Πρώτες μέρες του Οκτώβρη και τίποτα δεν δείχνει πως η κυβέρνηση θα καταφέρει να ολοκληρώσει με ομαλό τρόπο τη διαδικασία κατάθεσης των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης από τους περίπου 650.000 δικαιούχους αγρότες σύντομα. Πιθανότατα η διαδικασία αυτή δεν θα έχει ολοκληρωθεί ούτε τα Χριστούγεννα. Οι ρυθμοί παραμένουν εξαιρετικά αργοί και τίποτα δεν δείχνει πως θα αλλάξουν, δεδομένου ότι η κυβέρνηση έχει επιλέξει να συνδέσει το νέο ΟΣΔΕ (βλέπε myAgro) με το προβληματικό κτηματολόγιο. Είτε πρόκειται για λάθος επιλογή είτε πρόκειται για στοχευμένη ενέργεια (περί αυτού πρόκειται). Το αποτέλεσμα θα είναι ότι εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες σε όλη τη χώρα θα χάσουν μέρος ή το σύνολο των αγροτικών επιδοτήσεων που λαμβάνουν και μάλιστα αυτό θα γίνει από το τρέχον έτος. Εξαιρετικά δύσκολη είναι η κατάσταση στη Λέσβο, όπου η πρώτη, εξαιρετικά προβληματική φάση της κτηματογράφησης δεν διορθώθηκε ποτέ.

Με αυτό το δεδομένο, στην κυβέρνηση εξετάζουν σενάρια για την πληρωμή της προκαταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων στις αρχές του Νοέμβρη ή πριν από το τέλος του έτους, ώστε να αποφύγουν την αποκάλυψη του μεγάλου φιάσκου. Η πληρωμή της προκαταβολής, σύμφωνα με την κοινοτική διαδικασία, είναι αδύνατη και, σε κάθε περίπτωση, αν γίνει με παράκαμψη του κοινοτικού δικαίου, θα οδηγήσει σε νέα μεγάλα πρόστιμα.

Ωστόσο, ο πολιτικός χρόνος για την κυβέρνηση και τη σχέση της με τον αγροτικό κόσμο μετρά αντίστροφα. Γι’ αυτό και στο Μέγαρο Μαξίμου σχεδιάζουν μια εναλλακτική λύση – πληρωμή που θα παρακάμπτει τις κοινοτικές διαδικασίες.

Το σενάριο που εξετάζεται είναι να γίνει πληρωμή της προκαταβολής της ενιαίας ενίσχυσης με βάση τις πληρωμές του 2025. Κάτι που, αν συμβεί, σημαίνει πως η κυβέρνηση κερδίζει πολιτικό χρόνο και αποφεύγει προσωρινά τη ρήξη με τους περίπου 650.000 δικαιούχους των αγροτικών επιδοτήσεων και πιθανότατα θα αποφύγει αρκετά από τα φθινοπωρινά αγροτικά μπλόκα.

Αυτή η μεθοδολογία πληρωμής είχε ακολουθηθεί και το 2022 (συνεπώς υπάρχει εμπειρία). Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν πολλές δυσκολίες που πρέπει να παρακαμφθούν. Όπως είναι οι κοινοτικοί κανονισμοί και το μάτι της DG Agri, που παρακολουθεί στενά τη διαχείριση των επιδοτήσεων από τη χώρα. Μια καλή επιλογή – για την παράκαμψη της κοινοτικής νομοθεσίας – είναι η χορήγηση επιστρεπτέας προκαταβολής στους δικαιούχους των αγροτικών επιδοτήσεων, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα οξυμένα προβλήματα που δημιουργεί η νέα πετρελαϊκή κρίση.

Για να ακολουθηθεί αυτή η διαδικασία, θα πρέπει να γίνει μια σχετική διαπραγμάτευση με τις κοινοτικές αρχές. Πρόκειται για μια πολιτική διαδικασία, στην οποία κάτι θα δώσει η κυβέρνηση για να πετύχει τον στόχο της. Κι αυτό είναι κάτι που κάθε κυβέρνηση θέλει να το αποφύγει. Συνεπώς, αν δεν υπάρξει πραγματική πολιτική πίεση στην κυβέρνηση, τίποτα δεν θα προχωρήσει. Με λίγα λόγια, μόνο αν η κυβέρνηση δει πως οι αγρότες είναι έτοιμοι να τη μαυρίσουν, θα προχωρήσει σε αυτή τη λύση.

Αν, αντίθετα, οι διαμαρτυρίες παραμείνουν σε ρητορικό επίπεδο, τίποτα δεν θα αλλάξει. Η κυβέρνηση θα σέρνει την πληρωμή τουλάχιστον ως το τέλος του χρόνου, οδηγώντας σε ασφυξία τους μικρούς αγρότες και τους κτηνοτρόφους. Την ίδια ώρα, στο παρασκήνιο θα διαπραγματεύεται την τύχη του ΟΣΔΕ και τη διαχείριση των αγροτικών επιδοτήσεων με τις τράπεζες και τους διάφορους τεχνικούς συμβούλους. Αλλά και με την εν δυνάμει εκλογική πελατεία που λάμβανε τα προηγούμενα χρόνια επιδοτήσεις που δεν τις δικαιούνταν.