Τη δική τους απάντηση στη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από τη διαχείριση των Τοπικών Προγραμμάτων Αλιείας δίνουν οι συλλογικοί φορείς επαγγελματιών αλιέων της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου, με κοινή δήλωση που απευθύνεται, μεταξύ άλλων, στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στην Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΠΑΛΥΘ, στη Γενική Διεύθυνση Αλιείας, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, στην ΕΤΑΛ και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η παρέμβαση έρχεται ως απάντηση σε δημοσίευμα του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» της 8ης Οκτωβρίου και οι αλιευτικοί φορείς δηλώνουν κατηγορηματικά αντίθετοι σε αυτό που χαρακτηρίζουν «συλλήβδην απαξίωση» των τοπικών προγραμμάτων αλιείας.

Όπως υπογραμμίζουν, τα συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις παράκτιες κοινότητες της Λέσβου και του Βορείου Αιγαίου και θεωρούν ότι πρέπει να συνεχιστούν και να ενισχυθούν στο πλαίσιο της Τοπικής Ανάπτυξης με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων του ΠΑΛΥΘ 2021–2027.

«Να ακούγονται πρώτα οι ίδιοι οι ψαράδες»

Κεντρικό σημείο της ανακοίνωσης αποτελεί η θέση ότι οι ίδιοι οι επαγγελματίες αλιείς πρέπει να έχουν ουσιαστικό λόγο στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση των προγραμμάτων που αφορούν τις περιοχές τους.

Οι σύλλογοι επισημαίνουν ότι συμμετέχουν ενεργά στις Επιτροπές Διαχείρισης των Τοπικών Προγραμμάτων, καταθέτουν προτάσεις και συνδιαμορφώνουν τις αναπτυξιακές στρατηγικές, ενώ επαγγελματίες αλιείς και συλλογικοί φορείς έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί για δράσεις στο πλαίσιο των συγκεκριμένων προγραμμάτων.

«Η φωνή των επαγγελματιών αλιέων δεν μπορεί να παρακάμπτεται», είναι το μήνυμα που εκπέμπουν, υπογραμμίζοντας ότι καμία οργάνωση δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι εκφράζει τις θέσεις τους χωρίς προηγουμένως να έχει ακούσει τους ίδιους και τους συλλόγους τους.

Δεν είναι πρόγραμμα μόνο για την αγορά αλιευτικού εξοπλισμού

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον χαρακτήρα του CLLD/LEADER Αλιείας.

Οι αλιείς σημειώνουν ότι πρόκειται για ένα εργαλείο ολοκληρωμένης χωρικής ανάπτυξης και όχι αποκλειστικά για ένα πρόγραμμα άμεσης οικονομικής ενίσχυσης του αλιευτικού επαγγέλματος.

Όπως εξηγούν, η φιλοσοφία του προγράμματος συνδέει την αλιεία με τη συνολικότερη ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών, τον πολιτισμό, την τοπική οικονομία, την απασχόληση, τις υπηρεσίες και το περιβάλλον.

Με αυτή τη λογική, θεωρούν ότι η χρηματοδότηση δραστηριοτήτων πέρα από τη στενή έννοια της αλιείας δεν συνιστά από μόνη της εκτροπή πόρων, εφόσον μπορεί να τεκμηριωθεί ότι η παρέμβαση υπηρετεί τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη της παράκτιας κοινότητας.

Οι αριθμοί που επικαλούνται για τη Λέσβο

Στην κοινή δήλωση παρατίθενται και στοιχεία από αξιολόγηση της ΕΤΑΛ Α.Ε. του Νοεμβρίου 2025.

Σύμφωνα με αυτά, στο αλιευτικό σκέλος της περιόδου 2014–2020 καταγράφονται 33 ολοκληρωμένα ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια, με δημόσιες πληρωμές ύψους 1.603.381 ευρώ και συνολική δαπάνη 2.228.758 ευρώ.

Παράλληλα, αναφέρονται 12 πράξεις δημοσίου χαρακτήρα, με πληρωμές 992.388 ευρώ, οι οποίες αφορούσαν μεταξύ άλλων τη δικτύωση των ψαράδων, τους κινδύνους στη θάλασσα, περιβαλλοντικά ζητήματα και τον αλιευτικό τουρισμό.

Οι αλιευτικοί φορείς υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν στην πράξη τη συμβολή του προγράμματος στην τοπική οικονομία και στις παράκτιες κοινότητες.

Από την αγορά του ψαριού μέχρι την παραμονή μιας οικογένειας στο χωριό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η σύνδεση που επιχειρούν οι αλιείς ανάμεσα στη βιωσιμότητα του επαγγέλματός τους και στη συνολική βιωσιμότητα των χωριών στα οποία ζουν.

Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι ο επαγγελματίας ψαράς δεν λειτουργεί αποκομμένος από την τοπική κοινωνία. Χρειάζεται μια ζωντανή αγορά για να διαθέσει το αλίευμά του, υπηρεσίες για την οικογένειά του, σχολεία και υποδομές, αλλά και επαγγελματικές προοπτικές για τον ή τη σύζυγο και τα παιδιά του.

Για τον λόγο αυτό οι σύλλογοι υποστηρίζουν ότι ακόμη και μια παρέμβαση που δεν αφορά άμεσα έναν αλιέα μπορεί να έχει έμμεση αλλά ουσιαστική επίδραση στη δυνατότητα μιας οικογένειας να παραμείνει σε μια παράκτια κοινότητα.

«Ναι στον έλεγχο, αλλά με στοιχεία»

Οι επαγγελματίες αλιείς δηλώνουν ξεκάθαρα ότι στηρίζουν τον πλήρη έλεγχο της διαχείρισης των δημόσιων πόρων και τη λογοδοσία.

Στην ανακοίνωση αναφέρουν ότι τα προγράμματα στη Λέσβο έχουν δεχθεί ελέγχους ακόμη και από όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς –όπως υποστηρίζουν– να έχει διαπιστωθεί παρατυπία.

Διευκρινίζουν παράλληλα ότι η συμμετοχή τους στα προγράμματα «δεν αποτελεί λευκή επιταγή προς κανέναν» και ζητούν κάθε πιθανή παράβαση να διερευνάται και κάθε ευθύνη να αποδίδεται.

Αντιδρούν όμως στην παρουσίαση, όπως αναφέρουν, ολόκληρης της αναπτυξιακής πολιτικής ως προβληματικής μόνο και μόνο επειδή περιλαμβάνει και χρηματοδοτήσεις πέραν της καθαυτό αλιευτικής δραστηριότητας.

Η αναφορά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Στο σημείο αυτό οι φορείς αναφέρονται και στην πληροφορία περί κατάθεσης έκθεσης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Τονίζουν ότι η υποβολή μιας αναφοράς δεν ταυτίζεται με διαπιστωμένη παρανομία και σημειώνουν ότι θα πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στην αξιολόγηση της χρησιμότητας μιας χρηματοδοτούμενης παρέμβασης και στην απόδοση ποινικών ή άλλων ευθυνών.

Όπως υποστηρίζουν, ο έλεγχος συγκεκριμένων πράξεων είναι απαραίτητος, ωστόσο οι γενικεύσεις δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την εξέταση συγκεκριμένων στοιχείων.

Τι ζητούν από Υπουργείο και αρμόδιες αρχές

Στην κοινή τους δήλωση οι αλιείς ζητούν από το Υπουργείο και τις αρμόδιες υπηρεσίες να παρουσιάσουν με σαφήνεια το θεσμικό πλαίσιο, τις χρηματοδοτήσεις και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων ανά περιοχή.

Παράλληλα ζητούν τη συνέχιση και ενίσχυση της τοπικής ανάπτυξης μέσω του ΠΑΛΥΘ 2021–2027, με ουσιαστική εκπροσώπηση των επαγγελματιών αλιέων, απλούστερες διαδικασίες και αξιολόγηση του πραγματικού οφέλους για τους ίδιους, τις οικογένειές τους και τις παράκτιες κοινότητες της Λέσβου.

Ταυτόχρονα διεκδικούν ξεχωριστά, στοχευμένα μέτρα για τη βιωσιμότητα του αλιευτικού κλάδου, την προστασία των θαλάσσιων πόρων και την παραμονή των επαγγελματιών στο επάγγελμα.

«Εμείς είμαστε εδώ και η θέση μας είναι ξεκάθαρη»

Η κοινή δήλωση κλείνει με την επισήμανση ότι οι αδυναμίες των προγραμμάτων πρέπει να αντιμετωπίζονται με τεκμηρίωση, λογοδοσία και ενεργή συμμετοχή των επαγγελματιών και όχι, όπως αναφέρουν, με συνολική ακύρωση του ρόλου των ψαράδων στις αποφάσεις για τις κοινότητές τους.

«Η συζήτηση επί της ουσίας προϋποθέτει σεβασμό στη γνώση, στη φωνή και στις επιλογές των ανθρώπων που ζουν από τη θάλασσα», σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Την κοινή δήλωση υπογράφουν ο Αλιευτικός Σύλλογος Παράκτιας Επαγγελματικής Αλιείας Δήμου Μυτιλήνης «Ο Άγιος Νικόλαος», με πρόεδρο τον Νικόλαο Βαξεβάνη, ο Αγροτικός Αλιευτικός Σύλλογος Παράκτιας Επαγγελματικής Αλιείας Δήμου Δυτικής Λέσβου «Ο Μάκαρ», με πρόεδρο τον Παναγιώτη Νανίδη, και ο Αλιευτικός Συνεταιρισμός Λέσβου Μέσης Αλιείας, με πρόεδρο τον Μιχάλη Καραντώνη.