Την επιστημονική και διοικητική τεκμηρίωση των αποφάσεων θανάτωσης αιγοπροβάτων στη Λέσβο θέτει στο επίκεντρο επίκαιρης ερώτησης προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ο ανεξάρτητος βουλευτής Λέσβου, Παναγιώτης Παρασκευαΐδης, σύμφωνα με ανακοίνωση του ΑΚΚΕΛ.

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση ακολουθεί συζήτηση του βουλευτή με τον πρόεδρο του Αγροτικού Κτηνοτροφικού Κόμματος Ελλάδας, Βάκη Τσιομπανίδη, κατά την περιοδεία του στη Λέσβο. Στην ερώτηση μεταφέρονται καταγγελίες κτηνοτρόφων για θανατώσεις ζώων με αρνητικό μοριακό έλεγχο PCR και θετικό ορολογικό έλεγχο ELISA, καθώς και για εκτροφές με αρνητικά αποτελέσματα PCR που αναμένουν την εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων.

Ο βουλευτής ζητά να διευκρινιστεί ποια εργαστηριακά, κλινικά και επιδημιολογικά στοιχεία θεμελίωσαν τις αποφάσεις, ποια διάταξη εφαρμόστηκε και εάν προβλέπεται επανεξέταση των συγκεκριμένων περιπτώσεων πριν από τη θανάτωση, όπου αυτό επιτρέπεται από το ισχύον πλαίσιο.

Τι ελέγχει η PCR και τι η ELISA

Οι δύο εξετάσεις αναζητούν διαφορετικά στοιχεία και, επομένως, τα αποτελέσματά τους δεν είναι κατ’ ανάγκη αντικρουόμενα.

Στην περίπτωση του αφθώδους πυρετού, η Real-Time RT-PCR αναζητά το γενετικό υλικό του ιού, συγκεκριμένα το RNA του, στο δείγμα που εξετάζεται. Αντίθετα, η NSP ELISA που αναφέρεται στην ερώτηση αναζητά αντισώματα έναντι μη δομικών πρωτεϊνών του ιού, δηλαδή στοιχεία της ανοσολογικής απόκρισης του ζώου στη λοίμωξη. Η ELISA είναι γενικότερα μια εργαστηριακή τεχνική με διαφορετικές εφαρμογές· εδώ πρόκειται συγκεκριμένα για εξέταση αντισωμάτων.

Με απλά λόγια, η PCR εξετάζει εάν ανιχνεύεται υλικό του ιού στο συγκεκριμένο δείγμα, ενώ η συγκεκριμένη ELISA εξετάζει εάν ανιχνεύεται η αντίδραση του οργανισμού απέναντί του. Ένα αρνητικό PCR και μια θετική ELISA μπορούν να συνυπάρχουν, καθώς τα αντισώματα μπορεί να παραμένουν μετά τη λοίμωξη, χωρίς να ανιχνεύεται ιικό RNA στο δείγμα που λαμβάνεται αργότερα.

Όπως επισημαίνεται και στην κοινοβουλευτική ερώτηση, το αρνητικό PCR δεν αποκλείει αυτομάτως κάθε ενδεχόμενο μόλυνσης, ενώ η ανίχνευση αντισωμάτων δεν αποδεικνύει από μόνη της προστατευτική ανοσία. Η αξιολόγηση χρειάζεται να συνδυάζει τα εργαστηριακά ευρήματα με την κλινική εικόνα, το ιστορικό της εκτροφής και τις συνθήκες δειγματοληψίας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων προβλέπει διερεύνηση των θετικών ορολογικών ευρημάτων με συμπληρωματικούς ελέγχους.

Η έκθεση για τα 99 δείγματα από τη Λέσβο

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε εργαστηριακή έκθεση του ΥΠΑΑΤ, με ημερομηνία 3 Ιουνίου 2026 και αριθμό εισερχομένου Τμήματος ΑΠ1091/2026, η οποία, σύμφωνα με την ερώτηση, αφορά 99 δείγματα προβάτων από τη Λέσβο.

Όπως περιγράφεται στο κοινοβουλευτικό κείμενο, η μέθοδος NSP ELISA ανίχνευσε αντισώματα σε ορισμένα δείγματα, ενώ με τη Real-Time RT-PCR δεν ανιχνεύθηκε ο ιός του αφθώδους πυρετού σε κανένα από τα 99 δείγματα.

Ο βουλευτής επικαλείται επίσης την παρατήρηση της έκθεσης ότι «Η μέθοδος αυτή δεν εμπίπτει στο πεδίο της διαπίστευσης», την οποία συνδέει με τη Real-Time RT-PCR. Ζητά από το υπουργείο να εξηγήσει το καθεστώς διαπίστευσης, εάν υπήρχε τεκμηριωμένη επικύρωση της μεθόδου και ποιοι έλεγχοι ποιότητας εφαρμόστηκαν.

Η ίδια η ερώτηση διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη επισήμανση δεν σημαίνει αυτομάτως πως τα αποτελέσματα είναι άκυρα ή αναξιόπιστα. Ζητά, ωστόσο, να αποσαφηνιστεί εάν η έκθεση ή άλλες εξετάσεις εκτός του αντίστοιχου πεδίου διαπίστευσης χρησιμοποιήθηκαν για αποφάσεις θανάτωσης και ποια πρόσθετα στοιχεία συνεκτιμήθηκαν.

Διαφορετικές νόσοι ο αφθώδης πυρετός και η ευλογιά

Σημαντική διευκρίνιση του κοινοβουλευτικού κειμένου είναι ότι η έκθεση της 3ης Ιουνίου αφορά τον αφθώδη πυρετό και όχι την ευλογιά των αιγοπροβάτων.

Συνεπώς, όπως αναγνωρίζεται στην ερώτηση, τα αποτελέσματά της δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη για τη νομιμότητα ή την επιστημονική ορθότητα θανατώσεων λόγω ευλογιάς. Η διάκριση αυτή έχει σημασία, καθώς η αξιολόγηση κάθε εξέτασης συνδέεται με τη συγκεκριμένη νόσο για την οποία πραγματοποιήθηκε.

Αίτημα για ενιαία κριτήρια και δημοσιοποίηση των πρωτοκόλλων

Με τα επτά ερωτήματα που απευθύνει στον υπουργό, ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης ζητά ακόμη να γνωστοποιηθούν τα ενιαία κριτήρια διαχείρισης ζώων με θετικά ορολογικά ευρήματα, αρνητικό PCR και απουσία κλινικών συμπτωμάτων, καθώς και οι γραπτές οδηγίες προς τις κτηνιατρικές υπηρεσίες.

Θέτει επίσης το ζήτημα της αιτιολόγησης των διοικητικών αποφάσεων και της αναλογικότητας των μέτρων, ζητώντας να διευκρινιστεί ποιες δυνατότητες συμπληρωματικού ελέγχου και επανεξέτασης έχουν οι κτηνοτρόφοι.

Η ερώτηση καταλήγει με αίτημα προς το ΥΠΑΑΤ να δημοσιοποιήσει τα επιστημονικά πρωτόκολλα, τις οδηγίες αξιολόγησης των PCR και ELISA και το καθεστώς διαπίστευσης των εργαστηριακών μεθόδων που χρησιμοποιούνται.