων φοινικοειδών για τα ελληνικά δεδομένα, διαφορετικού είδους, πρόκειται για έναν μικρό Livistona chinensis και μια μεξικάνικη Brahea armata. Όπως φαίνεται από τον τρόπο που είναι φυτεμένοι οι 24 παλαιότεροι φοίνικες, σε δύο παράλληλες δεντροστοιχίες, είναι ξεκάθαρο ότι φυτεύτηκαν τεχνητά από τον άνθρωπο, αλλά με την πάροδο του χρόνου όταν ήρθαν σε ηλικία καρποφορίας, άρχισε τότε με την πτώση των καρπών τους η δημιουργία νέας αυτοφυούς πλέων, μεγαλύτερης ομάδας με φοίνικες κι έτσι σχηματίστηκε πια μαζί με τις δύο πρώτες παράλληλες τεχνητές δεντροστοιχίες στο σύνολο, ένα γραφικό μικρό σε έκταση φοινικόδασος μεν, αλλά συμπαγές σε πυκνότητα δε, δίπλα στον προστατευόμενο από δυνατούς ανέμους και από μεγάλης εντάσεως θαλάσσιους κυματισμούς όρμο των Παμφίλων, με τις οποίες φυσικές και καιρικές συνθήκες κατάφερε να επεκταθεί όπως είναι σήμερα και επίσης «σκορπώντας» μεμονωμένα άτομα ή συστάδες και στα γύρω πλησιέστερα χωράφια. Το μικρό φοινικόδασος συνεχίζει και σήμερα να διευρύνεται στην περιφέρειά του με νεαρά ανταγωνιζόμενα μεταξύ τους σπορόφυτα, όμως δεν προστατεύεται ούτε έχει περιφραχτεί ή αξιοποιηθεί από κάποια τοπική αρχή, με αποτέλεσμα τα νεαρά αυτά φυτά να γίνονται τροφή για κάθε φυτοφάγο ζώο που θα βρεθεί εκεί και με επιπτώσεις όπως, η ακόμα πιο αργή τους ανάπτυξη ή ακόμη και ο θάνατός τους. Επίσης μεγάλο πλήγμα είναι το ποδοπάτημα και η κλοπή των νεαρών σπορόφυτων.