Στις 2 Οκτωβρίου, για δεύτερη φορά μέσα σε έναν μήνα, 14 κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί της Λέσβου ζήτησαν κρατική στήριξη, προκειμένου να αποφύγουν την κήρυξη πτώχευσης. Το βασικό αίτημά τους είναι να λάβουν μια επιστρεπτέα προκαταβολή που θα τους επιτρέψει να αγοράσουν ζωοτροφές για τους κτηνοτρόφους-μέλη τους. Τα καταστροφικά μέτρα αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού που έχει επιβάλει η κυβέρνηση έχουν οδηγήσει τους κτηνοτρόφους σε αδυναμία πληρωμής των συνεταιρισμών που τους προμηθεύουν με ζωοτροφές. Από την πλευρά τους, οι συνεταιρισμοί του νησιού, που λειτουργούν με οριακά περιθώρια κέρδους 1–3%, δεν έχουν αποθεματικά κεφάλαια για να καλύψουν τα ταμειακά προβλήματα που αντιμετωπίζουν από την αδυναμία των κτηνοτρόφων να τους πληρώσουν. Επίσης, δεν μπορούν να προχωρήσουν στην αύξηση των κεφαλαίων τους με αύξηση της αξίας της συνεταιριστικής μερίδας, διότι οι κτηνοτρόφοι που είναι μέλη τους αδυνατούν να πληρώσουν σε τούτη τη χρονική συγκυρία.

Περιγράφοντας την κατάσταση που βιώνουν οι συνεταιρισμοί του νησιού, αναφέρουν:

• Ασφυξία ανοιχτών πιστώσεων και συστημικός κίνδυνος: Οι συνεταιρισμοί μεγάλων κτηνοτροφικών ζωνών λειτουργούν de facto ως χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ανάγκης, τα οποία έχουν εξαντλήσει κάθε ταμειακό διαθέσιμο. Έχουν χορηγήσει ζωοτροφές αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ με πίστωση, για να μην λιμοκτονήσουν τα κοπάδια. Η παρατεταμένη έλλειψη ρευστότητας των κτηνοτρόφων μετακυλίεται στους συνεταιρισμούς, συμπαρασύροντας τις διοικήσεις σε στάση πληρωμών, καθώς πλέον αδυνατούν να εξοφλήσουν τους εισαγωγείς και προμηθευτές ζωοτροφών.

• Υπερκόστος διαρκούς στάβλισης και αδιάθετη παραγωγή: Λόγω των περιορισμών, χιλιάδες ζώα παραμένουν αποκλεισμένα εντός των στάβλων. Η υποχρεωτική απομόνωση των κοπαδιών αυξάνει το κόστος διατροφής κατά 150%, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα ελεύθερης βόσκησης. Παράλληλα, το κλείσιμο των σφαγείων αφήνει αδιάθετα χιλιάδες νεογέννητα αμνοερίφια, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους παραγωγούς, ανατρέποντας πλήρως τον εμπορικό προγραμματισμό των συνεταιρισμών και στερώντας τους πολύτιμα προσδοκώμενα έσοδα.

• Εμπάργκο προϊόντων ΠΟΠ και απομείωση αποθεμάτων: Οι συνεταιριστικές τυροκομικές εγκαταστάσεις εγκλωβίζουν τεράστιους όγκους φέτας ΠΟΠ και λαδοτυριού Μυτιλήνης ΠΟΠ, καθώς αντιμετωπίζουν πλήρη απαγόρευση διακίνησης των νέων παρτίδων προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) εκτός του νησιού. Το καθολικό lockdown και οι αυστηροί περιορισμοί στη διακίνηση των τυροκομικών προϊόντων ξεκίνησαν στα μέσα Μαρτίου, συγκεκριμένα στις 15 Μαρτίου 2026. Η πρώτη μερική άρση για συγκεκριμένα γαλακτοκομικά προϊόντα θερμικής επεξεργασίας (παστεριωμένα) επιτράπηκε τον Μάιο του 2026, ύστερα από περίπου 50 ημέρες ολικού αποκλεισμού. Ωστόσο, η κρίση και τα μέτρα συνεχίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

  ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

• Επικοινωνιακό πλήγμα, δυσφήμιση και καταναλωτική δυσπιστία: Πέρα από τα πρακτικά εμπόδια, οι συνεταιρισμοί και οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα εξίσου σοβαρό κύμα παραπληροφόρησης και αδικαιολόγητης δυσφήμισης. Η υπέρμετρη και συχνά δραματοποιημένη προβολή της κατάστασης από τα κεντρικά μέσα μαζικής ενημέρωσης, σε συνδυασμό με τις πρώτες ανακοινώσεις των υπηρεσιών του νησιού, καλλιέργησαν ένα κλίμα αβάσιμου φόβου στο καταναλωτικό κοινό. Παρά το γεγονός ότι τα προϊόντα της Λέσβου (φέτα ΠΟΠ, λαδοτύρι Μυτιλήνης ΠΟΠ κ.ά.) παραμένουν απολύτως ασφαλή και εγγυημένα, η λανθασμένη εντύπωση που διοχετεύθηκε στην αγορά έχει προκαλέσει κατακόρυφη πτώση της ζήτησης, με τους καταναλωτές να διστάζουν να αγοράσουν. Η ανάκτηση της χαμένης εμπιστοσύνης των καταναλωτών αποτελεί πλέον μια μακροπρόθεσμη και κοστοβόρα πρόκληση για την επιβίωση του πρωτογενούς τομέα του νησιού.

• Κόστος υγειονομικής διαχείρισης και συμμόρφωσης: Οι συνεταιρισμοί έχουν επωμιστεί εξ ολοκλήρου το οικονομικό και οργανωτικό βάρος της καθημερινής απολύμανσης των εγκαταστάσεων, των βυτίων συλλογής γάλακτος και των οχημάτων μεταφοράς, καθώς και της παροχής ειδικού εξοπλισμού προστασίας (απολυμαντικά, στολές) στα μέλη τους, προκειμένου να τηρηθούν τα αυστηρά υγειονομικά μέτρα, χωρίς καμία απολύτως κρατική επιδότηση μέχρι σήμερα για αυτό το λειτουργικό κόστος.

• Υποχρεωτική καταστροφή πλεονάσματος γάλακτος: Σε συγκεκριμένες ζώνες υψηλού κινδύνου, η συλλογή γάλακτος έχει καταστεί αδύνατη ή απαγορευμένη για ημέρες. Αυτό οδηγεί στην υποχρεωτική διαχείριση και καταστροφή χιλιάδων τόνων πρώτης ύλης. Οι συνεταιρισμοί καλούνται να διαχειριστούν την απόγνωση των μελών τους, την απώλεια εισοδήματος, καθώς και το επιπλέον κόστος για την υγειονομική ταφή ή επεξεργασία των αποβλήτων.

• Απώλεια διεθνών εμπορικών συμφωνιών: Η παρατεταμένη καραντίνα πλήττει την αξιοπιστία των συνεταιρισμών στις διεθνείς αγορές. Η αδυναμία τροφοδοσίας της αγοράς οδηγεί σε αθέτηση εμπορικών συμφωνιών με μεγάλες αλυσίδες τροφίμων του εξωτερικού. Συμβόλαια εξαγωγής για φέτα ΠΟΠ προς την Ευρώπη και την Αμερική παγώνουν. Ο κίνδυνος μόνιμης αντικατάστασης των προϊόντων της Λέσβου από προϊόντα ανταγωνιστριών περιοχών ή χωρών είναι ορατός και θα έχει μακροχρόνιες καταστροφικές συνέπειες.

Μηδενική τραπεζική χρηματοδότηση

Επιπρόσθετα, οι τράπεζες δεν χορηγούν πιστώσεις στους συνεταιρισμούς του νησιού. Άλλωστε, με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίζουν σχεδόν όλους τους αγροτικούς συνεταιρισμούς και την πλειοψηφία των αγροτών. Πρόκειται για ένα διαχρονικό πρόβλημα του κλάδου, που προέκυψε από τη στιγμή που έκλεισε η Αγροτική Τράπεζα, τον Μάρτιο του 2012.

Το μόνο που μένει είναι οι κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί του νησιού να λάβουν κρατική χρηματοδότηση (βλέπε επιστρεπτέα προκαταβολή), που θα τους δώσει τη δυνατότητα να συνεχίσουν να λειτουργούν και σταδιακά να επιστρέψουν τις πιστώσεις που θα λάβουν στο κράτος. Πρόκειται για μια πρακτική που έχει εφαρμοστεί από τη σημερινή κυβέρνηση για άλλες κατηγορίες επιχειρήσεων (βλέπε αεροπορικές εταιρείες, διαχειριστές αεροδρομίων).

Το αίτημα αυτό έχει τεθεί από την πλευρά των συνεταιρισμών της Λέσβου κατ’ επανάληψη στους κυβερνητικούς αξιωματούχους που έχουν επισκεφθεί το νησί, αλλά και σε άλλους κυβερνητικούς παράγοντες. Ωστόσο, επτά μήνες μετά την επιβολή των καταστροφικών μέτρων για τον αφθώδη πυρετό, τίποτα δεν έχει γίνει για τη στήριξή τους. Στις 2 Οκτωβρίου έστειλαν για δεύτερη φορά υπόμνημα προς τα αρμόδια κυβερνητικά όργανα για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Το πρώτο υπόμνημα είχε σταλεί στις 9 Σεπτεμβρίου.

Αναλυτικά, οι 14 κτηνοτροφικοί συνεταιρισμοί του νησιού αναφέρουν:

«Απαιτούμε άμεση θέσπιση ειδικού σχήματος Επιστρεπτέας Προκαταβολής για τους Κτηνοτροφικούς Συνεταιρισμούς της Λέσβου και συγκεκριμένα για αυτούς οι οποίοι δραστηριοποιούνται στους τομείς συλλογής, εμπορίας και μεταποίησης γάλακτος (συνεταιριστικά τυροκομεία), καθώς και εμπορίας ζωοτροφών, ύψους 30% επί του συνολικού κύκλου εργασιών (τζίρου) του έτους 2025 των Συνεταιρισμών της Λέσβου. Το ποσό αυτό πρέπει να εκταμιευθεί άμεσα ως ένεση ρευστότητας, με ευνοϊκή περίοδο χάριτος και αποπληρωμή σε 90 μηνιαίες δόσεις».

Το ποσό που ζητούν είναι περίπου 20 εκατομμύρια ευρώ.

Παράλληλα, οι συνεταιρισμοί ζητούν:

• Πλήρη κάλυψη των δαπανών των συνεταιρισμών για την αγορά απολυμαντικών μέσων, σταθμών απολύμανσης οχημάτων και υγειονομικού υλικού που διατίθεται στους κτηνοτρόφους.

• Υποχρεωτική 12μηνη αναστολή πληρωμής των δανειακών υποχρεώσεων, ασφαλιστικών εισφορών και φορολογικών υποχρεώσεων των συνεταιρισμών, με κρατική κάλυψη των αναλογούντων τόκων.

Το αίτημα έχουν υποβάλλει οι Συνεταιρισμοί Πέτρας, Φίλιας, Ερεσού, Στύψης, Άγρας, Νάπης, Κάπης, Μανταμάδου, Παρακοίλων, Μεσοτόπου, Αγίας Παρασκευής, Κλειούς, Σκαλοχωρίου και Άντισσας

Καμία απάντηση

Ως το βράδυ της 10ης Οκτωβρίου, που γράφονταν αυτές οι γραμμές, δεν υπήρχε καμία κυβερνητική απάντηση. Φαίνεται πως, μέσα στον νεοφιλελεύθερο παροξυσμό που διακατέχει την κυβέρνηση, κάποιοι θεωρούν πως βρήκαν τον ιδανικό τρόπο να οδηγήσουν στην καταστροφή αρκετούς από τους κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς του νησιού.

Η Νέα Δημοκρατία ποτέ δεν είχε καλή σχέση με την ιδέα του συνεργατισμού και, αν μπορούσε να διαλύσει για πάντα τους συνεταιρισμούς, θα το έκανε με χαρά. Ωστόσο, στις παρούσες συνθήκες, φαίνεται πως βρήκε τον τρόπο να πετύχει τον στόχο της χωρίς η ίδια να φαίνεται πως έκανε κάτι εναντίον των συνεταιρισμών, διά της παραλείψεως.