Εφιαλτικές διαστάσεις παίρνει η ακρίβεια στην Ελλάδα, με τις ανατιμήσεις να επιβαρύνουν όλο και περισσότερο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Ο πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο του 2026 διαμορφώθηκε στο 5%, σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ. Ωστόσο, πίσω από τον γενικό δείκτη βρίσκονται πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις σε συγκεκριμένα αγαθά και υπηρεσίες, που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των καταναλωτών.

Η σύγκριση της ανακοίνωσης με την αντίστοιχη του Σεπτεμβρίου του 2025 αποτυπώνει τη διεύρυνση των ισχυρών ανατιμήσεων. Τον φετινό Σεπτέμβριο καταγράφηκαν διψήφια ποσοστά αύξησης τιμών σε δέκα κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, έναντι μόλις τριών τον ίδιο μήνα πέρυσι. Παράλληλα, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή ανέβηκε από το 1,9% στο 5%.

Η ενέργεια στην πρώτη γραμμή

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις εντοπίζονται στην ενέργεια και στα καύσιμα. Το φυσικό αέριο ανατιμήθηκε κατά 55,2%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 53,2% και το πετρέλαιο κίνησης κατά 38,8%. Η βενζίνη κατέγραψε αύξηση 22,5%, ενώ ο ηλεκτρισμός ακριβύνθηκε κατά 15%.

Πρόκειται για δαπάνες που δύσκολα μπορούν να αποφύγουν τα νοικοκυριά. Η θέρμανση, η ηλεκτροδότηση και η μετακίνηση αποτελούν βασικές ανάγκες, με αποτέλεσμα οι ανατιμήσεις να περιορίζουν τα χρήματα που απομένουν για τρόφιμα, υγεία, εκπαίδευση και άλλες υποχρεώσεις. Ειδικά ενόψει του χειμώνα, η αύξηση στο πετρέλαιο θέρμανσης δημιουργεί πρόσθετη πίεση για όσους προετοιμάζονται να καλύψουν τις ανάγκες τους.

Η επιβάρυνση δεν σταματά στον λογαριασμό του ρεύματος ή στο πρατήριο. Τα ακριβότερα καύσιμα και η ενέργεια αυξάνουν το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων και μεταφοράς των εμπορευμάτων, δημιουργώντας πιέσεις για περαιτέρω ανατιμήσεις στην αγορά.

Ακριβότερες μετακινήσεις και τρόφιμα

Σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται επίσης στα ξενοδοχεία, μοτέλ και πανδοχεία, κατά 29,8%, και στις αεροπορικές μεταφορές επιβατών, κατά 22%. Για τους κατοίκους των νησιών, το κόστος των μετακινήσεων έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ένα ταξίδι μπορεί να συνδέεται με εργασία, σπουδές ή οικογενειακές υποχρεώσεις.

Στις υπόλοιπες κατηγορίες με διψήφιες ανατιμήσεις περιλαμβάνονται οι άλλες υπηρεσίες ενημέρωσης και επικοινωνίας, με αύξηση 12,4%, το μοσχάρι με 12,3% και τα αλίπαστα ψάρια με 11,5%.

Έναν χρόνο νωρίτερα, οι αντίστοιχες διψήφιες αυξήσεις αφορούσαν τις σοκολάτες και τα προϊόντα σοκολάτας, κατά 22,2%, τον καφέ, κατά 19,8%, και τις αεροπορικές μεταφορές επιβατών, κατά 12,6%. Η φετινή εικόνα δείχνει ότι οι μεγάλες ανατιμήσεις επεκτείνονται σε περισσότερες κατηγορίες, με ισχυρή παρουσία στις βασικές ενεργειακές δαπάνες.

Το εισόδημα χάνει αγοραστική δύναμη

Το κύμα ακρίβειας που εκδηλώθηκε την περίοδο της πανδημίας συνεχίζεται με όλο και μεγαλύτερη ένταση. Ακόμη και όταν ο πληθωρισμός επιβραδύνεται, αυτό δεν σημαίνει ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα, αλλά ότι αυξάνονται με μικρότερο ρυθμό. Οι νέες ανατιμήσεις προστίθενται έτσι στις επιβαρύνσεις των προηγούμενων ετών.

Ο γενικός δείκτης, άλλωστε, δεν αποτυπώνει με τον ίδιο τρόπο την πίεση σε κάθε οικογένεια. Ένα νοικοκυριό που διαθέτει μεγάλο μέρος του εισοδήματός του για ενέργεια και μετακινήσεις αντιμετωπίζει διαφορετική επιβάρυνση από κάποιο με μικρότερες αντίστοιχες ανάγκες. Γι’ αυτό οι αυξήσεις στις επιμέρους κατηγορίες έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Για μισθωτούς και συνταξιούχους, η δοκιμασία έρχεται όταν πρέπει να πληρωθούν οι λογαριασμοί και να καλυφθούν οι αγορές του μήνα. Όταν το εισόδημα δεν ακολουθεί το αυξανόμενο κόστος, οι επιλογές περιορίζονται σε περικοπές, αναβολές αγορών και διαρκή αναζήτηση φθηνότερων προϊόντων.